Một chàng trai 28 tuổi ở Đài Loan (Trung Quốc) bất ngờ phát hiện nhiều chỉ số sức khỏe bất thường khi đi khám định kỳ, dù không hút thuốc hay uống rượu. Kết quả kiểm tra cho thấy anh bị tăng axit uric máu, huyết áp cao và mức lọc cầu thận giảm rõ rệt.
Theo Health 2.0 (chương trình tư vấn sức khỏe của đài TVBS, Đài Loan - Trung Quốc), bác sĩ chuyên khoa thận Hồng Vĩnh Tường cho biết, người thanh niên tên A Kiệt có thói quen uống hai cốc đồ uống nhiều đường mỗi ngày trong thời gian dài.
Bác sĩ cảnh báo, nhiều người cho rằng chỉ cần tránh xa thuốc lá và rượu bia là có thể bảo vệ sức khỏe. Tuy nhiên, việc thường xuyên tiêu thụ đồ uống chứa nhiều đường, đặc biệt là fructose bổ sung, cũng tiềm ẩn những nguy cơ đối với thận.
Vì sao uống nhiều đồ ngọt có thể gây suy giảm chức năng thận?
Theo bác sĩ Hồng Vĩnh Tường, một nghiên cứu tổng quan đăng trên tạp chí khoa học Nutrients năm 2017 đã đề cập đến những tác động bất lợi của việc tiêu thụ quá nhiều fructose đối với sức khỏe chuyển hóa và chức năng thận.
Fructose là một loại đường có trong trái cây, đồng thời cũng được sử dụng trong nhiều sản phẩm chế biến, đồ uống có đường. Khi cơ thể chuyển hóa lượng fructose quá lớn, quá trình này có thể làm tiêu hao nhanh ATP, phân tử cung cấp năng lượng cho tế bào, đồng thời thúc đẩy sản sinh axit uric.
Theo bác sĩ, axit uric tăng cao có thể góp phần gây viêm ống thận và tổn thương các mạch máu nhỏ, từ đó ảnh hưởng đến chức năng thận.
Không chỉ tác động đến axit uric, việc tiêu thụ quá nhiều fructose còn liên quan đến các rối loạn chuyển hóa khác.
Bác sĩ Hồng Vĩnh Tường giải thích, fructose được chuyển hóa tại gan, trong đó một phần có thể chuyển thành chất béo. Khi tiêu thụ quá mức trong thời gian dài, quá trình này có thể góp phần gây gan nhiễm mỡ, rối loạn mỡ máu và kháng insulin.
Kháng insulin là tình trạng các tế bào trong cơ thể giảm khả năng đáp ứng với insulin, khiến việc kiểm soát đường huyết trở nên khó khăn hơn. Đây cũng là yếu tố liên quan đến nguy cơ mắc bệnh tiểu đường type 2. Đáng chú ý, tiểu đường là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây bệnh thận mạn tính.
Bên cạnh đó, bác sĩ cho biết việc tiêu thụ quá nhiều fructose còn có thể thúc đẩy hoạt động của hệ thần kinh giao cảm và các phản ứng viêm, góp phần làm tăng huyết áp.
Huyết áp cao kéo dài có thể gây tổn thương cầu thận, bộ phận có chức năng lọc máu, loại bỏ chất thải và nước dư thừa khỏi cơ thể. Theo thời gian, tổn thương này có thể dẫn đến xơ hóa và suy giảm chức năng lọc của thận.
Vì vậy, bác sĩ Hồng Vĩnh Tường nhấn mạnh, nguy cơ đối với thận khi tiêu thụ quá nhiều fructose không chỉ liên quan đến đường huyết mà còn đến nhiều yếu tố như tăng axit uric, tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu và kháng insulin.
3 lời khuyên của bác sĩ giúp bảo vệ chức năng thận
1. Hạn chế đồ uống và thực phẩm chế biến chứa nhiều đường
Theo bác sĩ Hồng Vĩnh Tường, nên tránh thường xuyên sử dụng đồ uống pha chế nhiều đường, nước ngọt có gas và các loại bánh ngọt chế biến sẵn, đặc biệt là sản phẩm chứa siro ngô giàu fructose.
Việc giảm lượng đường bổ sung từ những thực phẩm này giúp hạn chế những tác động bất lợi đối với sức khỏe chuyển hóa.
2. Ưu tiên ăn trái cây nguyên quả thay vì uống nước ép
Bác sĩ khuyến cáo nên hạn chế nước ép trái cây, kể cả loại mới ép, và trái cây sấy khô chế biến sẵn.
Nguyên nhân là quá trình ép, lọc nước trái cây thường loại bỏ phần lớn chất xơ, khiến lượng đường được hấp thu nhanh hơn.
Thay vào đó, nên ưu tiên trái cây nguyên quả, chẳng hạn như táo, việt quất, anh đào chua hoặc ổi. Đây là những loại quả được bác sĩ gợi ý nhờ hàm lượng chất xơ và đặc điểm đường huyết tương đối thuận lợi.
3. Thay đồ uống nhiều đường bằng lựa chọn không đường
Với những người có thói quen uống nước ngọt hoặc đồ uống pha chế hằng ngày, bác sĩ Hồng Vĩnh Tường khuyến khích chuyển sang trà xanh không đường, cà phê đen không đường hoặc nước có gas không đường.
Những lựa chọn này giúp giảm lượng đường bổ sung từ đồ uống, qua đó hỗ trợ kiểm soát các yếu tố nguy cơ liên quan đến sức khỏe chuyển hóa và chức năng thận.
Lam Chi
Nguồn: Health 2.0 (TVBS)
