Đinh lăng (Polyscias fruticosa) là cây thuốc quen thuộc trong y học cổ truyền Việt Nam. Lá chứa nhiều hợp chất tự nhiên như saponin triterpen, flavonoid, polyphenol, tannin cùng một số vitamin và axit amin.
Theo báo Sức khỏe và Đời sống, các nghiên cứu hiện nay ghi nhận đinh lăng có tiềm năng chống oxy hóa, chống viêm, hỗ trợ phục hồi sức khỏe và kiểm soát đường huyết. Tuy nhiên, phần lớn bằng chứng vẫn đến từ nghiên cứu trong phòng thí nghiệm, trên động vật hoặc sử dụng chiết xuất cô đặc, chưa đủ để coi nước lá đinh lăng là thuốc chữa bệnh.
Vì vậy, những người thường xuyên uống loại nước này cần lưu ý một số điều sau đây.
Không uống nước lá đinh lăng thay nước lọc
Đây là khuyến cáo quan trọng nhất. Theo Cục An toàn thực phẩm, Bộ Y tế, dù nước lá đinh lăng có một số lợi ích, người dân không nên lạm dụng và dùng thay nước lọc hằng ngày. Lá đinh lăng chứa saponin, nếu sử dụng quá nhiều có thể xuất hiện các biểu hiện như mệt mỏi, buồn nôn, hoa mắt, chóng mặt hoặc rối loạn tiêu hóa.
Báo Sức khỏe và Đời sống cũng khuyến cáo không nên coi nước lá đinh lăng là thức uống thay thế hoàn toàn nước lọc trong thời gian dài. Nước lọc vẫn cần là nguồn bổ sung chất lỏng chính. Nước đinh lăng chỉ nên xem như một loại trà thảo dược dùng bổ sung với lượng vừa phải.
Không nghĩ rằng càng đặc, càng uống nhiều càng tốt
Một sai lầm thường gặp là cho thật nhiều lá khi nấu với suy nghĩ nước càng đặc thì càng có tác dụng. Theo báo Sức khỏe và Đời sống, có thể dùng khoảng 15-20g lá đinh lăng tươi hoặc 5-10g lá khô với 500-700ml nước, đun nhỏ lửa khoảng 5-10 phút hoặc hãm như trà.
Cục An toàn thực phẩm cũng lưu ý lá đinh lăng tươi có nhiều saponin; dùng lượng lớn có thể gây tiêu chảy, đặc biệt ở người có hệ tiêu hóa nhạy cảm hoặc hội chứng ruột kích thích.
Nếu sau khi uống xuất hiện buồn nôn, chóng mặt, đau bụng hoặc tiêu chảy, nên ngừng sử dụng.
Nấu lượng vừa đủ, không để lâu rồi uống tiếp
Nước lá đinh lăng nên được nấu vừa đủ cho nhu cầu sử dụng và ưu tiên uống trong ngày. Không nên để nước đã nấu ở nhiệt độ phòng trong thời gian dài rồi tiếp tục sử dụng, bởi đồ uống thảo dược sau khi chế biến vẫn có nguy cơ nhiễm vi sinh vật nếu bảo quản không phù hợp.
Lá trước khi nấu cũng cần được rửa kỹ, chọn lá không sâu bệnh, không dập úa và hạn chế sử dụng nguyên liệu có nguy cơ tồn dư thuốc bảo vệ thực vật hoặc nhiễm bụi bẩn.
Một số người không nên tự ý uống thường xuyên
Theo báo Sức khỏe và Đời sống, phụ nữ mang thai, cho con bú hoặc người đang điều trị bệnh mạn tính nên tham khảo bác sĩ trước khi sử dụng nước lá đinh lăng thường xuyên.
Trẻ nhỏ cũng không nên tự ý được cho uống nước đinh lăng đặc hoặc kéo dài.
Người đang bị tiêu chảy, đau bụng, đầy hơi hoặc có hệ tiêu hóa nhạy cảm càng cần thận trọng. Người đang sử dụng thuốc điều trị cũng nên trao đổi với bác sĩ để tránh nguy cơ tương tác không mong muốn.
Không dùng nước đinh lăng thay thuốc chữa bệnh
Một số nghiên cứu bước đầu gợi ý các hoạt chất trong đinh lăng có thể tác động đến quá trình chống oxy hóa, viêm hoặc chuyển hóa đường. Tuy nhiên, báo Sức khỏe và Đời sống thông tin các bằng chứng hiện nay chưa đủ để khuyến cáo nước lá đinh lăng điều trị đái tháo đường, loãng xương hay các bệnh mạn tính khác.
Lời khuyên quan trọng dành cho người hay uống nước lá đinh lăng là: không uống thay nước lọc, không nấu quá đặc, không lạm dụng kéo dài và không coi đây là thuốc chữa bệnh. Người có bệnh nền, đang dùng thuốc, phụ nữ mang thai hoặc cho con bú nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng thường xuyên.
Lam Chi
Tổng hợp
