Tờ South China Morning Post (SCMP) ngày 26/2 đưa tin, một lãnh sự quán Trung Quốc tại Nga đã đưa ra lời nhắc nhở hiếm hoi cho công dân Trung Quốc về một luật mới ít được thảo luận của Nga, đó là yêu cầu nam giới người nước ngoài dưới 65 tuổi xin cư trú dài hạn tại Nga phải đồng ý thực hiện ít nhất một năm nghĩa vụ quân sự cho Moscow.
Trong một thông báo trên tài khoản mạng xã hội của mình vào ngày 22/2, lãnh sự quán Trung Quốc tại Vladivostok đã khuyên công dân Trung Quốc “lưu ý” các quy định mới về việc cấp giấy phép cư trú dài hạn của Nga.
Thông báo cho biết, theo các quy định đó, công dân nước ngoài có thể phải phục vụ ít nhất một năm trong quân đội Nga. Nam giới người nước ngoài từ 18 đến 65 tuổi có thể được miễn nếu họ cung cấp giấy tờ từ chính quyền Nga xác nhận từng thực hiện nghĩa vụ quân sự trước đó hoặc chứng minh được việc miễn trừ vì lý do y tế; nếu không, họ phải ký hợp đồng cam kết phục vụ trong một đơn vị quân đội Nga ít nhất một năm.
Lãnh sự quán khuyên công dân Trung Quốc nên “đưa ra quyết định thận trọng dựa trên hoàn cảnh cá nhân để đảm bảo tình trạng cư trú hợp pháp tại Nga”.
Cơ quan này không nói rõ liệu có khuyên người Trung Quốc đang sinh sống tại Nga xin giấy phép cư trú dài hạn hay không, nhưng Bộ Ngoại giao Trung Quốc từng nhiều lần cảnh báo công dân của mình tránh tham chiến cho bất kỳ bên nào trong cuộc xung đột Nga - Ukraine.
Theo hãng thông tấn nhà nước Nga TASS, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã ký một sắc lệnh vào ngày 5/11/2025, ban hành “thủ tục tạm thời” để cấp quốc tịch Nga và giấy phép cư trú vĩnh viễn.
TASS không nêu chi tiết về thủ tục này và nó chỉ bắt đầu thu hút sự chú ý của truyền thông vào tháng 12 năm ngoái khi được một số kênh truyền thông tiếng Anh và tiếng Ukraine đưa tin.
Theo các báo cáo truyền thông, thủ tục này không áp dụng cho công dân Belarus - đồng minh chủ chốt của Nga.
Hu Xijin - một nhà bình luận thời sự và cựu tổng biên tập Thời báo Hoàn cầu của Trung Quốc - đã kêu gọi công dân Trung Quốc tại Nga “thận trọng để tránh việc vô tình trở thành lính nghĩa vụ”.
Trong một bài đăng trên mạng xã hội hôm 26/2, ông Hu cho biết Nga và Ukraine đang đối mặt với “tình trạng thiếu hụt nhân lực nghiêm trọng trên chiến trường”, và công dân Trung Quốc tại Ukraine nên đặc biệt cảnh giác vì “tình hình ở đó căng thẳng hơn”.
“Với tư cách cá nhân, các bạn [công dân Trung Quốc] không bao giờ được vướng vào chiến tranh hay chính trị của bất kỳ bên nào”, ông Hu nói. “Hơn nữa, cần phải đảm bảo tình trạng pháp lý của mình hoàn toàn hợp pháp, duy trì liên lạc thông suốt với các đại sứ quán và lãnh sự quán Trung Quốc, và đảm bảo an toàn cá nhân.”
"Tránh tham gia vào các cuộc xung đột"
Theo SCMP, kể từ khi phát động chiến dịch quân sự đặc biệt tại Ukraine vào năm 2022, Nga liên tục tìm cách tuyển mộ binh lính nước ngoài, mặc dù tổng số lượng vẫn chưa được biết.
Vào tháng 9/2025, Tổng thống Nga Putin cho biết hơn 700.000 binh sĩ Nga đã được triển khai trên mặt trận Ukraine. Theo một bài báo của TASS vào cuối tháng 12/2025, thêm 261.000 công dân Nga sẽ bị gọi nhập ngũ theo lệnh gọi nhập ngũ năm 2026 của Tổng thống Putin.
Vào tháng 4 năm ngoái, Kyiv cho biết lực lượng Ukraine đã bắt giữ hai công dân Trung Quốc chiến đấu cùng với binh sĩ Nga, đồng thời cho biết thêm rằng tình báo chỉ ra rằng Moscow đã tuyển mộ hơn 150 lính đánh thuê Trung Quốc thông qua mạng xã hội.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lâm Kiếm cho biết vào thời điểm đó rằng chính phủ Trung Quốc “luôn kêu gọi công dân của mình tránh xa các khu vực xung đột vũ trang, tránh tham gia vào các cuộc xung đột vũ trang dưới bất kỳ hình thức nào, và đặc biệt là không tham gia vào các hoạt động quân sự của bất kỳ bên nào”.
Mặc dù Bắc Kinh đã không lên án hành động của Moscow, khẳng định rằng Trung Quốc không phải là bên gây hấn cũng không phải là bên tham gia vào cuộc xung đột, tuy nhiên, Trung Quốc cũng nhiều lần tái khẳng định lập trường phản đối mạnh mẽ bất kỳ sự leo thang hạt nhân nào trong cuộc chiến, kêu gọi tất cả các bên kiềm chế.
Trong cuộc gặp hôm 25/2 với Thủ tướng Đức Friedrich Merz tại Bắc Kinh, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã nhắc lại sự ủng hộ của Trung Quốc đối với “đối thoại bền vững” về cuộc chiến.
Đại sứ Ukraine tại Trung Quốc Olexander Nechytaylo cho biết tại Bắc Kinh hôm 24/2 rằng ông hy vọng Trung Quốc sẽ đóng một vai trò “quan trọng” và “mang tính quyết định” trong việc giúp chấm dứt xung đột.
Trong một cuộc gặp bên lề Hội nghị An ninh Munich hồi đầu tháng này, nhà ngoại giao hàng đầu của Trung Quốc, Vương Nghị, đã nói với người đồng cấp Ukraine, Andrii Sybiha, rằng Bắc Kinh sẵn sàng duy trì liên lạc để “đóng vai trò mang tính xây dựng” để tìm kiếm một giải pháp chính trị sớm.
Duy Nguyễn
Theo SCMP
