Mới đây, một bức ảnh về chiếc chăn bông được một nữ sinh viên Trung Quốc mang đi giặt bất ngờ gây chú ý trên mạng xã hội.
Bức ảnh được một phụ huynh chia sẻ trong sự bất lực. Đó là một chiếc chăn bông mới tinh, nền trắng in những chấm tròn màu vàng nhạt. Vốn mềm mại, phồng xốp, chiếc chăn giờ đây trở thành một khối nặng trịch, cứng đờ vì ngấm đầy nước, phải vắt trên giá phơi và không ngừng nhỏ nước xuống sàn.
Theo lời phụ huynh, chiếc chăn mới mua đã bị cô con gái đang học đại học mang đi giặt bằng nước. Điều khiến người mẹ bức xúc không chỉ là chiếc chăn có nguy cơ bị hỏng, mà còn là việc con gái đã là sinh viên đại học nhưng lại không biết một kiến thức sinh hoạt tưởng như rất cơ bản: chăn bông không thể tùy tiện cho vào nước để giặt.
Chính từ câu chuyện này, cô gái trở thành đối tượng bị không ít người trên mạng chế giễu.
Có người mỉa mai rằng cô “khỏe thật”, bởi một chiếc chăn lớn và nặng như vậy mà vẫn có thể mang đi giặt. Có người lại cho rằng đây là biểu hiện của kiểu “học giỏi nhưng năng lực sống kém”, thậm chí dùng từ "em bé khổng lồ", để chỉ những người đã trưởng thành nhưng vẫn thiếu khả năng tự chăm sóc bản thân.
Nhìn bề ngoài, việc một sinh viên đại học không biết cách xử lý một chiếc chăn bông quả thực dễ khiến người khác bật cười. Nhưng nếu chỉ dừng lại ở việc trách cô gái “đến việc này cũng không biết”, câu chuyện có lẽ đã bỏ qua một điều quan trọng hơn: những kiến thức sinh hoạt ấy, cô đã từng được ai dạy hay chưa?
Kiến thức đời sống không phải thứ con người sinh ra đã biết. Cũng giống như việc biết loại quần áo nào có thể giặt máy, loại nào phải giặt tay, biết nấu một bữa cơm, sử dụng máy giặt hay xử lý một món đồ bị hỏng..., tất cả đều cần được quan sát, hướng dẫn và quan trọng nhất là có cơ hội tự mình làm.
Nếu một đứa trẻ từ nhỏ chưa từng được cha mẹ cho làm việc nhà, chưa từng tự giặt quần áo, chưa từng phải tự quyết định những việc nhỏ trong cuộc sống, thì việc lớn lên mà thiếu một số kỹ năng sinh hoạt cũng không có gì quá bất ngờ.
Trong chính câu chuyện này, có người chia sẻ rằng họ từng có những lỗ hổng kiến thức đời sống mà bản thân cũng không hề nhận ra. Chẳng hạn, có người nói từ nhỏ đến lớn họ thậm chí không biết một điều tưởng chừng rất đơn giản là ong tạo ra mật ong, mãi đến khi trưởng thành mới tình cờ biết được. Người lớn từng cười nhạo sự thiếu hiểu biết ấy, nhưng lại quên rằng trước đó chưa ai thực sự giải thích cho họ.
Điều đáng suy ngẫm không nằm ở việc một người trẻ có thể biết thiếu một kiến thức nào đó. Điều đáng nói là trước khi trách con “không biết”, cha mẹ có từng cho con cơ hội để biết hay chưa?
Một sinh viên có thể học tốt, thi đỗ đại học nhưng vẫn không biết cách giặt một chiếc chăn. Điều đó có thể xảy ra khi suốt 18 năm trước đó, phần lớn thời gian của em chỉ xoay quanh chuyện học hành.
Cha mẹ lo cơm nước, quần áo, dọn dẹp, giặt giũ. Con chỉ cần tập trung vào sách vở, bài kiểm tra và điểm số. Khi con muốn phụ giúp, cha mẹ đôi khi còn nói: “Con mau đi học bài đi, những việc này để bố mẹ làm.”
Xuất phát điểm của cha mẹ có thể là muốn con có thêm thời gian học tập, nhưng nếu điều này kéo dài quá lâu, đứa trẻ sẽ dần mất đi cơ hội học những kỹ năng rất đời thường.
Trong một môi trường như vậy, con không cần biết cách vận hành một gia đình bởi luôn có người khác làm thay. Nhưng đến khi bước vào đại học, sống trong ký túc xá và bắt đầu phải tự chăm sóc bản thân, những khoảng trống ấy mới lập tức lộ ra.
Lúc đó, một việc tưởng như nhỏ bé là giặt chăn cũng có thể trở thành một bài học đắt giá.
Đừng đợi đến khi con trưởng thành mới dạy con cách sống
Một trong những sai lầm khá phổ biến của cha mẹ là vô tình đặt việc học và kỹ năng sống vào hai phía đối lập.
Họ nghĩ rằng làm việc nhà sẽ khiến con mất thời gian học tập, rằng chỉ cần con có thành tích tốt thì những việc như nấu ăn, giặt quần áo, dọn phòng hay tự chăm sóc bản thân có thể đợi đến sau này rồi học cũng chưa muộn. Nhưng trưởng thành không chỉ được đo bằng điểm số.
Một người trẻ bước vào đại học không chỉ phải đối diện với bài vở mà còn phải tự quản lý thời gian, chăm sóc bản thân, giải quyết những vấn đề bất ngờ và thích nghi với những mối quan hệ mới. Những năng lực ấy không thể tự nhiên xuất hiện vào ngày đứa trẻ rời khỏi nhà. Chúng được hình thành từ rất nhiều việc nhỏ trong suốt quá trình lớn lên.
Một đứa trẻ từng tự tay giặt quần áo, nấu một bữa cơm, dọn căn phòng của mình, tự xử lý một món đồ bị hỏng... cũng đồng thời được học cách quan sát, thử nghiệm, mắc lỗi rồi sửa lỗi. Ngược lại, nếu mọi vấn đề đều được cha mẹ giải quyết trước, con sẽ quen với việc chỉ cần gặp khó khăn là tìm người khác giúp mình. Vì thế, khi rời khỏi sự bao bọc của gia đình, ngay cả một quyết định rất nhỏ cũng có thể khiến con lúng túng.
Điều đáng tiếc nhất trong câu chuyện chiếc chăn không phải là một chiếc chăn có thể đã bị hỏng. Cũng không phải việc một cô sinh viên thiếu một kiến thức sinh hoạt.
Đáng suy ngẫm hơn là việc người mẹ sau khi phát hiện con làm sai lại lập tức kết luận rằng con “đến những kiến thức cơ bản cũng không biết”, trong khi có thể chính đứa trẻ ấy chưa từng được trao cơ hội để học những điều đó.
Cha mẹ đã cho con ăn no, mặc ấm, chăm lo từng việc nhỏ trong suốt nhiều năm. Nhưng nuôi một đứa trẻ trưởng thành không chỉ là thay con làm mọi thứ, mà còn là từng bước trao lại cho con khả năng tự làm những việc ấy.
Giống như một người trồng cây, nếu ngày nào cũng tưới nước, bón phân nhưng lại bọc kín phần rễ, cây sẽ không thể tự phát triển. Đến ngày cây không ra quả, thật khó để trách rằng nó “không có năng lực”. Vì vậy, thay vì vội vàng dùng từ “em bé khổng lồ” để chế giễu một người trẻ vừa bắt đầu cuộc sống tự lập, có lẽ nên nhìn câu chuyện này rộng hơn một chút.
Cô gái có thể thiếu một kỹ năng sống. Nhưng phía sau sự thiếu hụt ấy còn có một câu hỏi dành cho người lớn: Trong suốt những năm con lớn lên, chúng ta đã dạy con cách sống hay chỉ cố gắng làm mọi thứ để con có thể yên tâm học?
Bởi một đứa trẻ không thể tự nhiên biết cách trưởng thành nếu trước đó chưa từng được trao cơ hội để tự mình làm, tự mình sai và tự mình sửa.
Hiểu Đan (theo Sohu)
