Gần 12 giờ trưa vào một ngày nắng nóng đỉnh điểm, tại một ngã tư lớn với đèn đỏ đếm ngược từ giây thứ 100, không ít người đàn ông tặc lưỡi với suy nghĩ: giá như sở hữu một căn phòng di động có điều hòa mát lạnh, trải nghiệm cảm giác mưa không đến mặt và nắng chẳng đến đầu. Đèn chuyển màu xanh, anh ta đi tiếp nhưng suy nghĩ vẫn đeo bám anh ta suốt quãng đường nắng gắt.
Nắng và mưa trong đời thực không đẹp như trong nghệ thuật
Năm 2024, cả nước ghi nhận 309 lần nắng nóng đạt kỷ lục nhiệt độ và 19 đợt nắng nóng diện rộng. Riêng miền Đông Nam Bộ, nắng nóng kéo dài liên tục 70 ngày. Tại Đông Hà, Quảng Trị, nhiệt kế chạm 44 độ C vào ngày 28/4, mức cao thứ ba trong toàn bộ lịch sử đo đạc khí tượng Việt Nam.
Với người ngồi trong phòng, 40 độ C là con số trên bản tin thời tiết. Với 77 triệu chiếc xe máy đang lưu hành trên cả nước và người lái chúng 40 độ C ngoài trời đồng nghĩa mặt đường nhựa nóng hơn không khí từ 10 đến 20 độ, đồng nghĩa với việc người đi xe máy đang di chuyển trên bề mặt 50 đến 60 độ C. Nhiệt hắt từ dưới lên, từ trên xuống, từng giọt mồ hôi lã chã đại diện sức nóng kinh người của một đất nước nhiệt đới trong buổi trưa hè.
Hà Nội trong cái nắng gay gắt, tháng 5/2026 - Ảnh: Trung Lê.
Và nếu nắng khiến người đi xe máy kiệt sức, thì mưa sẽ khiến chính chiếc xe kiệt sức.
Tháng 10/2025, sau một trận mưa lớn ở Hà Nội, một hàng sửa xe trên phố Đại Từ tiếp nhận khoảng 300 đến 400 chiếc trong vòng hai ngày. Tiệm trên đường Nguyễn Xiển sửa từ chiều hôm trước đến sáng hôm sau, 40 đến 50 chiếc, vẫn chưa hết. Sau mỗi lần đường phố đọng nước, cảnh tượng xe máy xếp hàng trước tiệm sửa chữa lại tái hiện.
Chi phí sửa xe máy ngập nước nhẹ, như thay bugi, lọc gió, xả nước, dao động từ 400.000 đến 1.000.000 đồng mỗi lần. Trường hợp nước vào sâu, xe hỏng IC hoặc kim phun điện tử, con số có thể lên tới vài triệu.
Nhưng khoản tiền sửa xe chỉ là phần chi phí nhìn thấy được. Phần khó tính hơn là những buổi họp trễ vì kẹt giữa đường ngập, những lần gọi tài xế công nghệ với một mức giá cao hơn bình thường, những chiều đón con muộn 40 phút vì dắt xe qua đoạn nước ngập ngang bụng. Những chi phí này không đong đếm được bằng số.
Mưa lớn bất ngờ trút xuống Hà Nội vào giờ tan tầm, tháng 7/2026 - Ảnh: Như Hoàn.
Bài toán mà ít ai ngồi cộng
Dãi nắng và dầm mưa có thể khiến cả người và xe cùng ngã bệnh. Chi phí khám và chữa cho cả hai, cộng dồn với chi phí cơ hội bị bỏ lỡ trong những ngày nghỉ có thể khiến hóa đơn phát sinh do thời tiết cao bất thường. Khi đặt con số này cạnh mức trả góp một chiếc xe hơi phân khúc thấp, một người có thể nhận ra giá trị của một thứ tài sản mang tên tiêu sản.
Ban đầu, tâm lý ngần ngại có thể xảy đến do khoản vay kéo dài. Nhưng trước những khoản chi phí phát sinh vì thời tiết trong năm, lại thêm những nguy cơ từ việc tham gia giao thông phức tạp, cuộc nói chuyện có thể chuyển hướng nhanh chóng.
Quyết định mua xe sẽ tạo ra những bài toán mới. Mỗi tháng, gia đình phát sinh thêm chi phí cố định mới, là nhiên liệu/năng lượng, là tiền gửi xe, là số tiền phải trả góp cho ngân hàng. Người đàn ông nay đã phải bỏ thói quen "đóng tiền định kỳ" cho quán cà phê ruột, hay bớt nhậu nhẹt đi để vừa tiết kiệm tiền, lại vừa giữ đầu óc tỉnh táo để sáng hôm sau xuất hành sớm bằng ô tô.
Nhưng những lo toan sẽ biến mất trong một buổi chiều mưa tầm tã, người đàn ông có thể đón vợ và con bằng ô tô. Đặt chân về đến nhà, cả gia đình an toàn với bộ quần áo (tương đối) khô: đây có thể là câu chuyện bình thường với nhiều người, nhưng với nhân vật chính của câu chuyện này, đó là lần đầu tiên kể từ khi anh bắt đầu đi làm.
