Ngày 26/1/1972, Vesna Vulović, khi ấy 23 tuổi, đang làm tiếp viên hàng không trên chuyến bay 367 của hãng hàng không Nam Tư JAT Yugoslav Airlines. Điều đặc biệt là ban đầu cô thậm chí không có tên trong danh sách phi hành đoàn của chuyến bay này. Do nhầm lẫn với một thành viên khác có cùng tên Vesna, cô bất ngờ được phân công lên máy bay.
Chuyến bay khởi hành từ Stockholm (Thụy Điển), dự kiến đến Belgrade (Nam Tư, nay thuộc Serbia), ban đầu diễn ra bình thường. Tuy nhiên, khi máy bay bay qua không phận Tiệp Khắc, một vụ nổ lớn bất ngờ xảy ra, xé toạc chiếc McDonnell Douglas DC-9 thành ba phần. Nguyên nhân được cho là một quả bom giấu trong vali phát nổ giữa không trung.
(Ảnh: Bettmann Archive/Getty Images)
Vụ tai nạn khiến toàn bộ những người trên máy bay thiệt mạng, ngoại trừ Vesna Vulović.
Cô sống sót sau cú rơi từ độ cao hơn 33.000 feet, tương đương khoảng 10.058m, dù không có dù cứu sinh. Đây vẫn là kỷ lục được Guinness World Records ghi nhận về độ cao rơi tự do mà một người sống sót khi không sử dụng dù.
Điều gì đã giúp Vesna vượt qua tai nạn gần như không có cơ hội sống sót ấy? Theo các giả thuyết được đưa ra, cô bị mắc kẹt trong phần đuôi máy bay cùng một chiếc xe đẩy phục vụ đồ ăn. Vị trí này được cho là đã giúp giảm bớt lực tác động khi máy bay rơi xuống đất.
Không chỉ vậy, phần thân máy bay rơi xuống một khu vực có nhiều cây cối và tuyết phủ gần làng Srbská Kamenice, thuộc Tiệp Khắc. Địa hình cùng góc va chạm được cho là những yếu tố hiếm hoi góp phần giữ mạng sống cho nữ tiếp viên.
Các bác sĩ sau đó còn đưa ra giả thuyết rằng huyết áp thấp khiến Vesna nhanh chóng bất tỉnh khi khoang máy bay mất áp suất. Điều này có thể đã giúp tim cô tránh chịu những tác động nghiêm trọng trong quá trình máy bay lao xuống.
Vesna được tìm thấy trong đống đổ nát khi vẫn còn sống và đang kêu cứu. Người phát hiện cô là Bruno Honke, một dân làng từng làm quân y trong Thế chiến thứ hai. Ông lập tức sơ cứu cho nữ tiếp viên trước khi cô được đưa đến bệnh viện.
Dù bị thương rất nặng, bao gồm nứt hộp sọ, gãy hai chân và tổn thương nghiêm trọng ở cột sống, Vesna vẫn vượt qua giai đoạn điều trị kéo dài. Sau khoảng 10 tháng phục hồi, cô có thể đi lại trở lại, dù vẫn bị khập khiễng.
Kỳ tích sống sót đưa Vesna trở thành biểu tượng tại Nam Tư. Bà được Tổng thống Josip Broz Tito vinh danh và trở thành nguồn cảm hứng cho ca khúc “Vesna Stjuardesa” (Vesna, nữ tiếp viên hàng không) của ca sĩ dân ca Serbia Miroslav Ilić.
Ảnh: Bettmann Archive/Getty Images
Năm 1985, Vesna được trao huy chương Kỷ lục Guinness cho thành tích sống sót sau cú rơi không dù từ độ cao lớn nhất. Người trực tiếp trao tặng bà là Paul McCartney, thành viên ban nhạc The Beatles mà Vesna đã yêu thích từ khi còn nhỏ.
Tuy nhiên, phía sau danh tiếng của người phụ nữ lập nên kỳ tích sống sót là những ký ức nặng nề về thảm kịch năm 1972.
Theo kết luận chính thức, vụ nổ máy bay được xác định là một hành động khủng bố. Nhóm dân tộc chủ nghĩa cực đoan Croatia Ustaše từng bị nghi đứng sau vụ việc. Trong nhiều năm, một số giả thuyết khác cũng xuất hiện, trong đó có nhận định máy bay thực chất bị tên lửa bắn hạ ở độ cao thấp hơn nhiều so với thông tin công bố. Tuy nhiên, những giả thuyết này sau đó bị bác bỏ qua các phân tích dữ liệu chuyến bay được thu thập từ hộp đen.
Năm 2002, trong cuộc phỏng vấn với công ty đào tạo an ninh Green Light Limited, Vesna tiết lộ một chi tiết khiến vụ tai nạn càng trở nên bí ẩn. Bà cho biết trước chuyến bay, một số đồng nghiệp dường như đã có linh cảm không lành.
“Các đồng nghiệp của tôi có cảm giác rằng chuyện gì đó sẽ xảy ra với họ. Cơ trưởng đã tự nhốt mình trong phòng suốt 24 giờ. Ông ấy hoàn toàn không muốn ra ngoài”, Vesna kể lại.
Sau khi hồi phục, bà tiếp tục làm việc cho hãng hàng không JAT nhưng chuyển sang vị trí văn phòng. Đến thập niên 1990, bà bị sa thải vì tham gia các cuộc biểu tình phản đối Slobodan Milošević, khi đó là Tổng thống Serbia.
Không chỉ được biết đến bởi kỳ tích sống sót, Vesna còn là người lên tiếng phản đối chủ nghĩa dân tộc cực đoan và lo ngại những tư tưởng này sẽ trỗi dậy tại quê hương mình.
Đến năm 2012, tròn 40 năm sau thảm kịch, Vesna lần đầu chia sẻ sâu hơn về cảm giác tội lỗi đã đeo bám mình suốt nhiều thập kỷ. Trong cuộc phỏng vấn với The Independent, bà thừa nhận mỗi khi nghĩ lại tai nạn, cảm giác day dứt lại ùa về.
“Mỗi khi nghĩ đến vụ tai nạn, tôi luôn có cảm giác tội lỗi sâu sắc vì mình đã sống sót, trong khi những người khác đều thiệt mạng, và tôi lại khóc. Đôi khi tôi nghĩ có lẽ mình không nên sống sót”, bà nói.
Vesna cũng tiết lộ bản thân hoàn toàn không nhớ gì về khoảnh khắc chiếc máy bay phát nổ. Ký ức cuối cùng của bà trước tai nạn là hình ảnh các hành khách lên máy bay tại Copenhagen. Sau đó, mọi thứ trở nên trống rỗng cho đến khi bà tỉnh lại trong bệnh viện ở Tiệp Khắc vào ngày hôm sau.
“Tôi không nhớ gì về vụ tai nạn cả. Tôi chỉ nhớ mình tỉnh dậy trong bệnh viện ở Tiệp Khắc vào ngày hôm sau và hỏi bác sĩ xin một điếu thuốc”, bà kể.
Tháng 12/2016, Vesna Vulović qua đời ở tuổi 66 tại căn hộ riêng ở Belgrade, Serbia. Sau nhiều năm mắc các vấn đề về tim, bà được cho là đã qua đời vì nguyên nhân tự nhiên.
Bạn bè bắt đầu lo lắng khi không thể liên lạc với bà trong một thời gian dài. Họ sau đó gọi thợ khóa đến mở cửa căn hộ và phát hiện Vesna đã qua đời. Thi thể bà được tìm thấy ngày 23/12/2016, được cho là thời điểm bà trút hơi thở cuối cùng.
Người phụ nữ từng vượt qua cú rơi từ độ cao hơn 10.000m đã sống thêm 44 năm sau thảm kịch. Nhưng với Vesna, việc sống sót không đồng nghĩa với việc thoát khỏi tai nạn ấy. Trong suốt phần đời còn lại, bà vẫn mang theo nỗi day dứt về những người đã không thể trở về từ chuyến bay định mệnh năm 1972.
Nguồn: VT
Phạm Trang
