Dấu ấn "Rồng Vàng" và câu chuyện từ đầu thế kỷ XX
Đó chính là bánh đậu xanh.
Theo các tư liệu và lời kể dân gian, vào khoảng những năm 1920, khi vua Bảo Đại kinh lý qua trấn Hải Dương (cũ nay là Hải Phòng), người dân địa phương đã dâng lên một loại bánh làm từ đậu xanh, đường và mỡ. Nhà vua thưởng thức và khen ngợi hương vị nhẹ nhàng, ngọt mịn, đặc biệt phù hợp khi nhâm nhi cùng trà. Sau đó, triều đình cho in hình "Rồng Vàng" – biểu tượng uy quyền hoàng gia – lên hộp bánh. Từ đây, cái tên "Bánh đậu xanh Rồng Vàng Hải Dương" ra đời, trở thành dấu mốc quan trọng trong hành trình định danh thương hiệu.
Trải qua nhiều biến động lịch sử, đặc biệt sau năm 1975, nghề làm bánh được khôi phục mạnh mẽ. Từ các hộ gia đình nhỏ lẻ, Hải Dương (cũ) dần hình thành những cơ sở sản xuất quy mô lớn. Hiện nay, địa phương có hơn 50 thương hiệu bánh đậu xanh, trong đó có những cái tên quen thuộc như Nguyên Hương, Gia Bảo, Hòa An hay Rồng Vàng Minh Ngọc. Mỗi thương hiệu mang một cách gìn giữ và phát triển riêng, nhưng cùng chung mục tiêu bảo tồn hương vị truyền thống.
Trong dòng chảy phát triển ấy, Bánh đậu trà xanh Rồng Vàng Hoàng Gia của Công ty Cổ phần Hoàng Giang là minh chứng cho bước chuyển mình hiện đại của đặc sản xứ Đông. Doanh nghiệp đặt tại thành phố Hải Dương (cũ), kế thừa nền tảng bánh đậu xanh cổ truyền, đồng thời đa dạng hóa sản phẩm với các phiên bản mới như trà xanh, sầu riêng.
Đáng chú ý, sản phẩm Rồng Vàng Hoàng Gia đã được công nhận đạt chuẩn OCOP 5 sao cấp quốc gia – mức đánh giá cao nhất trong Chương trình Mỗi xã một sản phẩm. Đây không chỉ là niềm tự hào của riêng doanh nghiệp mà còn khẳng định vị thế của bánh đậu xanh Hải Dương trên bản đồ đặc sản Việt Nam. Từ một món quà quê, bánh đã bước vào hệ thống tiêu chuẩn quốc gia, hướng đến thị trường rộng lớn hơn, trong đó có xuất khẩu.
Mộc mạc nguyên liệu, tinh tế trong từng công đoạn
Giá trị của bánh đậu xanh trước hết nằm ở sự mộc mạc. Thành phần chính gồm đậu xanh hạt chín già, lòng vàng đều; đường kết tinh trắng; mỡ lợn hoặc dầu thực vật; tinh dầu hoa bưởi hoặc dừa tạo hương thơm. Tất cả đều được chọn lọc kỹ lưỡng, bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm. Đậu xanh – nguyên liệu cốt lõi – giàu protein, vitamin và khoáng chất, đồng thời theo Đông y còn có tác dụng thanh nhiệt, giải độc.
Quy trình chế biến đòi hỏi sự tỉ mỉ. Đậu được rửa sạch nhiều lần, ngâm nước ấm cho nở mềm, đun chín rồi rang trên lửa vừa – công đoạn quan trọng để tránh khét hoặc ngái. Sau khi ủ, tách vỏ và xay mịn, bột đậu được trộn với đường, dầu và tinh dầu hoa bưởi theo tỷ lệ nhất định, rồi tiếp tục ủ từ 8 đến 24 giờ để các nguyên liệu hòa quyện. Hỗn hợp được cán mỏng, ép khuôn thành khối vuông nhỏ, gói giấy bạc chống ẩm. Ngày nay, nhiều cơ sở áp dụng dây chuyền hiện đại nhằm bảo đảm vệ sinh và kéo dài thời gian bảo quản, nhưng hương vị truyền thống vẫn được giữ nguyên.
Không chỉ có giá trị ẩm thực, bánh đậu xanh còn mang ý nghĩa văn hóa sâu sắc. Trong những dịp lễ Tết, đây là món quà mộc mạc nhưng đầy tình nghĩa. Trên bản đồ đặc sản Hải Dương (cũ), bánh đậu xanh đứng cùng vải thiều Thanh Hà, bánh đa gấc Kẻ Sặt, bánh gai Ninh Giang, góp phần làm nên diện mạo phong phú của ẩm thực miền Bắc.
Từ câu chuyện "Rồng Vàng" dâng vua đầu thế kỷ XX đến những sản phẩm đạt chuẩn OCOP 5 sao quốc gia hôm nay, bánh đậu xanh Hải Dương đã đi một hành trình dài. Hành trình ấy là minh chứng cho sự kiên trì giữ gìn bản sắc và nỗ lực nâng tầm giá trị Việt. Và trong mỗi hộp bánh nhỏ bé mang đi khắp mọi miền, người ta có thể cảm nhận rõ ràng một điều: niềm tự hào về sản phẩm Việt Nam không nằm ở sự hào nhoáng, mà ở chiều sâu truyền thống được gìn giữ qua từng thế hệ.
Ngọc Minh
