"Dạo này tôi hay chóng mặt, người lúc nào cũng mệt rũ. Kinh nguyệt cũng trở nên thất thường", người phụ nữ này nói với bác sĩ.
Ngồi trong phòng khám dinh dưỡng, cô Lâm, 35 tuổi (Trung Quốc) liên tục xoa hai tay vào nhau vì lạnh dù điều hòa ở mức 27 độ C còn ngoài trời đang nắng gắt. Nhìn bề ngoài, cô gầy hơn lần khám trước rất nhiều, nhưng thay vì cảm giác khỏe khoắn sau giảm cân, khuôn mặt cô lại lộ rõ vẻ thiếu sức sống.
Khi xem kết quả xét nghiệm, bác sĩ nhận ra nhiều chỉ số bất thường xuất hiện cùng lúc. Hemoglobin thấp, Ferritin giảm mạnh, Vitamin B12 gần chạm ngưỡng thiếu hụt, huyết áp cũng thấp hơn bình thường trong khi gan thì nhiều mỡ hơn.
Đúng là lần khám định kỳ trước, ông có khuyên cô Lâm nên giảm cân, ăn thêm rau xanh để kiểm soát mỡ nội tạng và củng cố hệ tiêu hóa. Thế nhưng, cô lại thực hiện lời khuyên này một cách quá cực đoan, đến mức vị bác sĩ phải ngạc nhiên hỏi lại: "Cô đã ăn gì vậy?"
"Khoảng 6 tháng nay tôi gần như chỉ ăn xà lách. Trưa salad, tối cũng salad. Tôi bỏ cơm gần hết và ăn rất ít thịt", cô Lâm nói. Trong mắt bạn bè và đồng nghiệp, cô Lâm là hình mẫu sống healthy. Đi ăn ở đâu cô cũng gọi một tô salad lớn. Tủ lạnh lúc nào cũng đầy rau xanh, trái cây và sữa chua không đường.
Giảm cân thật, nhưng cơ thể bắt đầu "xuống cấp". Cô thừa nhận, khoảng gần 2 tháng đầu cơ thể nhẹ nhõm, thấy vóc dáng cải thiện thì rất vui, ngủ cũng ngon hơn. Thế nhưng sau đó thì bắt đầu xuất hiện nhiều cảm giác lạ. Cô thường xuyên hoa mắt khi đứng dậy, leo vài tầng cầu thang đã hụt hơi, có hôm đang làm việc thì tim đập nhanh, tay chân bủn rủn. Cả làn da cũng tái xanh hơn trước, tóc rụng nhiều và lúc nào cũng thấy lạnh. Thế nhưng, cô chỉ đơn giản cho là mình gầy đi nên như vậy, cộng thêm gần đây công việc căng thẳng, phải đi công tác nhiều, có tuổi nên dễ lạnh hơn.
Nghe cô Lâm kể xong, vị bác sĩ không nén nổi một tiếng thở dài. Ông cho biết, bản thân xà lách không có lỗi, lỗi là ở cách ăn của người phụ nữ này.
Xà lách tốt, nhưng không phải ăn càng nhiều càng tốt
Nhiều người nghĩ cứ ăn càng nhiều rau là càng khỏe. Thực tế không hoàn toàn như vậy.
Xà lách là thực phẩm có lợi cho sức khỏe. Nó chứa nhiều nước, ít calo, giàu chất xơ và kali. Trong 100g xà lách chỉ khoảng 15 kcal, phù hợp cho người muốn kiểm soát cân nặng. Tuy nhiên, cơ thể con người không thể chỉ sống bằng rau. Nếu cắt giảm kéo dài các nhóm thực phẩm như thịt, cá, trứng hay tinh bột, cơ thể rất dễ thiếu protein, sắt, vitamin B12 và nhiều dưỡng chất quan trọng khác. Đó cũng là lý do cô Lâm xuất hiện tình trạng thiếu máu nhẹ, huyết áp thấp và rối loạn kinh nguyệt.
Các bác sĩ cho biết phụ nữ trong độ tuổi sinh sản đặc biệt dễ thiếu sắt nếu ăn quá ít thực phẩm nguồn động vật. Hệ quả có thể là mệt mỏi kéo dài, chóng mặt, da xanh xao, tóc rụng và giảm miễn dịch.
Đặc biệt, mỡ gan của cô Lâm thay vì giảm đi thì lại tăng lên sau 6 tháng. Lý do cũng từ chế độ ăn nghèo nàn dinh dưỡng, "sống bằng xà lách" này.
Nhiều người nghĩ ăn cực ít sẽ giúp cơ thể khỏe hơn, nhưng thực tế ăn kiêng quá mức cũng có thể làm tăng nguy cơ gan nhiễm mỡ. Khi bị cắt giảm năng lượng kéo dài, cơ thể sẽ huy động mỡ dồn về gan để chuyển hóa. Nếu thiếu protein và dưỡng chất cần thiết, gan không xử lý kịp lượng mỡ này, khiến chất béo tích tụ ngay trong tế bào gan. Đây là lý do có người giảm cân nhanh nhưng vẫn bị gan nhiễm mỡ hoặc men gan tăng cao.
Cái bẫy "ăn sạch" nhưng không khỏe
Điều đáng nói là trên thực tế, không ít người mắc phải sai lầm giống như cô Lâm. Có những người giảm cân bằng salad thường rơi vào một cái bẫy rất phổ biến: giảm cân nhanh nhưng mất cơ nhiều hơn mất mỡ. Khi cơ bắp giảm, tốc độ trao đổi chất cũng chậm lại. Cơ thể dễ mệt mỏi, thiếu năng lượng và tăng cân trở lại sau đó.
Ngoài ra, việc ăn quá nhiều đồ sống trong thời gian dài cũng chưa chắc tốt cho hệ tiêu hóa. Một số người có thể bị đầy bụng, lạnh bụng hoặc tiêu chảy, đặc biệt khi thường xuyên căng thẳng và ngủ không điều độ. Nhiều người còn hiểu sai về "eat clean", xem cơm là kẻ thù và nghĩ rằng càng ăn nhạt, càng ít tinh bột thì càng khỏe. Nhưng thực tế, một chế độ ăn lành mạnh chưa bao giờ đồng nghĩa với việc chỉ ăn rau.
Sau 3 tháng thay đổi, cơ thể bắt đầu hồi phục
Sau khi được tư vấn, cô Lâm bắt đầu thay đổi thực đơn. Salad vẫn có, nhưng không còn là món duy nhất. Mỗi bữa ăn đều bổ sung thêm protein từ cá, trứng hoặc thịt nạc. Cô ăn lại tinh bột với lượng vừa phải như yến mạch, khoai và gạo lứt. Cô kết hợp thêm tập luyên nhẹ nhàng nhưng đều đặn mỗi ngày.
Khoảng 3 tháng sau, tình trạng chóng mặt giảm rõ rệt. Người đỡ mệt hơn. Các chỉ số xét nghiệm cũng dần cải thiện, mỡ gan giảm đáng kể.
Các chuyên gia dinh dưỡng khuyên rằng, một đĩa ăn cân bằng nên gồm:
- Một nửa là rau củ
- Một phần tư là protein chất lượng cao
- Một phần tư là tinh bột tốt
Ngoài ra, salad cũng không nên hoàn toàn "không dầu". Một lượng nhỏ chất béo lành mạnh từ dầu ô liu, quả bơ hoặc các loại hạt sẽ giúp cơ thể hấp thu vitamin tốt hơn. Cũng cần phải kiểm soát lượng sốt bỏ vào salad kẻo phản tác dụng khi giảm cân, còn gây nhanh béo hơn.
Quan trọng nhất, đừng nhầm giữa "ăn ít" với "ăn khỏe". Bởi cuối cùng, sức khỏe không đến từ việc chỉ ăn một món được gắn mác lành mạnh, mà nằm ở sự cân bằng lâu dài của cả chế độ ăn uống.
Nguồn và ảnh: Aboluowang, Sohu, The Paper
Ngọc Ái
