Khi những chiếc taxi, xe máy điện màu xanh bắt đầu phủ sóng trên đường phố Hà Nội rồi nhanh chóng xuất hiện tại TP.HCM, Đà Nẵng và nhiều tỉnh thành khác, không ít người cho rằng đây chỉ là một "chiêu mới" của thị trường gọi xe công nghệ.
Tháng 3/2023, Chủ tịch Vingroup Phạm Nhật Vượng công bố thành lập Công ty Cổ phần Di chuyển Xanh và Thông minh GSM (Green – Smart – Mobility) còn được biết tới với tên gọi Xanh SM (nay đổi thành Green SM) chuyên cung cấp dịch vụ taxi điện và cho thuê xe điện VinFast. GSM có vốn điều lệ 3.000 tỷ đồng, với quy mô đầu tư ban đầu lên tới 10.000 ô tô điện và 100.000 xe máy điện.
Đây được xem là lần đầu tiên tại Việt Nam xuất hiện mô hình taxi thuần điện quy mô lớn.
Khác với các hãng taxi truyền thống chỉ mua xe để kinh doanh vận tải, GSM được xây dựng như một mắt xích trong hệ sinh thái điện hóa của VinFast. Điều đó đồng nghĩa doanh nghiệp không chỉ đầu tư phương tiện, mà còn phải giải bài toán trạm sạc, vận hành công nghệ, đào tạo tài xế và thay đổi thói quen tiêu dùng.
Nói cách khác, VinFast không đơn thuần mở một hãng taxi. Họ đang thử thay đổi cách người Việt di chuyển.
Trong nhiều năm, xe điện tại Việt Nam từng bị hoài nghi vì hạ tầng sạc còn hạn chế, giá thành cao và tâm lý e ngại của người dùng.
Thế nhưng taxi điện lại trở thành cách nhanh nhất để đưa xe điện tiếp cận số đông.
Mỗi ngày, hàng trăm nghìn người trải nghiệm taxi điện mà không cần bỏ tiền mua xe. Họ cảm nhận rõ sự khác biệt: xe chạy êm hơn, ít tiếng ồn hơn và không có mùi xăng dầu.
Theo Reuters, GSM từng cam kết mua tới 30.000 ô tô điện và 200.000 xe máy điện VinFast trong vòng hai năm. Riêng trong giai đoạn đầu hoạt động, GSM đã mua khoảng 13.000 xe điện, chiếm tỷ trọng rất lớn trong doanh số xe điện VinFast.
Đây không chỉ là thương vụ nội bộ giữa các công ty trong hệ sinh thái Vingroup. Quan trọng hơn, taxi điện đang trở thành "phòng trưng bày di động" giúp người dùng làm quen với xe điện.
"Canh bạc" ESG lớn nhất Việt Nam?
Điều khiến giới kinh doanh chú ý không nằm ở số lượng xe, mà ở tư duy phía sau mô hình này.
Taxi điện là một trong số ít ví dụ tại Việt Nam biến ESG bộ tiêu chí môi trường, xã hội và quản trị doanh nghiệp thành hoạt động kinh doanh thực tế.
Nếu trước đây ESG thường chỉ xuất hiện trong các báo cáo phát triển bền vững, thì nay nó hiện diện ngay trên đường phố, trong từng chuyến xe chở khách mỗi ngày.
Với VinFast, đây là chiến lược dài hạn hơn là bài toán lợi nhuận ngắn hạn.
Đầu tư taxi điện đồng nghĩa phải chấp nhận chi phí rất lớn: xây trạm sạc, phát triển đội xe, bảo trì pin và duy trì vận hành trong khi thị trường còn mới. Rủi ro càng cao khi ngành taxi Việt Nam vốn cạnh tranh khốc liệt về giá.
Nhưng đổi lại, nếu xu hướng giao thông xanh bùng nổ trong tương lai, doanh nghiệp đi trước sẽ có lợi thế rất lớn.
Các chuyên gia cho rằng taxi điện có thể trở thành "quân cờ mở đường" cho quá trình điện hóa giao thông Việt Nam. Khi người dân quen với xe điện thông qua taxi, khả năng chấp nhận xe điện cá nhân cũng tăng lên đáng kể.
Không chỉ là taxi, mà là cuộc đua tương lai
Sự xuất hiện của GSM cũng tạo áp lực lên toàn ngành vận tải.
Lần đầu tiên, cuộc cạnh tranh taxi tại Việt Nam không chỉ xoay quanh giá cước hay số lượng xe, mà chuyển sang công nghệ, phát thải và trải nghiệm xanh.
Sau hơn một năm hoạt động, taxi điện đã mở rộng nhanh chóng tại nhiều tỉnh thành, đồng thời xuất hiện ở thị trường quốc tế như Lào.
Điều này cho thấy tham vọng của VinFast không dừng ở việc xây dựng một hãng taxi nội địa.
Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, giao thông xanh sẽ là lĩnh vực buộc phải thay đổi. Và taxi điện có thể chính là bước thử nghiệm lớn đầu tiên.
Có thể thành công, cũng có thể còn nhiều tranh cãi phía trước. Nhưng khó phủ nhận một điều: lần đầu tiên tại Việt Nam, có một hãng taxi được tạo ra không chỉ để chở khách, mà để đặt cược vào tương lai của cả một ngành giao thông.
Minh Khang
