Nhìn vào bức tranh tổng quan của bảng xếp hạng thịnh hành YouTube Music Việt Nam được ghi nhận vào tối ngày 27/10, công chúng không khỏi ngỡ ngàng trước những biến động mạnh mẽ về thứ hạng. Điểm đáng chú ý nhất trên bảng xếp hạng thịnh hành lúc này chính là sự đổ bộ và chiếm lĩnh diện rộng của các bản phối cũng như video sử dụng hình ảnh, giọng hát trí tuệ nhân tạo (AI) hoặc xuất phát từ các kênh nhạc AI chuyên dụng.
Cụ thể, Tuyệt Phẩm Phố Đêm | Giọng Hát Làm Say Đắm... của kênh Phố Nhạc Việt đang chiếm giữ vị trí số 1, trong khi các vị trí tiếp theo trong top 5 cũng lần lượt bị thống trị bởi nhạc do trí tuệ nhân tạo sản xuất như như 500K Nhạc Lộn Xộn Siêu Peak của kênh Đóm Remix ở hạng hai, Mashup 4in1 - Nhạc Remix Lộn Xộn ở hạng ba, Mashup 4in1 Cực Cuốn ở hạng bốn và Nhịp Cầu Tri Âm ở hạng năm.
Sự càn quét này đã đẩy sản phẩm âm nhạc truyền thống Trong Đôi Mắt Thiếu Nữ của RHYDER, vốn từng giữ vị trí top 1 trước đó, rơi thẳng xuống vị trí thứ sáu. Xét rộng ra phạm vi Top 15 Trending YouTube Music Charts Vietnam hiện tại, bức tranh áp đảo của công nghệ càng thể hiện rõ nét khi các sản phẩm từ kênh sáng tạo tự động và nhạc AI chiếm số lượng vượt trội. Trái ngược với sự đổ bộ này, các sản phẩm chính thức từ nghệ sĩ thực thụ góp mặt vô cùng thưa thớt, khi chỉ có đúng 3 bài hát duy nhất trụ lại trong Top 15 là Trong Đôi Mắt Thiếu Nữ của RHYDER, Những em bé Mặt Trời của Đen, Pink Frog & Lynk Lee ở hạng 7 và Nguyễn Văn Mười của RPT MCK ở vị trí hạng 8. Không chỉ xuất hiện ở nhóm dẫn đầu, các sản phẩm mang yếu tố AI còn rải rác góp mặt ở nhiều thứ hạng khác trong top 30, từ các bản phối trữ tình cho đến những ca khúc được làm mới bằng giọng hát tổng hợp.
Sự thống trị của các sản phẩm âm nhạc mang yếu tố AI trên nền tảng số xuất phát từ sự kết hợp giữa tốc độ sản xuất, chiến lược tiếp cận và ưu thế thuật toán. Chỉ mất từ vài phút đến vài giờ để một ca khúc hoàn chỉnh từ khâu viết lời, phối khí cho đến tạo giọng hát và video minh họa ra đời. Tốc độ này giúp các kênh khai thác nội dung duy trì tần suất đăng tải dày đặc, đáp ứng chính xác thói quen nghe nhạc thụ động và nhu cầu thưởng thức âm thanh chạy nền kéo dài của tệp khán giả đại chúng yêu thích dòng nhạc trữ tình, hoài niệm.
Nhờ thời lượng nghe dài và tần suất xuất hiện liên tục, các sản phẩm này dễ dàng tối ưu hóa thuật toán đề xuất của YouTube, qua đó vượt lên trên các sản phẩm truyền thống vốn đòi hỏi quy trình sản xuất công phu kéo dài nhiều tháng trời. Cùng với đó, cách đặt tiêu đề sử dụng các cụm từ gợi cảm xúc mạnh mẽ như "bản phối ngọt ngào", "giọng hát làm say đắm" hay "tuyệt phẩm" đóng vai trò là một phần của công thức thu hút lượt xem, kích thích sự tò mò của người dùng ngay từ cái nhìn đầu tiên.
Tuy nhiên, sự trỗi dậy áp đảo trên bảng xếp hạng này đang tạo ra những bất cập lớn và đặt áp lực vô hình lên toàn bộ hệ sinh thái âm nhạc hiện đại. Việc đặt các sản phẩm âm nhạc tạo ra trong vài phút bằng vài dòng lệnh đứng chung bảng xếp hạng với những dự án đầu tư hàng trăm triệu đến hàng tỷ đồng tạo ra một cuộc đua mất cân bằng. Các nghệ sĩ chân chính phải đối mặt với áp lực về mặt chỉ số khi sức lao động miệt mài trong phòng thu bị lấn át bởi những nội dung tự động hóa có chi phí sản xuất gần như bằng không. Hiện tượng này làm dấy lên những băn khoăn về giá trị nghệ thuật đích thực và đặt ra bài toán hóc búa cho các nền tảng trực tuyến trong việc xây dựng cơ chế quản lý, phân loại minh bạch. Chỉ khi thiết lập được một môi trường cạnh tranh công bằng, nơi chất lượng lao động nghệ thuật được định giá đúng mực, các nghệ sĩ mới có thêm động lực để đầu tư dài hạn và cống hiến những giá trị sáng tạo mang đậm dấu ấn cá nhân cho nền âm nhạc nước nhà.
Ảnh: FB/ Chụp màn hình
