Theo báo Granma (Cuba), chương trình nằm trong chiến lược quốc gia ứng phó khủng hoảng năng lượng, với mục tiêu triển khai 5.000 hệ thống quang điện công suất 2 kW. Các hệ thống này được lắp đặt tại các trung tâm có vai trò quan trọng đối với đời sống người dân như cơ sở y tế, giáo dục và các dịch vụ công cộng.
Công ty công nghệ Copextel – đơn vị phụ trách triển khai – hiện đang lắp đặt 1.064 hệ thống điện mặt trời, nằm trong tổng số 2.671 hệ thống dành cho các trung tâm thiết yếu tại tất cả các đô thị trên cả nước.
Ông Fidel Yedra Gutiérrez, Phó Chủ tịch Copextel cho biết, chương trình này là một phần trong gói 5.000 hệ thống điện mặt trời do Trung Quốc viện trợ cho Cuba. Mỗi hệ thống có công suất 2 kW, phù hợp cung cấp điện cho các cơ sở quy mô nhỏ hoặc hoạt động thiết yếu.
Tính đến thời điểm hiện tại, 141 hệ thống đã được lắp đặt. Trong đó, thủ đô Havana là địa phương có tiến độ nhanh nhất với 55/68 hệ thống đã hoàn thành.
Theo kế hoạch, chương trình sẽ hoàn tất trong tháng 3/2026, do tính cấp bách của tình hình năng lượng tại Cuba hiện nay.
"Dự án có ý nghĩa rất quan trọng, bởi khi hoàn thành, đất nước sẽ có thể đảm bảo mức độ cung cấp điện nhất định tại những nơi có ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống người dân", ông Yedra Gutiérrez cho biết trong cuộc trao đổi với Granma.
Lắp đặt phức tạp do thiết bị lớn
Khác với một số chương trình năng lượng trước đây, việc phân phối thiết bị trong dự án này do Liên đoàn Điện lực Cuba đảm nhiệm. Cơ quan này chịu trách nhiệm vận chuyển các hệ thống tới từng tỉnh, sau đó phối hợp với các đơn vị địa phương để tổ chức lắp đặt.
Theo đại diện Copextel, công việc triển khai không hề đơn giản do kích thước và trọng lượng lớn của các hệ thống 2 kW. Trong nhiều trường hợp, phải sử dụng thiết bị nâng hạ chuyên dụng để đưa các bộ pin và thiết bị vào bên trong các tòa nhà trước khi lắp đặt.
Song song với dự án cung cấp điện cho các trung tâm thiết yếu, Cuba còn triển khai một chương trình mô-đun quang điện nhỏ gọn dành cho một số nhóm lao động ưu tiên.
Chương trình này hướng đến: 4.000 nhân viên y tế; 3.000 giáo viên phổ thông; 3.000 giảng viên đại học; 205 Anh hùng Lao động quốc gia.
Mỗi hệ thống gồm một tấm pin mặt trời cùng trạm điện tích hợp pin lưu trữ và bộ biến tần công suất 800–1.200 W.
Đến nay, 9.971 mô-đun đã được lắp đặt, đạt khoảng 98% kế hoạch. Hiện còn 234 hệ thống chưa hoàn thành, chủ yếu do địa điểm lắp đặt nằm ở những khu vực xa xôi, khó tiếp cận.
Theo ông Yedra Gutiérrez, các thiết bị này được nhà nước Cuba mua bằng ngoại tệ nhưng bán lại cho người thụ hưởng bằng nội tệ, kèm theo các gói tín dụng ngân hàng để hỗ trợ người dân chi trả.
"Chương trình mang lại tác động xã hội rất lớn, bởi người thụ hưởng là những lao động trong các lĩnh vực ưu tiên như bác sĩ, giáo viên hay các chuyên gia xét nghiệm", ông Yedra Gutiérrez nói.
Giấc mơ thành hiện thực
Tại tỉnh Cienfuegos (Cuba), cùng với việc xây dựng các trang trại điện mặt trời quy mô lớn, nhiều dự án nhỏ sử dụng năng lượng tái tạo cũng đang được triển khai nhằm cải thiện đời sống người dân. Một trong những ứng dụng đáng chú ý là sử dụng pin mặt trời để vận hành hệ thống bơm nước sinh hoạt cho các cộng đồng.
Mô hình này được triển khai đầu tiên tại khu dân cư San Marcos (đô thị Lajas), sau đó mở rộng đến các cộng đồng. Giai đoạn đầu của chương trình được hoàn tất tại khu vực nhà máy đường 5 de Septiembre ở đô thị Rodas.
Theo kế hoạch chuyển đổi năng lượng của tỉnh, 63 trạm bơm công suất dưới 10 kW sẽ được lắp đặt tại những nơi trước đây chưa có máy bơm hoặc phải phụ thuộc vào xe bồn chở nước. Phần lớn các công trình tập trung ở các đô thị Lajas, Aguada và Abreus. Khi vận hành, hệ thống có thể tiết kiệm khoảng 780 kWh điện và mang lại lợi ích cho hơn 20.000 người.
Nằm trong khu Pepito Tey của thủ phủ tỉnh, khu dân cư Quesada may mắn được chọn khi trạm bơm của họ tham gia chuyển đổi sang lưới điện. Khoảng 178 hộ gia đình đã được hưởng lợi từ sự chuyển đổi này. Điều từng tưởng chừng như chỉ là giấc mơ đã trở thành hiện thực: được sử dụng nước sạch tám tiếng mỗi ngày, nếu thời tiết cho phép.
Nhờ vận hành tự động khi có nắng và nguồn nước, các hệ thống này giúp hàng trăm hộ dân được sử dụng nước sinh hoạt ổn định hơn mỗi ngày.
Ngọc Minh
