Bánh chưng, đồ nếp không chỉ là món ăn mà còn mang ý nghĩa sum vầy, đủ đầy, gắn với ký ức và truyền thống lâu đời. Thế nhưng, cũng chính món ăn quen thuộc này lại thường khiến nhiều người rơi vào tình trạng đầy bụng, chậm tiêu, ăn không ngon sau vài ngày Tết.
Bác sĩ Nguyễn Phối Hiền, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM – Cơ sở 3, cho biết thực tế lâm sàng sau mỗi dịp Tết cho thấy không ít người đến khám vì các triệu chứng rối loạn tiêu hóa như: chướng bụng, nặng bụng, ợ hơi, táo bón hoặc ăn uống kém hơn bình thường. Trong số các yếu tố liên quan, việc ăn nhiều đồ nếp liên tục là nguyên nhân khá phổ biến.
Ăn đồ nếp có gây đầy bụng, khó tiêu không?
Bác sĩ Hiền cho biết, khi ăn bánh chưng, đồ nếp với số lượng lớn, ăn nhiều ngày liền hoặc ăn vào thời điểm không phù hợp sẽ gây ra tình trạng đầy hơi. Gạo nếp vốn không phải thực phẩm xấu, nhưng lại thuộc nhóm thực phẩm “khó chiều” với hệ tiêu hóa, nhất là khi kết hợp cùng lối sinh hoạt ít vận động trong những ngày nghỉ Tết.
Về mặt sinh học, gạo nếp chứa hàm lượng amylopectin cao – một dạng tinh bột có cấu trúc phân nhánh phức tạp. Loại tinh bột này khiến quá trình tiêu hóa diễn ra chậm hơn so với tinh bột trong gạo tẻ. Khi vào dạ dày, đồ nếp dễ tạo thành khối dính, lâu rỗng dạ dày, từ đó gây cảm giác no lâu, đầy bụng và chậm tiêu.
Chưa kể, các món nếp ngày Tết như bánh chưng, bánh tét thường đi kèm thịt mỡ, đậu xanh, gia vị đậm, làm tăng đáng kể gánh nặng cho hệ tiêu hóa. Khi ăn trong bối cảnh uống rượu bia, ít rau xanh và ít vận động, nhu động ruột giảm, các triệu chứng khó chịu càng dễ xuất hiện và kéo dài.
Những ai nên hạn chế ăn đồ nếp?
Bác sĩ Nguyễn Phối Hiền khuyến cáo, những người đang mắc các bệnh lý dạ dày – tá tràng, trào ngược dạ dày thực quản, viêm đại tràng, rối loạn tiêu hóa mạn tính nên hạn chế đồ nếp, đặc biệt là các món nếp nhiều dầu mỡ.
Người cao tuổi, trẻ nhỏ, người có chức năng tiêu hóa kém hoặc đang trong giai đoạn bệnh cấp cũng không nên ăn nhiều. Ngoài ra, người thừa cân, béo phì, đái tháo đường hoặc rối loạn chuyển hóa cần kiểm soát khẩu phần, bởi đồ nếp giàu năng lượng, dễ làm tăng đường huyết và tích mỡ nếu ăn quá mức.
Ăn bánh chưng, đồ nếp đúng cách
Theo bác sĩ Hiền, đồ nếp không cần kiêng hoàn toàn, nhưng cần ăn đúng cách. Mỗi lần chỉ nên ăn một phần nhỏ, tránh ăn dồn nhiều miếng bánh chưng hoặc nhiều đĩa xôi trong cùng một bữa. Không nên ăn đồ nếp vào buổi tối muộn hoặc khi bụng đã no.
Khi ăn đồ nếp, nên kết hợp cùng rau xanh, trái cây ít ngọt, các món thanh đạm và uống đủ nước để hỗ trợ tiêu hóa. Sau bữa ăn, nên vận động nhẹ như đi bộ 10–15 phút, tránh ngồi lâu hoặc nằm ngay.
Với những người dễ đầy bụng, có thể dùng thêm trà gừng, trà vỏ quýt, nước ấm sau ăn để giúp giảm cảm giác nặng bụng, hỗ trợ nhu động ruột. Quan trọng hơn cả là duy trì thói quen ăn uống điều độ, tránh “ăn bù” trong những ngày Tết.
Bác sĩ Nguyễn Phối Hiền khẳng định, về mặt y học, đồ nếp không xấu, nhưng là nhóm thực phẩm cần được sử dụng có chừng mực, đúng thời điểm. Ăn vừa đủ, kết hợp vận động và cân đối dinh dưỡng sẽ giúp mỗi người tận hưởng trọn vẹn hương vị Tết mà không phải đánh đổi bằng cảm giác khó chịu của hệ tiêu hóa.
Ngọc Minh
