Cửa sổ máy bay có hình bầu dục: Câu chuyện đằng sau thiết kế cứu sống nhiều người
Lần tới khi ngồi trên máy bay, hãy nhìn vào ô cửa sổ nhỏ bên cạnh bạn. Nó không tròn hoàn toàn, không vuông, mà là hình bầu dục bo tròn.
Trông có vẻ bình thường nhưng ẩn sau hình dạng tưởng như vô hại đó là một trong những bài học đắt giá nhất lịch sử hàng không...
Chiếc máy bay phản lực thương mại đầu tiên trên thế giới là de Havilland Comet, cất cánh năm 1952. Đây là niềm tự hào của ngành hàng không Anh - hiện đại, nhanh, sang trọng. Và giống như mọi tòa nhà, văn phòng thời đó, nó có cửa sổ hình vuông.
Ảnh minh họa.
Lựa chọn này hoàn toàn hợp lý vào thời điểm đó. Hầu hết máy bay thời Thế chiến II đều dùng cửa sổ vuông vì dễ lắp ráp. Bay ở độ cao thấp, áp suất không ảnh hưởng nhiều nên không ai nghi ngờ điều gì.
Nhưng Comet bay cao hơn, nhanh hơn. Và vật lý học không khoan nhượng.
Thảm họa liên tiếp trên bầu trời
Sáng ngày 10 tháng 1 năm 1954, một chiếc Comet cất cánh từ Rome đến London. Khoảng 20 phút sau khi cất cánh, ở độ cao hơn 8.000 mét, máy bay đột ngột vỡ tan và rơi xuống Địa Trung Hải, cướp đi sinh mạng của 29 hành khách và 6 thành viên phi hành đoàn.
Chưa đầy vài tháng sau, thêm một chiếc Comet khác tan xác trên cùng vùng biển đó.
Đội tàu Comet bị đình bay. Các mảnh vỡ được vớt lên từ vùng biển Elba và đem đi phân tích. Các kỹ sư bắt đầu cuộc điều tra chưa từng có tiền lệ trong lịch sử hàng không.
Thủ phạm: Bốn góc vuông tưởng vô hại
Kết quả điều tra gây chấn động: Những góc nhọn của cửa sổ vuông tạo ra các điểm yếu tự nhiên trên thân máy bay, gây ra hiện tượng "mỏi kim loại". Các góc này chịu áp lực cực lớn, và áp suất không khí ở độ cao lớn càng làm chúng yếu đi nhanh hơn.
Mỗi chuyến bay, cabin máy bay được bơm áp suất để hành khách có thể thở bình thường ở độ cao hàng nghìn mét. Khi máy bay lên cao, cabin được bơm khí, khiến thân máy bay phình ra rồi lại co lại khi hạ cánh. Chu kỳ đó lặp đi lặp lại sau mỗi chuyến bay.
Vì có góc vuông, áp suất tập trung vào các góc cửa sổ với cường độ gấp 2–3 lần so với phần còn lại của thân máy bay. Sau nhiều lần sử dụng, điều này dẫn đến các vết nứt do ứng suất và cuối cùng là cửa sổ bị thổi tung.
Những vết nứt nhỏ li ti đó - không thể nhìn thấy bằng mắt thường - cứ lớn dần sau mỗi chuyến bay, cho đến khi thân máy bay không còn chịu đựng được nữa và vỡ ra ngay trên không trung.
Ảnh minh họa.
Giải pháp: Bo tròn để cứu người
Cửa sổ tròn ra đời như một câu trả lời trực tiếp. Vì không có góc, áp suất không có chỗ để tập trung - thay vào đó nó được phân tán đều khắp bề mặt. Hình tròn cũng là một hình dạng chắc chắn hơn, ít có khả năng bị biến dạng theo thời gian.
Cửa sổ bầu dục phân tán ứng suất đều hơn thay vì tập trung ở các góc. Đây là sự thỏa hiệp tốt nhất giữa an toàn, trọng lượng tối thiểu và sự thoải mái của hành khách.
Năm 1958, cửa sổ hình bầu dục chính thức được áp dụng trên máy bay thương mại và trở thành tiêu chuẩn toàn ngành kể từ đó.
Thiết kế vì con người - Không chỉ vì kỹ thuật
Câu chuyện về cửa sổ máy bay là minh chứng sống động cho một triết lý thiết kế sâu sắc: An toàn của con người phải đặt lên trên mọi thứ - kể cả thẩm mỹ, kể cả truyền thống, kể cả chi phí.
Cửa sổ vuông trông đẹp hơn, dễ sản xuất hơn, quen thuộc hơn. Nhưng nó nguy hiểm về lâu dài.
Ngành hàng không đã không che giấu thất bại. Họ điều tra minh bạch, thừa nhận lỗi và thay đổi toàn bộ tiêu chuẩn thiết kế toàn cầu để đảm bảo rằng bi kịch đó không bao giờ lặp lại.
Ngành hàng không liên tục nghiên cứu các thất bại để ngăn chặn thảm họa trong tương lai. Chính tư duy cải tiến không ngừng đó là lý do hàng không trở thành một trong những phương tiện di chuyển an toàn nhất thế giới.
Mỗi chi tiết nhỏ trên máy bay - từ hình dạng cửa sổ, vị trí lỗ thông khí nhỏ xíu ở đáy kính, đến độ dày từng lớp nhựa acrylic - đều là kết quả của hàng thập kỷ tư duy lấy An Toàn con người làm trung tâm.
Trang Ly
