Cách tiếp cận mới của Ukraine
Có tiếng vo vo, bụi bay mù mịt, rồi mọi thứ lặng đi trong chốc lát khi hình ảnh mờ nhạt được hiệu chỉnh lại. Sau đó là một vụ nổ kinh hoàng.
Theo CNN, dưới lòng đất, cách chiến trường hàng chục dặm, những cựu binh từng tham gia các trận chiến đô thị khốc liệt nhất ở Ukraine, tại Avdiivka và Bakhmut, nay trở thành chỉ huy của một kiểu xung đột mới – một kiểu sát thương mà họ không thể cảm nhận, ngửi thấy hay tận mắt chứng kiến.
Toàn bộ nhiệm vụ điều phối sáu vụ nổ nhằm vào ba mục tiêu tiền tuyến của Nga ở miền đông Ukraine không có sự hiện diện của bất kỳ binh sĩ Ukraine nào trên mặt đất. Thay vào đó, trận đánh được chỉ huy từ những chiếc ghế chơi game, quan sát qua máy bay không người lái trinh sát trên không và phát trực tiếp trên các kênh chuyên dụng.
Sau nhiều tháng vật lộn với tình trạng thiếu nhân lực và sự hỗ trợ không chắc chắn từ Mỹ, Ukraine đã có sự chuyển mình đáng kể. Phần lớn nỗ lực chiến đấu hiện nay được thực hiện bằng robot, máy bay không người lái và xe tăng điều khiển từ xa. Điều này mang lại cho họ lợi thế bất ngờ, dù mong manh, trước lực lượng Nga đang gặp nhiều khó khăn.
Tháng 4 vừa qua, Tổng thống Volodymyr Zelensky tuyên bố Ukraine lần đầu tiên chiếm được một vị trí của Nga hoàn toàn bằng robot và máy bay không người lái. Ông cũng cho biết kể từ tháng 1, các hệ thống không người lái đã thực hiện 22.000 nhiệm vụ.
Bản năng sinh tồn là mẹ đẻ của phát minh. Dưới ánh sáng cam rực từ quạt tản nhiệt máy tính và ánh đèn mờ trên cao, đơn vị này cho biết họ đã biết từ các tù binh Nga rằng Moscow gọi những robot mang lượng lớn thuốc nổ trên khung gầm bốn bánh là “cái chết thầm lặng”. Chỉ khi ở cách khoảng 10 mét mới có thể nghe thấy tiếng chúng di chuyển – tức đã nằm trong phạm vi sát thương của vụ nổ.
Con robot đầu tiên mắc vào một mảnh nhôm. Những bánh xe cố bám đường và tìm cách vượt chướng ngại vật. Cuối cùng, nó vòng qua một miệng hố trên đường tiến quân. Từ hình ảnh của máy bay không người lái phía trên, một đám mây hình nấm nhỏ bốc lên cùng luồng nhiệt trắng xóa – dấu hiệu của vụ nổ đầu tiên. Vụ nổ thứ hai diễn ra ngay sau đó. Đợt tấn công mở màn này nhằm đánh lạc hướng quân Nga, tạo điều kiện cho bốn robot còn lại tiến sâu vào phía sau chiến tuyến đối phương.
Các phép tính ở đây khá đơn giản. Qua hơn 164 cuộc tấn công, đơn vị NC13 thuộc Lữ đoàn Tấn công số 3 tính toán rằng họ sẽ cần tới 2.300 binh sĩ để đạt hiệu quả tương đương các robot tấn công hiện nay. Họ cũng dự kiến sẽ mất một nửa quân số, dưới dạng thương vong hoặc bị thương, trong các cuộc tấn công đó. Điều này đồng nghĩa những quả bom không người lái chậm chạp trên màn hình trước mặt họ là bước tiến công nghệ đã cứu sống hàng nghìn binh sĩ Ukraine.
“Hồi đó tôi thậm chí không thể tưởng tượng nổi chuyện như vậy”, Bar, phó chỉ huy đơn vị, nói khi nhắc lại thời gian tham gia các trận chiến đô thị khốc liệt ở Donbas. “Nhưng tôi nhận ra rằng nếu những trang thiết bị đó có sẵn vào thời điểm ấy... thì nhiều đồng đội của tôi đã sống sót hơn.”
Tạo khó khăn cho Nga
Cách tiếp cận của Ukraine xuất phát từ cuộc khủng hoảng nhân lực. Tuy nhiên, việc Kiev sớm áp dụng máy bay không người lái, cùng quá trình công nghiệp hóa để nâng cao độ chính xác và sức mạnh của chúng, đã bắt đầu gây ra những tổn thất đáng kể cho Moscow.
Chính sách hiện nay của Ukraine là gây thương vong cho khoảng 35.000 binh sĩ Nga mỗi tháng, mục tiêu nhằm buộc Điện Kremlin phải tiến hành các đợt tuyển quân khó khăn hơn. Một ước tính do cơ quan tình báo Anh GCHQ công bố ngày 26/5 cho biết tổng số binh sĩ Nga thiệt mạng đã lên tới 500.000 người.
Cuộc chiến mới này cũng tạo ra những người sáng tạo mới. Một trong số đó là Gora, 22 tuổi.
Khi xung đột nổ ra, Gora mới 18 tuổi. Những đêm mất ngủ vì các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Nga ở phía đông Kiev khiến cô nhận ra năng khiếu công nghệ thông tin của mình chính là một mặt trận mới.
“Điều quan trọng không phải là phương tiện, mà là tư duy và cách họ lập kế hoạch,” cô nói. “Là cách họ kết nối thông tin liên lạc giữa các phương tiện và giữa những người điều khiển.”
Các thách thức cũng ngày càng phức tạp hơn.
“Máy bay không người lái Salamander 6 đã bị giả mạo tín hiệu,” một người điều khiển báo cáo với chỉ huy. “Chúng tôi đã lập lộ trình sơ bộ và đang di chuyển mà không cần GPS.”
Trên chiến trường, việc kiểm soát dữ liệu vị trí là yếu tố sống còn. Đôi khi họ phải dò đường bằng dữ liệu ghi lại từ các chuyến bay ban ngày, rồi nghiên cứu kỹ lưỡng để xác định tuyến đường tốt nhất trên những cánh đồng đầy hố bom.
Hai robot khác tiến đến một hàng cây mờ nhạt trên màn hình, rồi những vụ nổ dữ dội xảy ra. Đơn vị này cho biết trước đó họ đã phát hiện các vị trí của Nga tại khu vực đó. Robot thứ năm hoạt động kém hiệu quả hơn khi bị lật nghiêng trong một chiến hào, còn robot thứ sáu bị quân Nga chặn lại.
Trên mặt đất, robot đang thay thế cả những nhiệm vụ cơ bản nhất của bộ binh. Nhóm của Ciber làm việc nhanh chóng dưới lớp lưới ngụy trang để gắn khẩu súng máy hạng nặng Browning lên khung gầm bánh xích. Chiếc xe được trang bị nhiều camera, cho góc quan sát rộng đối với mục tiêu. Họ làm sạch lớp bùn khô trên xích và thổi bụi bám trên thân xe.
Cỗ máy này có thể ẩn mình dưới tán lá trong nhiều ngày để chờ mục tiêu. Nó không cần nước uống, thức ăn và cũng không bị chuột rút ở chân. Theo Ciber, thứ duy nhất cần được tiếp tế là đạn dược. Khi bắn hết 400 viên đạn, nó phải quay về căn cứ.
“Khi chúng tôi triển khai robot chống lại đối phương, họ đơn giản là hoảng loạn. Họ bò sát bò sát đất và hoàn toàn không biết phải làm gì.”
Đơn vị của Ciber hiện có năm cỗ máy như vậy, dù chưa được sử dụng nhiều. Họ cũng đang chuẩn bị đưa vào hoạt động một robot khác nhanh hơn, có thể di chuyển với tốc độ 10 dặm/giờ, để mang súng trường Kalashnikov ra chiến trường.
Tốc độ và quy mô tự động hóa của Ukraine thực sự đáng kinh ngạc. Chỉ trong vài tháng, các phương tiện không người lái đã từ những thiết bị hiếm hoi ở tiền tuyến trở thành trang bị tiêu chuẩn. Robot hiện được sử dụng để sơ tán thương binh hoặc tiếp tế cho các đơn vị chiến đấu.
An An (Theo CNN)
