Trong phòng chờ bệnh viện, vợ anh Lý ngồi thẫn thờ nhìn tờ kết quả chẩn đoán suy thận giai đoạn cuối. Chị cố nheo mắt, căng mặt để ngăn giọt nước mắt trào ra, rồi nói với bác sĩ: "Anh ấy không chịu nghe lời tôi, giờ thì đã muộn". Còn người bệnh là anh Lý thì chỉ cúi đầu, im lặng.
Ở tuổi 52, anh Lý (Trung Quốc) từng tin rằng mình vẫn đủ sức gánh vác cả gia đình trên những chuyến xe tải xuyên đêm. Dù biết mình bị tiểu đường từ lâu, nhưng cái vẻ ngoài phong trần khiến anh sinh ra tâm lý chủ quan, xem nhẹ mọi lời can ngăn của vợ. Với anh, tiểu đường chỉ là con số trên giấy, là bệnh không nguy hiểm, còn sức khỏe là ở cơ bắp và sức chịu đựng công việc. Để rồi, anh liên tục phớt lờ hưng dấu hiệu sớm của suy thận, dù vợ khuyên nhủ thế nào cũng không chịu đi khám.
Phải đến khi đôi chân bắt đầu phù nề và những cơn buồn nôn ập đến ngay trên cabin, anh mới bàng hoàng nhận ra sức khỏe của mình có vấn đề nghiêm trọng. Đến khi đi khám, suy thận đã ở giai đoạn rất nặng và cả đời phải sống nhờ vào máy chạy thận hoặc thay thận nếu đủ điều kiện, anh hối hận trong muộn màng.
Bác sĩ cho biết, thảm kịch của anh Lý không tự nhiên ập đến, nó là kết quả của những thói xấu kéo dài và những "tiếng kêu cứu" mà anh đã tặc lưỡi bỏ qua suốt cả năm. Đặc biệt là xem nhẹ căn bệnh tiểu đường trong khi nó là một trong những tác nhân "mời gọi" suy thận rất điển hình. Cụ thể:
Những "nhát dao phá thận" từ thói quen nhịn tiểu
Nghề nghiệp tài xế, lái xe đường dài khiến anh Lý hình thành thói quen nhịn tiểu từ năm này qua năm khác để kịp chuyến hàng. Đối với một quả thận vốn đã chịu áp lực nặng nề từ đường huyết cao, thói quen này càng thêm tàn khốc. Áp lực nước tiểu ngược dòng kết hợp với chế độ ăn uống nhiều muối và rượu bia xã giao đã khiến các cầu thận bị tàn phá không thể phục hồi.
Khác với gan, các cầu thận một khi đã xơ hóa sẽ trở thành những vết sẹo vĩnh viễn. Khi nồng độ urê trong máu vọt cao, anh gục ngã ngay bên vô lăng, buộc phải đánh đổi sự tự do trên những cung đường bằng những chu kỳ lọc máu nghiệt ngã để duy trì sự sống.
Cơn khát dai dẳng và những đêm mất ngủ vỉ đi tiểu
Trên những cung đường dài, anh Lý luôn coi việc khát nước và đi tiểu liên tục là chuyện hiển nhiên. Chị vợ kể, gần 1 năm trở lại đây chồng mình uống nước nhiều hơn hẳn. Nhưng là lạ càng uống càng thấy khát, liên tục đi vệ sinh một cách bất thường. Anh đi tiểu hơn 10 lần mỗi ngày dù cố nhịn tới đâu do nghề tài xế. Mỗi đêm phải thức giấc ít nhất 2 lần để đi tiểu.
Khi vợ lo lắng giục đi khám, anh chỉ tặc lưỡi: "Khát thì uống nhiều nước mà uống nhiều thì tiểu nhiều, có gì đâu mà lạ". Anh không biết rằng, với một người bệnh tiểu đường, đó không phải chuyện nhỏ. Đó là lúc các cầu thận đang bị "ngâm" trong đường huyết cao, buộc phải hoạt động hết công suất trong trạng thái tăng lọc. Khi màng đáy cầu thận dày lên, thận bắt đầu "rò rỉ", đẩy nước bài tiết liên tục ra ngoài khiến cơ thể luôn trong tình trạng khát cháy dù uống bao nhiêu nước đi nữa.
Xem nhẹ tiểu đường và không hay sức tàn phá từ suy thận
Sai lầm lớn nhất của anh Lý là tin vào cảm giác của bản thân thay vì những dữ liệu y khoa biết nói. Thống kê từ Hội thận học Trung Quốc cho thấy có 20 - 40% bệnh nhân tiểu đường sẽ biến chứng sang thận. Đáng sợ hơn, từ lúc xuất hiện vi lượng albumin trong nước tiểu đến khi suy thận thực sự thường chỉ mất từ 5 đến 10 năm. Một khi đã bước vào giai đoạn lâm sàng, tốc độ lọc cầu thận sẽ giảm "không phanh", khoảng 10 đến 12 mililit mỗi phút mỗi năm.
Vì thận có khả năng bù trừ rất tốt, nên dù đã hỏng hóc nặng, anh Lý vẫn thấy mình khỏe mạnh cho đến khi chức năng lọc sụt giảm quá 50%. Chính sự im lặng đáng sợ này đã đánh lừa anh, để rồi khi chỉ số creatinine vọt ngưỡng tử thần, mọi thứ đã không còn đường lui.
Suy thận: Đừng chờ đến khi "muộn rồi" mới bắt đầu đi khám!
Câu chuyện của anh Lý là lời cảnh báo đắt giá cho bất kỳ ai đang chủ quan với sức khỏe của mình. Hãy đi khám ngay nếu bạn thấy cơ thể có những biểu hiện sau:
- Phù nề bất thường ở bọng mắt, bàn chân hoặc mắt cá chân.
- Nước tiểu có nhiều bọt lâu tan, đổi màu sẫm hoặc lẫn máu.
- Đi tiểu đêm nhiều lần (trên 2 lần) hoặc đi tiểu liên tục trong ngày.
- Mệt mỏi, hụt hơi và chóng mặt kéo dài do thiếu máu mãn tính.
- Ngứa ngáy dữ dội khắp cơ thể do tích tụ độc tố trong máu.
- Buồn nôn, chán ăn và hơi thở có mùi khai như amoniac.
- Huyết áp tăng cao đột ngột và rất khó kiểm soát bằng thuốc.
Bên cạnh đó, hãy nhớ rằng phòng bệnh bao giờ cũng hơn chữa bệnh. Nhất là với những người có bệnh lý nền. Bác sĩ khuyên nên làm những việc sau để phòng và phát hiện sớm tổn thương thận:
- Xét nghiệm microalbumin niệu định kỳ hàng năm: Đây là "chìa khóa vàng" để phát hiện tổn thương thận ngay từ giai đoạn sơ khai, khi mà các xét nghiệm nước tiểu thông thường chưa thấy được bất thường.
- Kiểm soát chặt chẽ chỉ số đường huyết và huyết áp: Đây là cách trực tiếp nhất để giảm tải áp lực lọc lên cầu thận, ngăn chặn quá trình xơ hóa diễn ra nhanh hơn.
- Tuyệt đối không nhịn tiểu: Đừng vì áp lực công việc mà bắt hệ tiết niệu phải chịu đựng quá tải. Lắng nghe nhu cầu tự nhiên của cơ thể là cách đơn giản nhất để bảo vệ đôi quả thận.
- Chế độ ăn nhạt và bỏ rượu bia: Giảm tải gánh nặng chuyển hóa và loại bỏ các tác nhân làm tăng axit uric là những "sát thủ" âm thầm phá hủy các đơn vị thận còn sót lại.
- Uống nước đúng cách: Uống đủ nước và rải rác cả ngày, ưu tiên nước lọc, hạn chế nước ngọt và đồ uống có cồn, nhiều cafeine.
Nguồn và ảnh: NetEase Health, China News
Ngọc Ái
