NASA vừa phát đi lời kêu gọi các doanh nghiệp vũ trụ tư nhân đề xuất giải pháp giải cứu kính viễn vọng Hubble. Theo thông báo công bố ngày 30/10/2026, các công ty có thời hạn đến ngày 30/11 để gửi đề xuất phương án kỹ thuật.
Được phóng lên không gian năm 1990, Hubble đã hoạt động suốt 36 năm, mang về những hình ảnh và khám phá làm thay đổi hiểu biết của nhân loại về vũ trụ. Vấn đề nằm ở chỗ Hubble không có động cơ để tự nâng độ cao. Dù hoạt động ngoài không gian, kính viễn vọng vẫn chịu lực cản từ lớp khí quyển cực loãng của Trái Đất, khiến quỹ đạo của cỗ máy ngày càng thấp.
NASA dự báo Hubble có thể lao vào khí quyển trong giai đoạn 2033–2034 nếu không được can thiệp. Muốn cứu thiết bị này, một giải pháp đang được tính đến là phóng một tàu vũ trụ khác, cho nó tiếp cận với Hubble và đẩy chiếc kính lên quỹ đạo cao hơn, dự kiến trước năm 2032.
NASA cũng để ngỏ phương án bảo dưỡng, nâng cấp Hubble hoặc đưa kính viễn vọng trở về khí quyển một cách có kiểm soát khi kết thúc nhiệm vụ. Giám đốc NASA Jared Isaacman cho rằng Hubble vẫn còn nhiều giá trị khoa học. Nếu doanh nghiệp tư nhân có thể kéo dài tuổi thọ thiết bị với chi phí hợp lý, NASA sẽ nghiêm túc xem xét.
Tương lai của kính Hubble hoàn toàn có thể báo trước. Bởi sắp tới đây, một kính viễn vọng khác của NASA cũng chuẩn bị “nghỉ hưu” một cách không mấy suôn sẻ.
Đó là kính viễn vọng Neil Gehrels Swift, được phóng năm 2004 để nghiên cứu những vụ nổ năng lượng cực lớn trong vũ trụ. NASA từng triển khai tàu robot tư nhân để nâng quỹ đạo Swift, nhưng kế hoạch thất bại vì sự cố kỹ thuật. Ngày 20/10/2026, Swift tụt xuống độ cao chỉ 275 km. Lực cản khí quyển khiến thiết bị không thể duy trì hoạt động ổn định, buộc đội ngũ điều khiển phải ra lệnh kết thúc sứ mệnh.
Sau gần 22 năm hoạt động, Swift được dự báo sẽ sớm lao vào khí quyển Trái Đất.
Với kính viễn vọng Hubble, NASA vẫn còn thời gian. Nhưng liệu các công ty vũ trụ tư nhân có thể giúp biểu tượng thiên văn học này thoát khỏi số phận tương tự?
Vân Anh
