Lá lốt (Piper lolot) là loại rau quen thuộc trong bữa cơm Việt Nam, thường được dùng để cuốn thịt nướng, làm chả lá lốt, bò cuốn lá lốt hoặc ăn kèm một số món dân dã. Theo Khoa Dược, Đại học Tôn Đức Thắng, lá lốt được sử dụng phổ biến làm rau gia vị; trong y học cổ truyền, phần lá cũng được sử dụng trong một số bài thuốc.
Không chỉ tạo mùi thơm đặc trưng cho món ăn, lá lốt còn chứa nhiều hợp chất thực vật đã được các nghiên cứu khoa học quan tâm. Một nghiên cứu đăng trên Journal of Ethnopharmacology ghi nhận dịch chiết từ lá Piper lolot có hoạt tính chống oxy hóa và kháng khuẩn trong điều kiện thí nghiệm. Tuy nhiên, những kết quả này không đồng nghĩa với việc ăn lá lốt có thể phòng hoặc điều trị bệnh, vì bằng chứng về tác dụng trên người vẫn cần được đánh giá riêng.
Nếu gia đình đang trồng lá lốt ở nhà để lấy rau ăn, dưới đây là 3 lưu ý không thể bỏ qua:
1. Đừng để đất trồng quá khô
Với lá lốt, không nên để đất quá khô trong thời gian dài. Hướng dẫn kỹ thuật của Sở Nông nghiệp và Môi trường Hưng Yên xác định cây thích đất ẩm, nhiều mùn và có độ phì cao, đồng thời quy trình trồng yêu cầu tưới nước để giữ ẩm sau khi giâm cành.
Bệnh viện Y Dược cổ truyền Hà Giang cũng ghi nhận lá lốt thường sinh trưởng ở những nơi ẩm như ven rừng, khe suối và bờ ao. Vì vậy, với cây trồng tại nhà, gia đình cần duy trì độ ẩm phù hợp cho đất, đặc biệt trong những giai đoạn thời tiết khô nóng.
2. Đừng chỉ hái lá, có thể cắt cành để cây tiếp tục cho thu hoạch
Một trong những thông tin đáng chú ý nhất trong hướng dẫn kỹ thuật của Sở Nông nghiệp và Môi trường Hưng Yên là cách thu hoạch. Sau khi trồng khoảng 25–30 ngày, cây có thể bắt đầu cho thu hoạch.
Gia đình có thể cắt tỉa hoặc cắt cả cành, nhưng nếu cắt cả cành thì nên để lại phần gốc dài khoảng 10–15 cm. Sau đó, cây được bón phân để tái sinh; hướng dẫn cho biết khoảng 15 ngày sau khi thu hoạch có thể thu đợt tiếp theo nếu cây phát triển tốt.
Đây là cách phù hợp hơn với mục tiêu trồng lá lốt lâu dài để ăn: thay vì hái sạch toàn bộ lá hoặc nhổ cả bụi, có thể thu hoạch từng phần và giữ lại phần gốc theo đúng hướng dẫn kỹ thuật để cây tiếp tục phát triển.
3. Hái từ vườn nhà vẫn phải rửa lá trước khi ăn
Lá lốt thường được dùng như rau gia vị và có thể được sử dụng tươi. Khoa Dược, Đại học Tôn Đức Thắng ghi nhận lá lốt được trồng phổ biến ở Việt Nam làm rau gia vị; phần trên mặt đất có thể được thu hái quanh năm, vào lúc thời tiết khô ráo, sau đó rửa sạch trước khi sử dụng.
Ở góc độ an toàn thực phẩm, Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) khuyến cáo tất cả rau quả tươi, bao gồm cả rau được trồng tại nhà, đều cần được rửa kỹ dưới vòi nước chảy trước khi ăn hoặc chế biến. Không nên dùng xà phòng, nước rửa bát hoặc dung dịch tẩy rửa thương mại để rửa rau; việc rửa có thể làm giảm lượng vi khuẩn trên bề mặt nhưng không loại bỏ hoàn toàn chúng.
Trà My
