Theo VTC News, lần đầu tiên tham dự Olympic Trí tuệ nhân tạo quốc tế (International Winter AI Olympiad - IAIO) 2026, một trong những kỳ thi học thuật về AI quy mô toàn cầu, đội tuyển học sinh Việt Nam đã ghi dấu ấn với 2 huy chương Bạc và 1 huy chương Đồng.
Đáng chú ý, cả hai huy chương Bạc đều thuộc về học sinh lớp 12 chuyên Tin, Trường THPT Chuyên Hà Nội - Amsterdam, một thành tích hiếm gặp, khẳng định bản lĩnh ở sân chơi học thuật tầm cỡ quốc tế.
IAIO 2026 diễn ra tại Slovenia, quy tụ 150 thí sinh đến từ 24 quốc gia và vùng lãnh thổ có thế mạnh về công nghệ. Thí sinh tranh tài ở hai nội dung lý thuyết và thực hành, với yêu cầu cao về nền tảng toán học, thuật toán và khả năng xây dựng, tối ưu mô hình trí tuệ nhân tạo.
Trần Thuận Hiếu - Thầy chủ nhiệm Nguyễn Thanh Tùng - Phạm Nguyễn Đăng Huy ( từ trái qua phải). Ảnh: VTC News.
Huy chương Bạc IAIO 2026 đến với Phạm Nguyễn Đăng Huy sau hành trình nhiều năm theo đuổi trí tuệ nhân tạo từ bậc THPT. Nam sinh từng giành vô địch Kỳ thi Vô địch Trí tuệ nhân tạo Việt Nam (VAIC) 2025; Giải Ba vòng Khu vực Châu Á kì thi ICPC 2025 (Kỳ thi lập trình Quốc tế dành cho sinh viên); Giải Nhì kỳ thi Olympic Trí tuệ nhân tạo Vietnam - VOAI 2025; Giải Nhì bảng AI cuộc thi Olympic Tin học Miền Trung Tây Nguyên 2025; Giải Khuyến khích kỳ thi Học sinh giỏi Quốc gia môn Tin học năm 2024; Giải Nhì kỳ thi Học sinh giỏi Tin thành phố Hà Nội năm 2024..
Huy cũng là đồng tác giả bài báo tại hội thảo CVPR và có bài báo xuất sắc tại PRICAI. Em vừa xuất sắc trúng tuyển ngành Khoa học máy tính, Đại học Illinois Urbana-Champaign (UIUC), xếp hạng 5 ngành Khoa học máy tính nước Mỹ.
Chia sẻ về khoảnh khắc nhận giải, Huy nói: “Cảm xúc của em là ‘Wow, mình đã làm được’. Cuộc thi có rất nhiều bạn giỏi, trong khi số lượng huy chương rất hạn chế, chỉ có 9 huy chương Vàng và 12 huy chương Bạc. Khi nghe xướng tên Việt Nam, chúng em rất tự hào”.
Theo Huy, thách thức lớn nhất của IAIO nằm ở độ rộng và chiều sâu kiến thức. “Đề không chỉ có lập trình mà còn yêu cầu nền tảng toán học và thuật toán ở mức độ cao, có nội dung phải lên đại học mới học. Vì vậy không thể học tủ. Chúng em buộc phải hiểu bản chất thay vì chỉ biết huấn luyện hay sử dụng mô hình”, em nói.
Bốn bạn thí sinh đại diện đoàn Việt Nam tham dự Olympic Trí tuệ nhân tạo quốc tế (International Winter AI Olympiad - IAIO) 2026. Ảnh: VTC News.
Đề thi gồm hai phần lý thuyết và thực hành. Phần lý thuyết có 3 câu trắc nghiệm và 5 câu tự luận, đòi hỏi nắm vững bản chất mô hình AI cùng kiến thức toán học liên quan. Phần thực hành yêu cầu xử lý một tác vụ tích hợp hồi quy, phân loại và đánh giá tính công bằng của mô hình học máy.
“Em đã phải thử rất nhiều phương án mới tìm ra cách hiệu quả nhất. Đề vừa hàn lâm vừa ứng dụng, nhưng thực sự khó nếu không học bài bản”, Huy nhận định.
Bắt đầu tìm hiểu AI từ lớp 10, học chuyên sâu từ lớp 11 và tham gia nghiên cứu từ lớp 12, Huy coi tấm huy chương Bạc là “món quà cho sự cố gắng liên tục suốt những năm cấp 3”. Nam sinh cho biết sẽ tiếp tục theo đuổi AI ở bậc đại học và xa hơn nữa.
Còn Trần Thuận Hiếu chia sẻ trên VietNamNet, phương pháp học giúp em đạt hiệu quả cao nhất trong ôn luyện AI là học theo chu trình phản biện.
“Sau mỗi bài làm, em luôn viết lại một bản đánh giá, phân tích và rút kinh nghiệm ngắn để từ đó thấy được mình sai ở đâu, giả định nào khiến mình đi lệch hướng và đặt câu hỏi nếu thay đổi góc nhìn thì kết quả có khác không. Việc này mất thời gian hơn làm bài mới, nhưng giúp em hiểu bản chất vấn đề hơn”, Hiếu nói.
Ngoài ra, Hiếu cố gắng không để mình chỉ là người giải bài, mà là người đặt ra bài toán.
Ngoài huy chương Bạc Olympic Trí tuệ nhân tạo quốc tế 2026, Thuận Hiếu cũng sở hữu bảng thành tích đáng nể như: Vô địch kỳ thi Vô địch trí tuệ nhân tạo Việt Nam 2025; giải Nhì kỳ thi Olympic Trí tuệ nhân tạo Viet Nam 2025; giải Nhất Hội thi Tin học trẻ toàn quốc 2025; giải Ba học sinh giỏi quốc gia môn Tin học năm học 2024-2025 và 2025-2026.
Thầy Nguyễn Thanh Tùng, giáo viên chủ nhiệm lớp 12 Tin cho hay, Huy và Hiếu đã đồng hành cùng nhau từ năm lớp 11, khi tham gia đội tuyển học sinh giỏi quốc gia môn Tin học. Cả hai em đều có năng lực nổi bật ở lĩnh vực này.
"Không dừng lại ở những thành tích đã đạt, 2 em còn chủ động tìm hiểu và theo đuổi lĩnh vực Trí tuệ nhân tạo (AI) - một hướng nghiên cứu mới mẻ và đầy thách thức đối với học sinh THPT. Tinh thần dám thử sức với những lĩnh vực khó đã cho thấy sự nghiêm túc và khát vọng vươn xa của các em”, thầy Tùng nói.
Thầy Tùng nhận xét, trên lớp, Huy trầm tĩnh, điềm đạm, còn Hiếu năng động và hoạt ngôn. “Ở vai trò giáo viên chủ nhiệm, tôi luôn mong muốn được đồng hành cùng học sinh của mình và hơn thế nữa, các em có thể đồng hành cùng nhau trên con đường chinh phục tri thức. Khi có sự sẻ chia và hỗ trợ lẫn nhau, hành trình ấy chắc chắn sẽ bền bỉ và đi được xa hơn”, thầy Tùng chia sẻ.
Theo thầy Tùng, bên cạnh nỗ lực của từng học sinh, những năm gần đây, Trường THPT Chuyên Hà Nội - Amsterdam cũng đặc biệt chú trọng phát triển các lĩnh vực STEM, Trí tuệ nhân tạo (AI) và Robotics. “Nhà trường đã đầu tư hệ thống trang thiết bị hiện đại, đồng thời xây dựng kế hoạch học tập linh hoạt, tạo điều kiện để học sinh sớm tiếp cận và phát triển ở những lĩnh vực mới mẻ này. Nhờ định hướng đúng đắn và sự đầu tư bài bản, học sinh nhà trường đã đạt được nhiều thành tích nổi bật trong các sân chơi và lĩnh vực liên quan”, thầy Tùng nói.
Hiện, Huy đã trúng tuyển vào ngành Khoa học máy tính của Đại học Illinois Urbana-Champaign (UIUC), Mỹ. Nam sinh cho hay, thành tích quốc tế này là động lực để em tiếp tục theo đuổi AI trong những năm đại học.
Còn Hiếu hiện trúng tuyển vào ĐH Chicago (Mỹ) với suất học bổng toàn phần trị giá 12 tỷ đồng. “Em muốn đi sâu hơn vào hướng AI gắn với đời sống thực tế. Về dài hạn, em vẫn muốn gắn mình với môi trường nghiên cứu, nhưng không tách rời ứng dụng. Em tin rằng AI chỉ thật sự có ý nghĩa khi nó rời khỏi các slide bài giảng và giải quyết được những vấn đề cụ thể trong xã hội”, Hiếu nói.
