Nga tấn công, Ukraine không nhận được cảnh báo trước từ đồng minh
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky hôm 13/10 cho biết Kiev không nhận được bất kỳ cảnh báo nào từ các đối tác phương Tây trước cuộc tấn công tên lửa của Nga vào thủ đô nước này.
CNN đưa tin, lần đầu tiên kể từ tuyên bố bất ngờ hôm 11/10 của ông Trump về một "thỏa thuận ngừng bắn năng lượng", Nga không tấn công các mục tiêu năng lượng của Ukraine trong đêm qua.
Tuy nhiên, Moscow vẫn mở đợt tập kích dữ dội nhằm vào hệ thống vận tải và hậu cần của nước này bằng tên lửa đạn đạo và máy bay không người lái (UAV).
Reuters và các hãng truyền thông khác đưa tin, các quan chức Mỹ đã đe dọa ngừng chia sẻ thông tin tình báo và bán vũ khí cho Ukraine nếu Kiev không chấm dứt các cuộc tấn công nhằm vào nhà máy lọc dầu của Nga.
Các chuyên gia và quan chức cho biết Ukraine phụ thuộc rất nhiều vào thông tin tình báo Mỹ để nhận cảnh báo sớm về các cuộc tấn công tên lửa.
Phát biểu với các phóng viên hôm 13/10, ông Trump cho biết Washington vẫn chia sẻ thông tin tình báo với Ukraine và đang phối hợp với cả Kiev lẫn Moscow nhằm chấm dứt xung đột.
"Chúng tôi đang giúp đỡ họ và chúng tôi đang chia sẻ thông tin tình báo", ông Trump nói.
Khi được hỏi liệu Nga có vi phạm thỏa thuận ngừng bắn hay không, ông trả lời: "Tôi sẽ cho các bạn biết về điều đó sau."
Trước câu hỏi liệu Nga có thể sử dụng nguồn thu từ thỏa thuận dầu diesel để mua thêm bom hay không, ông Trump né tránh trả lời trực tiếp.
"Đó là thỏa thuận dầu diesel, không phải dành cho chúng tôi. Số dầu đó đang được phân phối ra thị trường thế giới, chứ không phải dành cho chúng tôi", ông nói.
Còi báo động không kích chỉ vang lên ở Kiev sau khi nghe thấy tiếng nổ
Ông Zelensky cho biết Ukraine chưa nhắm mục tiêu vào các nhà máy lọc dầu của Nga kể từ khi ông Trump đưa ra thông báo hôm 11/10.
Tuy nhiên, nhà lãnh đạo Ukraine nói Kiev đã không nhận được cảnh báo thường lệ từ các đồng minh về các vụ phóng tên lửa đạn đạo trước cuộc tập kích mà ông mô tả là "đặc biệt khốc liệt" nhằm vào thủ đô trong đêm 12/10. Theo ông Zelensky, năm tên lửa đã đánh trúng các cơ sở hạ tầng dân sự.
"Thông tin tình báo về các vụ phóng tên lửa đạn đạo của Nga giúp cứu sống nhiều người", ông Zelensky viết trên mạng xã hội X, "và đây là một trong những vấn đề quan trọng nhất."
Cảnh báo không kích tại Kiev chỉ được phát đi vào tối 12/10, sau khi nhiều tiếng nổ đã vang lên khắp thành phố.
Ngoại trưởng Ukraine Andriy Sybiha cho biết nước này vẫn nhận được thông tin tình báo quân sự từ Mỹ. Ông cho rằng sự chậm trễ trong cảnh báo có thể liên quan đến loại vũ khí mà Nga sử dụng.
Trong bối cảnh phải đối đầu với đối thủ có quy mô lớn hơn, tiềm lực kinh tế mạnh hơn và được trang bị tốt hơn, Ukraine coi các cuộc tấn công nhằm vào nhà máy lọc dầu của Nga là một trong số ít công cụ có thể sử dụng để làm suy yếu năng lực chiến đấu của Moscow.
Tuy nhiên, ông Trump nhiều lần quy trách nhiệm cho các cuộc tấn công của Ukraine đối với tình trạng Nga phải tạm ngừng xuất khẩu dầu diesel, đồng thời cho rằng những diễn biến này góp phần đẩy giá nhiên liệu tại Mỹ tăng mạnh trong năm nay.
Đây là vấn đề gây khó khăn cho đảng Cộng hòa của ông trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ quốc hội, dự kiến diễn ra trong ba tuần tới.
Ngày 12/10, Nga đã tấn công sáu cơ sở năng lượng của Ukraine.
Khi được hỏi về thỏa thuận ngừng bắn năng lượng, người phát ngôn Điện Kremlin cho biết các bên vẫn đang liên lạc, nhưng từ chối cung cấp thêm chi tiết.
Trong bài phát biểu video hằng đêm đăng trên X, ông Zelensky cho biết đã gửi các đề xuất tới quan chức Mỹ nhằm tổ chức những cuộc gặp mới trong những ngày tới với hai đặc phái viên Steve Witkoff và Jared Kushner để thảo luận về các phương án chấm dứt xung đột.
Ông khẳng định Ukraine ủng hộ tuyên bố của Tổng thống Trump về một thỏa thuận ngừng bắn năng lượng, với điều kiện Nga cũng tuân thủ cam kết.
"Chúng ta cần nỗ lực vì hòa bình, chúng ta cần tìm cách thực hiện những hành động đúng đắn. Ukraine sẵn sàng cho các cuộc gặp gỡ", ông Zelensky nói.
Trước đó, nhà lãnh đạo Ukraine nhắc lại lập trường rằng Kiev sẵn sàng thực hiện các bước đi có đi có lại nhằm giảm leo thang căng thẳng, đồng thời kêu gọi các đối tác gia tăng sức ép đối với Nga.
Một phái đoàn Ukraine đã tiến hành đàm phán tại Mỹ trong tuần trước. Theo những người nắm rõ nội dung cuộc gặp, hai ông Witkoff và Kushner nói với các đại diện Ukraine rằng thỏa thuận cho phép Nga xuất khẩu dầu diesel là một phần trong nỗ lực đưa Moscow trở lại bàn đàm phán.
Ukraine tuyên bố đã có quân bài để sử dụng
Các cuộc không kích của Nga cũng khiến bốn người thiệt mạng tại Kharkiv, thành phố lớn thứ hai của Ukraine. Hàng chục người khác bị thương trên khắp cả nước, theo các quan chức Ukraine.
Fabian Hoffmann, chuyên gia về tên lửa tại Viện Nghiên cứu Quốc phòng Na Uy, nhận định các đồng minh châu Âu của Ukraine có khả năng "rất hạn chế" trong việc thay thế hệ thống cảnh báo sớm của Mỹ đối với các cuộc tấn công tên lửa của Nga.
"Ukraine dựa vào cái gọi là Hệ thống hồng ngoại đặt trên không gian mà Mỹ triển khai – và hệ thống của Mỹ thực sự là vô song, chỉ có Mỹ mới có thể cung cấp được hệ thống đó", ông nói.
Trong khi đó, Ngoại trưởng Sybiha cho rằng việc Mỹ yêu cầu Ukraine ngừng tấn công các nhà máy lọc dầu của Nga cho thấy vị thế của Kiev đã thay đổi theo hướng có lợi hơn.
Ông ám chỉ đến phát biểu của Tổng thống Trump trong cuộc gặp căng thẳng với ông Zelensky tại Phòng Bầu dục hồi năm ngoái, khi nhà lãnh đạo Mỹ nói rằng Tổng thống Ukraine "ông không nắm giữ quân bài".
"Chỉ trong chưa đầy hai năm, chúng tôi đã chuyển từ 'không có quân bài nào' sang 'không hề sử dụng quân bài của mình'. Đó là một thành tựu", ông Sybiha nói.
An An (Theo CNN, Reuters)
