Sự bùng nổ của hai phân cảnh trích từ 2 bộ phim đình đám "Bài học đáng đời" (Hàn Quốc) và "Hãy nói lời yêu" (Việt Nam) trên các nền tảng mạng xã hội mới đây không đơn thuần là một hiện tượng truyền thông giải trí. Đó là tiếng nấc nghẹn chung của một thế hệ học sinh đang bị bủa vây bởi áp lực thành tích, đồng thời là hồi chuông báo động đỏ gửi đến những bậc làm cha, làm mẹ đang nhân danh tình yêu để kiểm soát con mình.
Điện ảnh luôn là tấm gương phản chiếu trung thực nhất những góc khuất của hiện thực đời sống. Khi hai cảnh phim thuộc hai nền điện ảnh khác nhau Hàn Quốc và Việt Nam cùng được đặt cạnh nhau và tạo nên một làn sóng thảo luận dữ dội, người ta chợt nhận ra một sự thật cay đắng: Nỗi đau của những đứa trẻ trong các gia đình Á Đông dường như không có biên giới. Ở đó, áp lực học hành không còn dừng lại ở sự kỳ vọng thông thường, mà đã biến tướng thành một thứ quyền lực kiểm soát tuyệt đối, gặm nhấm và tàn phá tâm hồn con trẻ từng ngày.
Khi quyền riêng tư bị tước đoạt dưới danh nghĩa tình yêu
Trong cảnh phim đang gây sốt của bộ phim Hàn Quốc "Bài học đáng đời", người xem không khỏi rùng mình trước hình ảnh một người mẹ với ánh mắt sắc lẹm, chìa ra màn hình điện thoại hiển thị kết quả học tập kèm câu nói: "88 điểm xếp hạng 14/200. Mẹ chỉ yêu cầu con học thôi mà". Đi kèm với đó là hành động cực đoan: cho thợ gỡ bỏ hoàn toàn cửa phòng ngủ của con trai với lý do "cho tiện canh con học bài".
Câu thoại tưởng chừng như rất nhẹ nhàng, mang tính chất "nhắc nhở" ấy lại chính là đỉnh cao của sự thao túng tâm lý (gaslighting). Bằng cách thu hẹp mọi nghĩa vụ của một đứa trẻ lại duy nhất trong hai chữ "học bài", người mẹ đã gián tiếp phủ nhận hoàn toàn quyền được mệt mỏi, quyền được có không gian riêng tư và quyền được sai lầm của con. Hành động tháo bỏ cánh cửa phòng, biểu tượng tối thiểu của quyền riêng tư và sự tự do cá nhân đã chính thức biến căn phòng ngủ thành một nhà tù không song sắt. Đứa trẻ bị đặt dưới sự giám sát 24/7, không có một góc khuất nào để trốn chạy, không có một khoảng không nào để thở.
"Khi một đứa trẻ bị tước đi cánh cửa phòng ngủ, thứ bị gỡ bỏ không chỉ là một tấm gỗ, mà là toàn bộ ranh giới tự tôn và sự an toàn cốt lõi trong tâm lý của đứa trẻ đó."
Bi kịch mang tên "Niềm tự hào của mẹ"
Cũng có mạch cảm xúc nghẹt thở đó, phân cảnh trong bộ phim truyền hình Việt Nam "Hãy nói lời yêu" lại mang đến một góc nhìn trực diện và tàn nhẫn không kém. Hình ảnh cậu học sinh vừa khóc vừa phải nhồi nhét từng thìa cơm, tranh thủ từng giây phút trên bàn ăn để lật từng trang sách giáo khoa dưới ánh mắt áp đặt của người mẹ đã khiến hàng triệu khán giả thắt lòng. Đỉnh điểm của nỗi đau đớn là lời trách móc cay đắng: "Cả đội tuyển chỉ có một mình con là không có giải. Con là niềm tự hào của mẹ, sao lại đối xử với mẹ như thế?".
Ở đây, người mẹ đã biến đứa con thành một công cụ để thỏa mãn lòng tham hư vinh và sĩ diện của bản thân dưới cái mác "niềm tự hào". Khi đứa trẻ không đạt được kỳ vọng, người mẹ ngay lập tức đóng vai nạn nhân, biến sự thất bại của con thành một thứ "tội lỗi" phản bội lại sự hy sinh của cha mẹ. Sự áp đặt này đáng sợ ở chỗ nó không dùng roi vọt lên thể xác, mà dùng bạo lực ngôn từ và cảm giác tội lỗi để giam cầm tinh thần. Đứa trẻ vừa phải gồng mình chịu đựng sự kiệt quệ về thể xác khi không có nổi một bữa ăn yên bình, vừa phải gánh vác một áp lực vô hình nhưng nặng ngàn cân: Phải hoàn hảo để cha mẹ được tự hào.
Các nghiên cứu về tâm lý học gia đình chỉ ra rằng, việc cha mẹ liên tục sử dụng các câu hỏi mang tính chất đổ lỗi và đóng vai nạn nhân (như "Tại sao con lại đối xử với mẹ như thế?") khi con thất bại sẽ tạo ra chứng mặc cảm tội lỗi kinh niên. Đứa trẻ lớn lên sẽ luôn hoài nghi giá trị bản thân và dễ rơi vào trầm cảm vì cảm thấy mình là một kẻ thất bại toàn diện.
Lời cảnh tỉnh sâu sắc: Yêu thương sai cách là một loại độc tố
Tại sao hai phân cảnh này lại có sức công phá mạnh mẽ và nhận được sự đồng cảm lớn từ cộng đồng mạng đến vậy? Câu trả lời rất đơn giản: Vì chúng quá chân thực. Bản chất của nghệ thuật là phản ánh cuộc sống, và những gì diễn ra trên màn ảnh chính là tấm bi kịch đang hiện hữu trong rất nhiều ngôi nhà ngoài đời thực. Biết bao nhiêu học sinh ngoài đời cũng đang phải giấu đi những giọt nước mắt sau những bài kiểm tra dưới điểm tuyệt đối? Biết bao đứa trẻ đang phải sống trong sự sợ hãi chính ngôi nhà của mình?
Nhiều bậc cha mẹ thường bao biện rằng: "Vì tôi yêu con, tôi muốn tốt cho tương lai của con nên tôi mới nghiêm khắc". Thế nhưng, họ không nhận ra rằng ranh giới giữa sự kỳ vọng lành mạnh và sự độc tài nhân danh tình yêu là rất mong manh. Khi tình yêu thương đi kèm với sự áp đặt tuyệt đối, tước đoạt quyền riêng tư và bóp nghẹt tự do, nó sẽ biến thành một loại độc tố gặm nhấm tâm hồn đứa trẻ.
Hệ lụy của những chiếc "lồng kính nghẹt thở" này là gì? Nhân vật Minh trong bộ phim "Hãy nói lời yêu" đã chọn cách cực đoan nhất để giải thoát cho bản thân, một cái kết đau thương và là vết sẹo không bao giờ lành cho người ở lại. Ngoài đời thực, chúng ta cũng đã chứng kiến không ít những câu chuyện đau lòng tương tự khi các em học sinh lựa chọn từ bỏ cuộc sống vì không thể chịu đựng nổi áp lực từ gia đình.
Một đứa trẻ hạnh phúc, lành lặn về tâm hồn và biết yêu thương cuộc sống quan trọng hơn gấp muôn lần một đứa trẻ có bảng điểm 10/10 nhưng bên trong chỉ là một cỗ máy vô hồn, vụn vỡ. Đã đến lúc các bậc phụ huynh cần phải nhìn thẳng vào hai cảnh phim này như một bài học đắt giá cho chính mình. Hãy trả lại cánh cửa phòng cho con, trả lại cho con những bữa ăn đúng nghĩa, và quan trọng nhất, hãy học cách chấp nhận sự không hoàn hảo của con. Đừng để đến khi chiếc lồng kính vỡ tan, những lời hối hận mới được nói ra thì tất cả đã quá muộn màng.
Thanh Hương
