Mỗi mùa thi tốt nghiệp THPT, những bài thi đạt điểm tuyệt đối hoặc gần tuyệt đối luôn thu hút sự quan tâm của dư luận. Nhiều người tò mò về cách các thủ khoa làm bài, cách lập luận, triển khai ý hay phân bổ thời gian để đạt kết quả cao. Tuy nhiên, năm nay, bên cạnh chất lượng bài viết, chia sẻ của một trong 8 thí sinh đạt mức điểm cao nhất môn Ngữ văn cả nước lại bất ngờ làm dấy lên cuộc tranh luận.
Theo chia sẻ của nữ sinh, trong 120 phút làm bài, em đã viết kín 14 mặt giấy thi, bài thi đạt 9,75 điểm. Chi tiết này nhanh chóng thu hút sự chú ý bởi đề thi chỉ yêu cầu viết một đoạn văn khoảng 200 chữ và một bài nghị luận khoảng 600 chữ.
Nhiều người đã bày tỏ những quan điểm trái chiều về việc liệu một bài làm dài như vậy có phù hợp với yêu cầu của đề hay không. Từ đây, câu chuyện về cách hiểu cụm từ "khoảng 600 chữ" trong đề thi Ngữ văn tiếp tục trở thành chủ đề được bàn luận sôi nổi.
Viết dài, có phù hợp?
Không ít ý kiến cho rằng đề thi đã quy định khá rõ phần nghị luận xã hội khoảng 200 chữ, còn bài nghị luận văn học khoảng 600 chữ. Trong quá trình ôn tập, học sinh luôn được nhắc phải kiểm soát dung lượng, tránh viết quá ngắn hoặc quá dài. Thậm chí, ở nhiều trường, giáo viên còn gạch bớt hoặc nhắc nhở khi học sinh vượt quá yêu cầu vì cho rằng đây cũng là một tiêu chí thể hiện kỹ năng diễn đạt.
Từ đó, một số người băn khoăn liệu việc viết tới 14 mặt giấy có còn phù hợp với tinh thần của đề thi hay không. Theo quan điểm này, nếu đề đã nêu rõ số chữ thì việc tuân thủ giới hạn cũng là một yêu cầu cần được tôn trọng. Họ cho rằng viết súc tích, chặt chẽ, đủ ý trong phạm vi khoảng 600 chữ khó hơn nhiều so với việc triển khai tự do mà không bị giới hạn dung lượng. Nếu mỗi nơi hiểu và áp dụng một cách khác nhau thì có thể tạo cảm giác thiếu thống nhất trong quá trình dạy học và đánh giá.
Một số ý kiến khác cũng đặt vấn đề về tính công bằng. Theo họ, nhiều học sinh được giáo viên hướng dẫn rất kỹ về việc không nên viết quá dài vì dễ lan man, mất thời gian và có thể ảnh hưởng đến bố cục. Nếu cuối cùng những bài vượt xa dung lượng vẫn được đánh giá rất cao thì sẽ khiến học sinh và giáo viên băn khoăn về cách hiểu đúng đối với yêu cầu của đề.
Tuy nhiên, cũng có nhiều người đưa ra góc nhìn khác.
Theo nhóm ý kiến này, cụm từ "khoảng 200 chữ" hay "khoảng 600 chữ" trong đề thi chỉ mang tính định hướng để thí sinh ước lượng độ dài phù hợp, chứ không phải là một giới hạn cứng. Trong hướng dẫn chấm của Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng không có tiêu chí quy định sẽ trừ điểm chỉ vì bài viết dài hơn số chữ được gợi ý.
Nhiều người cho rằng việc bài thi có tới 14 mặt giấy không đồng nghĩa với việc riêng bài nghị luận văn học dài gấp nhiều lần yêu cầu. Tổng số trang còn bao gồm toàn bộ phần đọc hiểu, đoạn văn 200 chữ, bài nghị luận 600 chữ cùng quá trình trình bày, xuống dòng, cỡ chữ của từng thí sinh. Vì vậy, không thể chỉ dựa vào số mặt giấy để kết luận bài nghị luận đã vượt quá mức quy định.
Bên cạnh đó, cũng có quan điểm cho rằng độ dài của bài viết không quyết định chất lượng. Một bài văn ngắn gọn nhưng lập luận sắc bén, dẫn chứng phù hợp và giàu cảm xúc vẫn có thể đạt điểm rất cao. Ngược lại, bài viết quá dài nhưng lặp ý, diễn đạt dàn trải hoặc thiếu trọng tâm cũng khó tạo được ấn tượng với giám khảo.
Việc nữ sinh đạt 9,75 điểm cho thấy bài làm nhiều khả năng không chỉ đáp ứng yêu cầu về kiến thức mà còn có lập luận tốt, cảm xúc, ngôn ngữ và khả năng phân tích nổi bật. Nếu bài viết chỉ đơn thuần kéo dài nội dung mà không đảm bảo chất lượng thì khó có thể đạt mức điểm gần tuyệt đối.
Giáo viên nói gì?
Nói về vấn đề này, một giáo viên dạy Ngữ Văn THPT cho rằng:
Với quy chế và hướng dẫn chấm thi năm 2026 của Bộ Giáo dục và Đào tạo, yếu tố dung lượng bài viết đã được đưa vào thang đánh giá theo Rubric, thay vì áp dụng cách trừ điểm cứng như trước. Cụ thể, trong thang điểm có một tiêu chí riêng về hình thức, bao gồm bố cục, cách trình bày và dung lượng bài viết.
Hướng dẫn chấm thi nêu rõ một trong những yêu cầu là bài nghị luận phải có bố cục 3 phần rõ ràng và dung lượng khoảng 600 ± 200 chữ, cùng với việc hành văn trong sáng, đúng ngữ pháp, trình bày khoa học, sạch đẹp.
Về nguyên tắc, khi đề đã ghi rõ "khoảng 600 chữ", thí sinh cần cố gắng viết trong phạm vi này. Khi yêu cầu viết trong một giới hạn nhất định đòi hỏi thí sinh phải biết cách chọn lọc từ ngữ, diễn đạt ý tưởng một cách súc tích, rõ ràng và hiệu quả.
Tuy nhiên, quy định trên không có nghĩa chỉ cần vượt số chữ là sẽ bị trừ điểm ngay lập tức. Trên thực tế, người chấm sẽ đánh giá tổng thể bài viết. Nếu bài làm quá dài dẫn đến lan man, lặp ý, mất trọng tâm hoặc ảnh hưởng đến bố cục, thí sinh có thể bị xem là chưa đáp ứng tốt tiêu chí về hình thức và dung lượng.
Ngược lại, nếu bài viết dù dài hơn nhưng vẫn giữ được lập luận chặt chẽ, bố cục rõ ràng, triển khai đúng yêu cầu của đề và thể hiện năng lực viết nổi bật thì giáo viên chấm thi sẽ cân nhắc một cách toàn diện.
Giáo viên này cũng cho biết quan điểm chấm Ngữ văn đã có sự thay đổi trong những năm gần đây. Trước đây, những bài viết dài, có nhiều liên hệ, so sánh, đối chiếu và mở rộng vấn đề thường được đánh giá cao vì thể hiện vốn kiến thức và chiều sâu tư duy của thí sinh.
Tuy nhiên, với định hướng đánh giá theo Rubric từ những mùa thi gần đây, đặc biệt là năm 2026, tiêu chí chấm đã chuyển dần sang đề cao khả năng diễn đạt súc tích, đúng trọng tâm, logic và giàu sức gợi. Nói cách khác, điều được đánh giá không còn là "viết được bao nhiêu", mà là "viết được gì" trong một dung lượng hợp lý.
Một bài viết ngắn nhưng lập luận chặt chẽ, ngôn ngữ cô đọng và đáp ứng đúng yêu cầu của đề vẫn có thể được đánh giá cao hơn một bài viết quá dài nhưng lan man, lặp ý hoặc thiếu trọng tâm.
Đối với những em không có năng khiếu văn chương thì hãy bình tĩnh suy nghĩ và trình bày một cách chân thật, không lấy sự viết nhiều của bạn mà bị áp lực khiến không làm bài được tốt.
Dù còn những góc nhìn khác nhau, phần lớn ý kiến đều thống nhất rằng điều quan trọng nhất trong một bài thi Ngữ văn vẫn là chất lượng lập luận, khả năng cảm thụ, tư duy và cách triển khai vấn đề. Độ dài chỉ là yếu tố hỗ trợ, không thể thay thế cho một bài viết có chiều sâu và giá trị học thuật.
