Mỹ bật đèn xanh cho AI "nguy hiểm nhất" của Anthropic

Bộ trưởng Thương mại Mỹ Howard Lutnick hôm 27/6 gửi thư cho Anthropic, thông báo rằng "các biện pháp bảo vệ phù hợp đã được thiết lập" để cho phép một nhóm đối tác tin cậy truy cập trở lại Claude Mythos 5. Đây là kết quả sau gần hai tuần đàm phán giữa Anthropic và chính phủ kể từ khi lệnh cấm xuất khẩu được ban hành đầu tháng 6.

Tuy nhiên, lệnh cho phép này không bao gồm Fable 5, phiên bản phổ thông hơn được xây dựng trên nền tảng Mythos.

Vì sao Mythos bị cấm ngay sau khi ra mắt

Anthropic ra mắt Fable 5 ngày 9/6 dưới dạng phiên bản thương mại hóa của Mythos. Chỉ ba ngày sau, Bộ Thương mại ra lệnh yêu cầu Anthropic ngăn toàn bộ công dân nước ngoài, kể cả nhân viên của chính Anthropic, truy cập cả hai model này. Để tuân thủ, Anthropic buộc phải tắt hoàn toàn cả Mythos 5 lẫn Fable 5 với mọi khách hàng trên toàn cầu.

Lý do được phía chính phủ đưa ra là phát hiện một kỹ thuật có thể vượt qua các bộ lọc an toàn của Fable 5, từ đó mở khóa năng lực bảo mật đầy đủ của Mythos. Theo Anthropic công bố khi ra mắt, dòng model Mythos "vượt trội trong việc phát hiện và khai thác lỗ hổng phần mềm, có khả năng làm cho các cuộc tấn công mạng dễ thực hiện hơn và rẻ hơn đáng kể."

Cụ thể hơn, trong một chương trình thử nghiệm nội bộ có tên Project Glasswing, Mythos đã phối hợp với các cơ quan tình báo Mỹ để rà soát hệ thống máy tính của chính phủ và phát hiện được các lỗ hổng trong vòng vài giờ. Một quan chức Mỹ xác nhận với hãng thông tấn AP rằng điều này có thực, dù nhấn mạnh rằng phát hiện lỗ hổng không đồng nghĩa với việc model có thể khai thác chúng trong cùng khoảng thời gian đó.

Tranh cãi xung quanh lệnh cấm

Phía Anthropic không đồng ý với quyết định này. Công ty lập luận rằng kỹ thuật bypass mà chính phủ viện dẫn chỉ hoạt động trong một trường hợp rất hẹp, không phải một lỗ hổng toàn diện, và các model AI có sẵn trên thị trường như GPT-5.5 của OpenAI cũng có năng lực tương tự mà không bị áp dụng biện pháp kiểm soát tương đương. "Nếu tiêu chuẩn này được áp dụng trên toàn ngành, chúng tôi tin rằng điều đó sẽ về cơ bản là đình chỉ toàn bộ việc triển khai model mới của tất cả các nhà cung cấp model hàng đầu," Anthropic viết trong tuyên bố.

Hơn 100 chuyên gia và lãnh đạo an ninh mạng từ các công ty như Adobe và Nvidia cũng ký thư chung gửi Bộ Thương mại, phản đối lệnh cấm. Nội dung thư khẳng định Mythos "khá giỏi" trong việc tìm lỗ hổng và tạo ra các công cụ tấn công, nhưng "không phải duy nhất" - nhiều model mã nguồn mở cũng làm được điều tương tự mà không bị hạn chế. Theo các chuyên gia này, lệnh cấm đã tước đi công cụ phòng thủ tốt nhất của các nhóm bảo mật trong khi không thực sự ngăn được đối thủ.

Một nhà phân tích an ninh mạng cũng chỉ ra một nghịch lý: trước khi Mythos bị cấm, nhu cầu người dùng đã chuyển sang các model Trung Quốc như DeepSeek, vốn không bị ràng buộc bởi các biện pháp kiểm soát tương tự. DeepSeek đóng được vòng gọi vốn kỷ lục khoảng 7,4 tỷ USD ngay trong thời điểm lệnh cấm được ban hành.

Quan hệ căng thẳng từ trước

Vụ Mythos không phải lần đầu Anthropic và chính quyền Trump xảy ra mâu thuẫn. Đầu năm 2026, Bộ Quốc phòng Mỹ đưa Anthropic vào danh sách "rủi ro chuỗi cung ứng" sau khi CEO Dario Amodei từ chối ký hợp đồng cho phép quân đội sử dụng Claude "cho bất kỳ mục đích hợp pháp nào," đặc biệt phản đối việc dùng Claude cho vũ khí tự động không có người giám sát và giám sát đại trà trong nước. Việc bị liệt vào danh sách này đồng nghĩa với việc các nhà thầu quốc phòng phải chứng nhận họ không dùng Claude trong các hợp đồng với Bộ Quốc phòng.

Anthropic kiện chính phủ Mỹ vào tháng 3 để phản đối quyết định này và đã giành được một chiến thắng ban đầu tại tòa ở San Francisco, khi thẩm phán cấm thực thi lệnh cấm sử dụng Claude. Vụ kiện vẫn đang tiếp diễn.

Trong tuyên bố mới nhất, Anthropic cho biết đang "làm việc để cung cấp quyền truy cập cho nhóm nhà cung cấp được phê duyệt và khôi phục quyền truy cập của họ vào Mythos 5 trong thời gian sớm nhất có thể," đồng thời tiếp tục đàm phán với chính phủ để mở rộng danh sách đối tác và đưa Fable 5 trở lại phục vụ người dùng phổ thông.

Theo một nguồn tin quen thuộc với các cuộc thảo luận, hai bên dự kiến tiếp tục đàm phán về Fable 5 trong những ngày tới.

Thế Duyệt