Indonesia nhận tàu sân bay đầu tiên
Hôm thứ Sáu 18/9, Indonesia đón chiếc tàu sân bay đầu tiên trong lịch sử, một tàu chiến 41 tuổi của Italy mà chính phủ nước này kỳ vọng sẽ tăng cường năng lực bảo đảm an ninh hàng hải và ứng phó thiên tai.
Tàu ITS Giuseppe Garibaldi cập căn cứ hải quân tại cảng Tanjung Priok, Bắc Jakarta, vào sáng 18/9 và được chào đón bằng một nghi lễ quân sự. AP đưa tin con tàu có khả năng vận hành máy bay cất cánh đường băng ngắn, hạ cánh thẳng đứng và trực thăng.
Trước khi cập cảng Jakarta, Garibaldi đã rời Italy ngày 24/8, được tàu chiến Hải quân Italy hộ tống trong hành trình và ghé Sri Lanka.
Khi đi vào vùng biển Indonesia, tàu được hai tàu chiến của Hải quân Indonesia là KRI Brawijaya-320 và KRI Prabu Siliwangi-321 hộ tống qua tuyến hàng hải ALKI I ở vùng biển Bangka, tỉnh Bangka Belitung.
Italy hồi tháng 3 đồng ý chuyển giao chiếc tàu, vốn được cho ngừng hoạt động vào năm 2024, cho Indonesia trong động thái nhằm thúc đẩy hợp tác quốc phòng giữa hai nước. Rome cũng đang tìm kiếm các thỏa thuận với Jakarta trong lĩnh vực tàu ngầm và máy bay. Việc chuyển giao Garibaldi đồng thời giúp Italy tránh chi phí tháo dỡ con tàu.
Việc tiếp nhận Garibaldi đưa Indonesia trở thành quốc gia thứ hai ở Đông Nam Á sở hữu tàu sân bay. Trước đó, Thái Lan đã đưa tàu HTMS Chakri Naruebet vào biên chế năm 1997 sau khi mua từ Tây Ban Nha cùng các máy bay AV-8S Matador có khả năng hoạt động trên tàu sân bay.
Theo AP, Garibaldi sẽ chính thức được biên chế vào Hải quân Indonesia trong tuần tới với tên KRI Gajah Mada, lấy theo tên vị tướng nổi tiếng của đế chế Majapahit thế kỷ XIV.
Động thái này diễn ra trong bối cảnh Tổng thống Indonesia Prabowo Subianto coi phát triển quốc phòng là một ưu tiên, với kế hoạch mở rộng năng lực quân sự thông qua việc mua sắm tàu ngầm, tàu khu trục, máy bay chiến đấu, tên lửa và tăng cường hợp tác quốc phòng với nhiều quốc gia.
Tuy nhiên, việc tiếp nhận Garibaldi nhanh chóng gây tranh luận về chi phí, mục đích sử dụng và khả năng vận hành một tàu chiến đã 41 năm tuổi.
Bộ Tài chính Indonesia đã phê duyệt khoản tài trợ 450 triệu USD cho chương trình liên quan đến tàu sân bay vào năm 2025. Trong khi đó, nghị sĩ TB Hasanuddin, thành viên Ủy ban I của Quốc hội Indonesia, cảnh báo riêng chi phí nâng cấp con tàu có thể lên tới 16.000 tỷ rupiah, tương đương khoảng 900 triệu USD.
Indonesia muốn biến tàu sân bay thành căn cứ trực thăng chữa cháy
Khác với các cường quốc hải quân thường sử dụng tàu sân bay để triển khai máy bay chiến đấu trên những vùng biển xa, Indonesia định hướng Garibaldi trở thành một trung tâm cơ động hỗ trợ trực thăng, máy bay không người lái và các hoạt động hàng hải trên khắp quốc gia gồm hàng nghìn hòn đảo.
Từ đầu tháng 9, Tổng thống Prabowo đã công bố kế hoạch cải tạo Garibaldi để phục vụ nhiệm vụ ứng phó thiên tai. Theo ANTARA, ông cho biết con tàu sẽ được chuyển đổi thành tàu mang trực thăng và UAV, có thể tiếp nhận tới 10 trực thăng cỡ trung.
Các trực thăng như Black Hawk và Mi-17 có thể được triển khai từ tàu, trong đó mỗi chiếc có khả năng mang khoảng 4-5 tấn nước để dập lửa. Prabowo cho rằng việc đưa trực thăng tới gần các khu vực có nhiều điểm cháy sẽ giúp rút ngắn thời gian phản ứng.
"Chúng tôi sẽ tân trang lại và chuyển đổi nó thành tàu sân bay cho trực thăng và máy bay không người lái", ông Prabowo nói.
"Điều này sẽ giúp ích rất nhiều cho công tác ứng phó thảm họa của chúng ta."
ANTARA dẫn lời Chuẩn đô đốc Tunggul, người đứng đầu cơ quan thông tin Hải quân Indonesia, cho biết Garibaldi dự kiến được triển khai để hỗ trợ xử lý các vụ cháy rừng và cháy đất ngay sau khi tới Indonesia.
Trong một thông tin khác, Tư lệnh Hải quân Indonesia Muhammad Ali cho biết con tàu có thể trở thành một căn cứ trực thăng nổi, không chỉ phục vụ trực thăng Hải quân mà cả máy bay của Lục quân và Không quân.
Theo kế hoạch được ANTARA dẫn lại, hơn 10 trực thăng cỡ trung có thể được đưa lên tàu và hoạt động tại những vùng biển gần các điểm cháy. Sau khi thực hiện nhiệm vụ thả nước, trực thăng có thể quay lại tàu để tiếp nhiên liệu, thay vì phải phụ thuộc vào cơ sở hạ tầng trên đất liền - vốn có thể không có ở những khu vực hẻo lánh.
Ngoài nhiệm vụ chữa cháy, Hải quân Indonesia cũng dự kiến tận dụng không gian chở hàng của Garibaldi để vận chuyển trang thiết bị và vật tư phục vụ cứu hộ, cứu nạn.
Tranh luận về con tàu 41 tuổi và bài toán ngân sách
Dù chính phủ Indonesia nhấn mạnh mục đích đa năng, việc vận hành một tàu sân bay vẫn đặt ra câu hỏi về chi phí và hiệu quả.
AP dẫn lời các chuyên gia và chính trị gia Indonesia cho biết việc tiếp nhận Garibaldi đã gây tranh luận về việc liệu Indonesia có thực sự cần một tàu sân bay hay không, trong bối cảnh nước này đang chịu áp lực tài chính.
Chính quyền Tổng thống Prabowo đang triển khai chương trình cung cấp bữa ăn dinh dưỡng miễn phí cùng nhiều sáng kiến quy mô lớn khác. Trong khi đó, các nhà kinh tế cảnh báo về tăng trưởng chậm lại, nguồn thu nhà nước suy yếu và những hạn chế ngân sách ngày càng lớn.
Ông Muhammad Fauzan Malufti thuộc Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế cho rằng việc tiếp nhận Garibaldi cần dựa trên nhu cầu thực tế và khả năng vận hành của Hải quân Indonesia.
"Kế hoạch mua lại tàu Garibaldi phải dựa trên nhu cầu hoạt động thực tế và khả năng vận hành của chúng ta, chứ không phải do lòng tự hào hay những cân nhắc khác", ông nói.
Theo Fauzan, Indonesia cần tính đến toàn bộ chi phí trong vòng đời của con tàu, từ nhân sự, bảo dưỡng, nhiên liệu, hệ thống vũ khí đến cơ sở hạ tầng hỗ trợ, thay vì chỉ tập trung vào chi phí mua sắm và hiện đại hóa.
Ông cũng cho rằng tuổi đời của Garibaldi là yếu tố cần được xem xét, đồng thời dẫn trường hợp tàu sân bay của Thái Lan làm ví dụ về những thách thức trong vận hành và ngân sách.
"Tóm lại, điều này không nên bị ép buộc. Nếu không, lợi ích có thể không lớn bằng chi phí", Fauzan nói. "Số tiền đó có thể được sử dụng tốt hơn cho các ưu tiên khác, chẳng hạn như tăng số lượng tàu khu trục trong hạm đội."
Nhà phân tích quân sự Khairul Fahmi thuộc Viện Nghiên cứu An ninh và Chiến lược cũng cho rằng tàu sân bay không phải ưu tiên hàng đầu của Indonesia trong lĩnh vực quân sự của nước này.
Dù vậy, Fahmi cho rằng Garibaldi vẫn có thể đóng vai trò nhất định nếu Indonesia muốn củng cố vị thế của một quốc gia hàng hải lớn.
Theo ông, "tàu sân bay có thể vừa là biểu tượng sức mạnh quốc gia vừa là một nền tảng đa chức năng có khả năng hỗ trợ nhiều nhiệm vụ quân sự và phi quân sự khác nhau."
An An (Theo AP, ANTARA)
