Động cơ PD-14 và bài toán chênh lệch công nghệ với LEAP-1A
Sự ra đời của động cơ PD-14 đại diện cho một bước nhảy vọt quan trọng đối với ngành chế tạo động cơ máy bay nội địa Nga. So với các thế hệ động cơ trước đây do Nga sản xuất, PD-14 vượt trội hơn hẳn về khả năng tiết kiệm nhiên liệu nhờ sở hữu kiến trúc hiện đại và thiết kế dạng mô-đun linh hoạt.
Tuy nhiên, khi đặt cạnh dòng động cơ LEAP-1A (do liên doanh CFM International của Mỹ và Pháp sản xuất) đang được trang bị trên dòng Airbus Neo, PD-14 vẫn bộc lộ những hạn chế nhất định về mặt giải pháp và vật liệu công nghệ.
Điểm khác biệt dễ nhận thấy nhất nằm ở tỷ số tách luồng. Trong khi LEAP-1A đạt tỷ lệ khoảng 11:1, thì thông số này trên PD-14 chỉ dừng lại ở mức 8,5:1. Tỷ số tách luồng càng cao đồng nghĩa với việc động cơ tối ưu hóa luồng không khí tốt hơn, từ đó làm giảm lượng tiêu hao nhiên liệu trên mỗi đơn vị lực đẩy.
Bên cạnh đó, LEAP-1A còn tích hợp nhiều vật liệu thế hệ mới như cánh quạt quạt hút bằng chất liệu composite và vật liệu composite gốc gốm ở khu vực tuabin áp suất thấp. Những giải pháp vật liệu tiên tiến này giúp giảm trọng lượng tổng thể và tăng độ bền nhiệt cho động cơ.
Mặc dù những yếu tố kỹ thuật này chưa thể lập tức quyết định mức chênh lệch tiêu thụ nhiên liệu chính xác trên từng chuyến bay cụ thể, chúng tạo ra một lợi thế không nhỏ về mặt hiệu suất vận hành dài hạn.
Máy bay chở khách MC-21-310 của Nga. Ảnh: Rostec
Trọng lượng tăng vọt và hệ quả thu hẹp tầm bay
Bên cạnh câu chuyện động cơ, chương trình nội địa hóa toàn bộ linh kiện trên MS-21-310 nhằm thay thế các phụ tùng nước ngoài cũng kéo theo những hệ lụy kỹ thuật rõ rệt. Việc loại bỏ các thiết bị nhập khẩu và thay bằng linh kiện sản xuất trong nước đã làm gia tăng đáng kể trọng lượng rỗng của tàu bay.
Sự gia tăng khối lượng này ảnh hưởng trực tiếp đến thông số tầm bay của chiếc máy bay. Theo tính toán công bố, tầm bay của MS-21-310 ở cấu hình 2 hạng ghế với sức chứa 175 hành khách đã bị sụt giảm từ 5.100 km xuống còn 3.830 km. Để so sánh, đối thủ Airbus A321neo hiện công bố tầm bay tối đa lên tới 7.400 km.
Dù tầm bay bị thu hẹp đáng kể, các chuyên gia tại tập đoàn chế tạo Yakovlev đánh giá con số 3.830 km vẫn hoàn toàn đủ khả năng đáp ứng nhu cầu thực tế. Thông số tầm bay hiện tại của MS-21-310 vẫn đảm bảo phục vụ trên 80% lượng hành khách luân chuyển nội địa Nga nếu tính từ trung tâm kết nối hàng không Moscow.
Điều này cho thấy chiếc máy bay vẫn hoàn toàn phù hợp với nhiệm vụ cốt lõi là duy trì mạng lưới giao thông hàng không trong nước.
Góc nhìn từ người trong cuộc và thách thức thương mại hóa
Trước những nghi ngại từ dư luận và giới phân tích, ông Anatoly Gaydansky - Phó Tổng giám đốc thứ nhất kiêm Giám đốc Trung tâm Kỹ thuật của PAO Yakovlev - đã thẳng thắn thừa nhận thực tế rằng các máy bay dòng Neo của Airbus có sự vượt trội hơn về hiệu quả nhiên liệu.
Ông Gaydansky nhấn mạnh: "Tất nhiên, các dòng máy bay lớp 'Neo' hiện nay có phần nhỉnh hơn chúng tôi về hiệu quả nhiên liệu. Tuy nhiên, mức độ vượt trội này hoàn toàn không mang tính thảm họa." Lãnh đạo Yakovlev khẳng định dù có khoảng cách, nhưng độ chênh lệch vẫn nằm trong biên độ chấp nhận được và không làm mất đi tính khả thi của dự án.
Đối với thị trường nội địa Nga, nhiệm vụ cấp bách nhất hiện nay không phải là đánh bại Airbus hay Boeing về mặt thông số, mà là nhanh chóng cung cấp lực lượng vận tải thay thế cho các dòng máy bay phương Tây đang dần rút khỏi khai thác. Ở khía cạnh này, MS-21-310 hoàn toàn có thể hoàn thành tốt vai trò của mình.
Tuy nhiên, câu chuyện sẽ phức tạp hơn nhiều nếu MS-21-310 tiến ra thị trường quốc tế. Tại đây, chiếc máy bay của Nga sẽ phải cạnh tranh trực tiếp với những dòng tàu bay đã khẳng định được tên tuổi.
Các hãng sản xuất phương Tây sở hữu lợi thế tuyệt đối về kinh nghiệm vận hành tích lũy qua nhiều thập kỷ, chuỗi cung ứng dịch vụ bảo dưỡng toàn cầu hoàn thiện và năng lực sản xuất quy mô lớn.
Sự chênh lệch về hiệu quả nhiên liệu giữa MS-21-310 và Airbus Neo là một thực tế kỹ thuật không thể phủ nhận. Tuy nhiên, trong bối cảnh chiến lược hiện tại, mục tiêu lớn nhất của chương trình MS-21-310 không chỉ dừng lại ở việc thu hẹp khoảng cách tiết kiệm nhiên liệu với các đối thủ phương Tây.
Bài toán quyết định sự thành bại của dự án trong thời gian tới nằm ở năng lực của Yakovlev trong việc thiết lập dây chuyền sản xuất hàng loạt ổn định, đồng thời xây dựng hệ thống hỗ trợ kỹ thuật và dịch vụ hậu mãi đủ mạnh để đáp ứng nhu cầu khai thác thực tế của các hãng hàng không.
Theo Pervy Tekhnichesky
Thùy Anh
