Những con số "lên tới" và hiệu suất nửa vời
Theo Arun Maini (MrWhosetheboss), các hãng công nghệ đang "nói dối" nhiều hơn bao giờ hết để biến những cải tiến nhỏ thành bước nhảy vọt trên giấy. Một trong những chiêu phổ biến nhất là cụm từ "lên tới" (up to) trong các tuyên bố về hiệu năng hay thời lượng pin, ví dụ "nhanh hơn tới 8 lần". Nghe rất ấn tượng, nhưng thực tế con số này thường được so sánh với phiên bản cũ tới 5 năm, hoặc chỉ đạt được trong một điều kiện rất cụ thể, và phần chú thích nhỏ bên dưới mới là nơi chứa sự thật. Trong khi đó, mức cải thiện thực sự giữa hai thế hệ liền kề, chẳng hạn từ chip Apple M4 lên M5, lại gần như không được nhắc đến.
Tương tự, lời hứa về hiệu suất năng lượng cũng là con dao hai lưỡi. Một con chip có thể được quảng cáo vừa "nhanh hơn 23%" vừa "tiết kiệm điện hơn 20%", nhưng trên thực tế hai yếu tố này hiếm khi đạt được đồng thời. Người dùng hoặc được hiệu năng cao hơn, hoặc được pin lâu hơn, chứ khó lòng có cả hai cùng lúc.
Một chiêu khác là "thông số ảo" (imaginary specs), thường gặp ở ngành xe điện: nhà sản xuất ghép cấu hình cao nhất với quãng đường đi xa nhất trong điều kiện lý tưởng, rồi đặt cạnh mức giá thấp nhất của bản tiêu chuẩn, tạo cảm giác sản phẩm vừa mạnh vừa rẻ.
Đặt tên sáng tạo để che mờ bản chất
Một chiến thuật tinh vi hơn là đổi tên các thông số quen thuộc trong ngành. Apple gọi RAM là "unified memory", khiến việc so sánh trực tiếp với đối thủ trở nên khó khăn hơn, đồng thời tạo cớ để bán các tùy chọn nâng cấp bộ nhớ với giá cao. Trong lĩnh vực TV, Samsung dùng "Motion Rate" thay vì tần số quét thực (refresh rate), còn hàng loạt thuật ngữ như ULED, QLED, QNED được đặt ra với mục đích gợi liên tưởng đến OLED, dù bản chất vẫn là công nghệ LCD.
Cảm biến camera "1 inch" trên smartphone cũng là một ví dụ điển hình. Kích thước thực tế nhỏ hơn nhiều so với 1 inch vật lý, nhưng cách gọi này vẫn được sử dụng rộng rãi. Tương tự, một số hãng quảng cáo màn hình "1.5K" trong khi độ phân giải thực chất chỉ ngang Full-HD.
Việc đặt nhãn cho vật liệu cũng không ngoại lệ. Những cụm từ như "surgical grade" (cấp phẫu thuật), "military grade" (cấp quân sự) hay "aircraft-grade" (cấp hàng không) nghe rất cao cấp, nhưng thực tế đây là những loại vật liệu phổ thông, không có gì đặc biệt so với tiêu chuẩn công nghiệp thông thường.
Những tính năng nghe hay nhưng thiếu thực tế
Video cũng chỉ ra rằng các tính năng phần mềm mới, đặc biệt liên quan đến AI, thường được quảng bá rầm rộ khi ra mắt sản phẩm mới. Tuy nhiên, điều ít khi được đề cập là những tính năng này sau đó cũng được cập nhật cho các thiết bị đời cũ, khiến lý do nâng cấp trở nên kém thuyết phục hơn.
Câu chuyện về kính cường lực cũng đáng suy ngẫm. Mỗi năm, ngành smartphone lại giới thiệu thế hệ kính mới với những cái tên như Ceramic Shield, nhưng thực tế có một nghịch lý: kính càng chống rơi vỡ tốt thì càng dễ trầy xước vì mềm hơn, và ngược lại, kính cứng chống trầy tốt lại dễ vỡ hơn khi rơi. Marques Brownlee (MKBHD) cũng đã làm riêng một video về vấn đề này.
Một thủ thuật khác là "nâng cấp bộ nhớ miễn phí" bằng cách loại bỏ bản dung lượng thấp nhất của đời trước, khiến bản cơ bản của đời mới có vẻ như được tặng thêm bộ nhớ, dù thực chất giá bán đã tăng.
Các phép đo "vô nghĩa" cũng được nhắc đến, ví dụ đo độ mỏng của sản phẩm tại điểm mỏng nhất thay vì điểm dày nhất, hoặc tuyên bố kỷ lục smartphone gập mỏng nhất nhưng không tính lớp bảo vệ màn hình. Độ sáng đỉnh lên tới 6.000 nit cũng thuộc dạng này, vì con số đó gần như không có ý nghĩa trong điều kiện sử dụng thực tế.
Cuối cùng, camera smartphone với cảm biến 200MP hay khả năng zoom 140x như Nothing quảng cáo nghe rất hoành tráng, nhưng trải nghiệm thực tế cho người dùng gần như không cải thiện đáng kể. Các ảnh mẫu và video "Shot on..." tuy thực sự được chụp bằng sản phẩm đó, nhưng thường có sự hỗ trợ từ thiết bị chuyên nghiệp như gimbal, hệ thống chiếu sáng và filter - điều mà người dùng bình thường không có.
Phạm Hoàng
