Tháng 10/2025, Tập đoàn Năng lượng Nguyên tử Nhà nước Nga, Rosatom, đã giới thiệu các công nghệ hạt nhân nổi mới nhất ở Nam Phi, trao đổi với các chuyên gia năng lượng, doanh nhân và nhà hoạch định chính sách châu Phi về việc áp dụng các nhà máy điện hạt nhân nổi. Tập đoàn nhấn mạnh cam kết dài hạn trong việc cung cấp các giải pháp năng lượng bền vững, đáng tin cậy và tiết kiệm chi phí cho toàn châu lục.
Một cuộc khảo sát cho thấy một số quốc gia châu Phi đang thể hiện sự quan tâm ngày càng tăng đối với năng lượng hạt nhân, bao gồm các hệ thống tiên tiến như các đơn vị điện nổi của Nga (FPUs).
Tổng giám đốc Rosatom, Alexey Likhachev, tái khẳng định sự sẵn sàng của Nga trong việc cung cấp chuyên môn hạt nhân cho châu Phi thông qua chuyển giao công nghệ, đào tạo chuyên gia và thành lập các cơ sở nghiên cứu.
Câu 1: Công nghệ Đơn vị Hạt nhân Nổi (FPUs) của Rosatom được thiết kế để giải quyết vấn đề gì chính ở các quốc gia châu Phi?
A. Khai thác tài nguyên khoáng sản dưới đại dương sâu.
B. Cung cấp năng lượng di động cho vùng xa xôi thiếu hạ tầng lớn.
C. Xây dựng hệ thống đường sắt cao tốc liên kết lục địa.
D. Sản xuất vaccine y tế ở quy mô lớn và hiện đại.
Giải thích:
Đơn vị Hạt nhân Nổi (FPUs) là công nghệ tiên tiến của Rosatom, cho phép lắp ráp sẵn trên sà lan và di chuyển đến các vị trí ven biển hoặc sông, lý tưởng cho châu Phi nơi nhiều khu vực thiếu lưới điện ổn định. Chúng sử dụng lò phản ứng mô-đun nhỏ (SMRs) để sản xuất điện sạch, giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch và hỗ trợ điện khí hóa nhanh chóng.
Công nghệ này đã được chứng minh qua các dự án Nga, với khả năng lắp đặt trong 3-5 năm, mang lại nguồn điện đáng tin cậy cho công nghiệp và cộng đồng.
Đáp án đúng là: B. Cung cấp năng lượng di động cho vùng xa xôi thiếu hạ tầng lớn.
Câu 2: Theo các chuyên gia Rosatom, công nghệ hạt nhân nổi đóng vai trò như thế nào trong phát triển kinh tế - xã hội châu Phi?
A. Chỉ tập trung vào xuất khẩu uranium thô từ châu Phi.
B. Là động lực tạo việc làm và khử carbon, bên cạnh cung cấp năng lượng.
C. Hỗ trợ du lịch sinh thái ven biển châu lục.
D. Cải thiện hệ thống giao thông đường bộ nội địa.
Giải thích:
Công nghệ hạt nhân nổi được Rosatom mô tả như một động lực đa năng, không chỉ sản xuất điện mà còn tạo hàng nghìn việc làm trong xây dựng, vận hành và bảo trì, đồng thời giảm phát thải CO2 để hỗ trợ mục tiêu khử carbon toàn cầu. Vladimir Aptekarev nhấn mạnh rằng nó thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bằng cách cung cấp năng lượng ổn định cho công nghiệp, nông nghiệp và đô thị hóa.
Đáp án đúng là: B. Là động lực tạo việc làm và khử carbon, bên cạnh cung cấp năng lượng.
Câu 3: Các cuộc đàm phán về FPUs giữa Rosatom và chính phủ châu Phi diễn ra trong khuôn khổ sự kiện nào?
A. Tuần Nguyên tử Thế giới (WAW 2025) tại Moscow.
B. Hội nghị Thượng đỉnh Năng lượng Nga - Châu Phi.
C. Tuần Năng lượng Châu Phi 2025 (AEW 2025).
D. Triển lãm Công nghệ Xanh Toàn cầu.
Giải thích:
Các cuộc đàm phán thực chất về cung cấp điện từ FPUs đã diễn ra tại Tuần Năng lượng Châu Phi 2025 (AEW 2025) ở Nam Phi, nơi Rosatom trao đổi với hơn 5.000 đại diện từ chính phủ và doanh nghiệp. Sự kiện này tập trung vào chiến lược năng lượng bền vững, với FPUs được giới thiệu như giải pháp tiên phong cho thiếu hụt điện châu Phi.
Phiên thảo luận “Năng lượng Hạt nhân ở Châu Phi: Tài chính, Kinh tế và Triển khai Bền vững” nhấn mạnh thách thức như quy định và tài chính, nhưng cũng khẳng định tiềm năng FPUs trong việc huy động đầu tư. Điều này mở đường cho hợp tác lâu dài, hỗ trợ chuyển giao công nghệ hạt nhân nổi.
Đáp án đúng là: C. Tuần Năng lượng Châu Phi 2025 (AEW 2025).
Câu 4: Thách thức chính khi triển khai công nghệ hạt nhân nổi ở châu Phi, theo Kirill Komarov của Rosatom, là gì?
A. Thiếu lao động kỹ thuật cao và chuyên môn.
B. Phát triển cơ sở hạ tầng, quy định và cơ chế tài chính.
C. Vấn đề thời tiết cực đoan ven biển châu Phi.
D. Cạnh tranh từ năng lượng mặt trời giá rẻ.
Giải thích:
Kirill Komarov, Phó Giám đốc Điều hành Rosatom, tại phiên thảo luận AEW 2025, nhấn mạnh thách thức cốt lõi là phát triển cơ sở hạ tầng (như cảng và lưới điện), môi trường quy định (luật an toàn hạt nhân) và cơ chế tài chính (huy động vốn quốc tế). Những yếu tố này cần giải quyết để FPUs hoạt động hiệu quả, với công nghệ mô-đun giúp giảm thời gian xây dựng.
Đáp án đúng là: B. Phát triển cơ sở hạ tầng, quy định và cơ chế tài chính.
Câu 5: Kinh nghiệm từ quốc gia châu Phi nào được Kirill Komarov trích dẫn như bằng chứng thành công cho công nghệ hạt nhân nổi?
A. Nam Phi với dự án hạt nhân lớn.
B. Nigeria với nguồn dầu mỏ dồi dào.
C. Kenya với năng lượng địa nhiệt.
D. Ai Cập với dự án El Dabaa thành công.
Giải thích:
Kirill Komarov trích dẫn kinh nghiệm Ai Cập như bằng chứng rằng công nghệ hạt nhân, khi kết hợp với đầu tư nguồn nhân lực và sự tham gia minh bạch, có thể củng cố an ninh năng lượng quốc gia và thúc đẩy phát triển bền vững. Dự án El Dabaa ở Ai Cập, hợp tác với Rosatom, chứng minh khả năng triển khai FPUs trong môi trường quy định nghiêm ngặt, tạo việc làm và năng lượng sạch.
Điều này khuyến khích các quốc gia châu Phi khác theo đuổi mô hình tương tự, với Rosatom cung cấp dịch vụ toàn diện từ thiết kế đến vận hành. Thành công Ai Cập nhấn mạnh tiềm năng FPUs trong việc giải quyết nhu cầu năng lượng tăng cao, hỗ trợ kinh tế thấp carbon.
Đáp án đúng là: D. Ai Cập với dự án El Dabaa thành công.
Minh Anh (Theo Indepth News)
