Theo các báo cáo được truyền thông Mỹ đăng tải, chuỗi sự kiện bắt đầu từ năm 2023 với cái chết của Michael David Hicks, một nhà khoa học từng làm việc tại Phòng thí nghiệm Sức đẩy Phản lực (JPL) thuộc NASA trong hơn hai thập kỷ. Từ đó đến nay, hàng loạt trường hợp tương tự tiếp tục xuất hiện, khiến các cơ quan chức năng phải vào cuộc điều tra.
Những cái tên trong danh sách không chỉ dừng lại ở các nhà nghiên cứu thông thường mà bao gồm nhiều cá nhân từng tiếp cận các công nghệ nhạy cảm. Trong đó có một giáo sư vật lý hạt nhân tại Viện Công nghệ Massachusetts bị bắn chết ngay trước nhà riêng ở bang Massachusetts, một tướng không quân Mỹ đã nghỉ hưu mất tích khỏi nơi cư trú tại New Mexico, hay một kỹ sư hàng không vũ trụ biến mất trong chuyến leo núi tại Los Angeles.
Các báo cáo cũng cho biết nhiều người trong số này từng làm việc tại những cơ sở nghiên cứu quan trọng như JPL của NASA hay Phòng thí nghiệm Quốc gia Los Alamos – nơi gắn liền với lịch sử phát triển vũ khí hạt nhân của Mỹ. Ngoài ra còn có một nhà khoa học nghiên cứu nhiệt hạch tại MIT, một nhà nghiên cứu dược phẩm và một nhà thầu làm việc trong lĩnh vực sản xuất linh kiện vũ khí hạt nhân.
Một trong những trường hợp đáng chú ý là Monica Reza, cựu giám đốc nhóm xử lý vật liệu tại JPL, người đã mất tích khi leo núi tại bang California vào tháng 6/2025 và đến nay vẫn chưa được tìm thấy. Gần đây nhất, vào tháng 2/2026, tướng không quân nghỉ hưu William Neil McCasland cũng được báo cáo mất tích khỏi nhà riêng tại Albuquerque, mang theo một khẩu súng lục.
Trước diễn biến phức tạp, Cục Điều tra Liên bang Mỹ đã tham gia vào quá trình điều tra, đồng thời NASA xác nhận đang phối hợp chặt chẽ với các cơ quan liên quan. Tuy nhiên, đại diện NASA cho biết hiện chưa có bằng chứng cho thấy các vụ việc này tạo ra mối đe dọa trực tiếp đối với an ninh quốc gia.
Dù vậy, những thông tin ban đầu đã khiến Ủy ban Giám sát và Cải cách Chính phủ thuộc Hạ viện Mỹ phải vào cuộc. Trong văn bản chính thức, ủy ban này cho rằng nếu các báo cáo là chính xác, đây có thể là dấu hiệu của một mối nguy nghiêm trọng, không chỉ đối với an ninh quốc gia mà còn đối với sự an toàn của các nhân sự nắm giữ thông tin khoa học quan trọng.
Ủy ban cũng yêu cầu các cơ quan liên quan cung cấp đầy đủ thông tin về các vụ việc, đồng thời làm rõ các biện pháp đang được áp dụng để bảo vệ các bí mật khoa học của Mỹ cũng như đảm bảo an toàn cho những người làm việc trong lĩnh vực này.
Một điểm đáng chú ý là cách tiếp cận của cơ quan điều tra dường như đang thay đổi. Trước đó, theo nguồn tin từ chính phủ, FBI không xem các vụ việc này là một mô hình có liên hệ đáng ngờ, mà việc điều tra chủ yếu do Bộ Năng lượng phụ trách, cơ quan quản lý trực tiếp JPL và Los Alamos. Tuy nhiên, với những diễn biến mới, vai trò của FBI đã được mở rộng.
Hiện tại, vẫn chưa có kết luận chính thức về nguyên nhân dẫn đến chuỗi sự kiện này. Các giả thuyết về mối liên hệ giữa các vụ việc vẫn đang được xem xét, trong khi giới chức thận trọng tránh đưa ra nhận định vội vàng.
Trong bối cảnh các lĩnh vực như hạt nhân và hàng không vũ trụ luôn gắn liền với yếu tố an ninh quốc gia, bất kỳ biến động nào liên quan đến nhân sự trong các lĩnh vực này cũng đều thu hút sự chú ý đặc biệt. Vụ việc lần này không chỉ đặt ra câu hỏi về an toàn cá nhân của các nhà khoa học mà còn làm dấy lên lo ngại về khả năng bảo vệ các thông tin nhạy cảm trong môi trường nghiên cứu hiện đại.
Cho đến khi có kết luận chính thức từ các cơ quan chức năng, chuỗi sự kiện này vẫn là một dấu hỏi lớn, phản ánh những rủi ro tiềm ẩn trong thế giới khoa học công nghệ cao, nơi ranh giới giữa nghiên cứu và an ninh luôn gắn chặt với nhau.
Tham khảo: Interestingengineering
Đức Khương
