Mỗi mùa tuyển sinh, không ít học sinh cuối cấp rơi vào cảnh vừa chọn ngành vừa lo… thất nghiệp. Nhiều bạn ưu tiên những ngành “hot”, dễ kiếm việc hoặc đang được mạng xã hội nhắc tên liên tục, trong khi một số ngành nghe có vẻ khá lạ, ít người biết lại thường bị gắn mác “khó xin việc”.
Tuy nhiên, thực tế thị trường lao động lại không hoàn toàn như vậy. Có những ngành học tưởng chừng kén người theo học, không quá hào nhoáng hay phổ biến tại Việt Nam, nhưng doanh nghiệp lại luôn trong tình trạng khát nhân lực. Một trong số đó là ngành Hải dương học - lĩnh vực gắn với nghiên cứu biển, tài nguyên đại dương và môi trường, đang được đánh giá có nhiều tiềm năng phát triển trong bối cảnh kinh tế biển và biến đổi khí hậu ngày càng được quan tâm.
Không giống những ngành học quen thuộc như Kinh tế, Công nghệ thông tin hay Marketing, Hải dương học mang màu sắc rất riêng khi gắn liền với biển cả, môi trường và khoa học tự nhiên. Sinh viên theo học ngành này không chỉ làm việc trong phòng thí nghiệm mà còn có cơ hội tham gia khảo sát thực địa, nghiên cứu ngoài khơi, tiếp cận các công nghệ hiện đại phục vụ việc quan trắc và phân tích đại dương.
Trong bối cảnh Việt Nam là quốc gia có đường bờ biển dài hơn 3.260km và đang đẩy mạnh chiến lược phát triển kinh tế biển, Hải dương học được đánh giá là lĩnh vực có nhiều tiềm năng trong tương lai.
Ngành Hải dương học là gì?
Hải dương học (Oceanography) là ngành khoa học nghiên cứu toàn diện về biển và đại dương, bao gồm các yếu tố vật lý, hóa học, sinh học, địa chất và môi trường biển. Đây là lĩnh vực giúp con người hiểu rõ hơn về cấu trúc, quy luật vận động cũng như hệ sinh thái của đại dương.
Ngành học này tập trung nghiên cứu các hiện tượng như dòng hải lưu, sóng, khí hậu đại dương, tài nguyên biển, sinh vật biển, ô nhiễm môi trường biển và biến đổi khí hậu. Đồng thời, Hải dương học cũng đóng vai trò quan trọng trong dự báo thời tiết, cảnh báo thiên tai, khai thác tài nguyên và phát triển kinh tế biển bền vững.
Theo thông tin từ Ủy ban Hải dương học Liên chính phủ, cơ quan trực thuộc UNESCO, đại dương chiếm hơn 70% bề mặt Trái Đất và có ảnh hưởng trực tiếp tới khí hậu, nguồn sống cũng như hệ sinh thái toàn cầu. Chính vì vậy, Hải dương học được xem là lĩnh vực mang ý nghĩa chiến lược trong thế kỷ 21.
Tại Việt Nam, ngành Hải dương học thường được đào tạo theo hướng liên ngành, kết hợp giữa khoa học tự nhiên, môi trường, công nghệ và tài nguyên biển.
Sinh viên ngành Hải dương học học gì?
Sinh viên ngành Hải dương học sẽ được trang bị nền tảng kiến thức khá rộng, từ khoa học tự nhiên cơ bản đến các môn chuyên sâu về biển và môi trường đại dương.
Trong những năm đầu, sinh viên thường học các môn đại cương như Toán cao cấp, Vật lý, Hóa học, Sinh học, Tin học, xác suất thống kê và khoa học môi trường. Đây là nền tảng quan trọng để tiếp cận các môn chuyên ngành phức tạp hơn.
Ở giai đoạn chuyên sâu, sinh viên sẽ học các môn như Hải dương học vật lý, Hải dương học hóa học, Hải dương học sinh học, Hải dương học địa chất, Khí tượng biển, Sinh thái biển, Quan trắc môi trường biển, Tài nguyên biển, Công nghệ viễn thám và GIS trong nghiên cứu biển.
Ngoài lý thuyết, ngành học này đặc biệt chú trọng thực hành và nghiên cứu thực địa. Sinh viên có thể tham gia các chuyến khảo sát biển, lấy mẫu nước, phân tích hệ sinh thái biển hoặc thực hành với các thiết bị quan trắc hiện đại.
Một số chương trình đào tạo còn tích hợp kiến thức về biến đổi khí hậu, quản lý tài nguyên biển, năng lượng tái tạo ngoài khơi và công nghệ quan trắc đại dương nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển mới của xã hội.
Theo giới thiệu từ Trường Đại học Khoa học Tự nhiên – Đại học Quốc gia TP.HCM, sinh viên ngành liên quan đến khoa học biển còn được tiếp cận các kỹ năng nghiên cứu, xử lý dữ liệu, phân tích môi trường và ứng dụng công nghệ hiện đại trong nghiên cứu đại dương.
Ngành Hải dương học có khó không?
Đây được xem là ngành học khá đặc thù và có độ khó nhất định vì liên quan nhiều tới khoa học tự nhiên và nghiên cứu chuyên sâu. Sinh viên cần có nền tảng tương đối tốt ở các môn như Toán, Hóa, Sinh hoặc Địa lý.
Bên cạnh đó, ngành học này đòi hỏi khả năng phân tích, tư duy logic, tính kiên nhẫn và sự yêu thích khám phá thiên nhiên. Do thường xuyên làm việc với dữ liệu, nghiên cứu môi trường hoặc khảo sát thực địa nên người học cũng cần có tinh thần thích nghi và chủ động.
Tuy nhiên, với những bạn yêu khoa học, thích khám phá biển cả hoặc quan tâm tới môi trường và biến đổi khí hậu, Hải dương học lại là ngành rất thú vị vì mang tính ứng dụng cao và không quá đại trà.
Cơ hội việc làm và mức lương
Trong bối cảnh nhiều quốc gia thúc đẩy kinh tế biển và nghiên cứu biến đổi khí hậu, nhu cầu nhân lực trong lĩnh vực khoa học biển đang tăng lên đáng kể.
Sinh viên tốt nghiệp ngành Hải dương học có thể làm việc tại các viện nghiên cứu biển, trung tâm khí tượng thủy văn, cơ quan quản lý tài nguyên và môi trường biển, các trường đại học hoặc tổ chức nghiên cứu khoa học.
Ngoài ra, nhiều doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực dầu khí, năng lượng tái tạo ngoài khơi, môi trường, nuôi trồng thủy sản và công nghệ biển cũng có nhu cầu tuyển dụng nhân sự am hiểu về đại dương và môi trường biển.
Một số vị trí phổ biến gồm chuyên viên nghiên cứu hải dương, chuyên gia môi trường biển, cán bộ quan trắc biển, chuyên viên dự báo khí tượng thủy văn, chuyên gia GIS - viễn thám hoặc giảng viên, nhà nghiên cứu khoa học.
Theo định hướng phát triển kinh tế biển bền vững của Chính phủ Việt Nam, các lĩnh vực liên quan đến tài nguyên biển, môi trường biển và khoa học biển sẽ tiếp tục được đầu tư mạnh trong thời gian tới. Điều này mở ra thêm nhiều cơ hội cho nhân lực ngành Hải dương học.
Do là ngành khá đặc thù nên mức lương của Hải dương học thường phụ thuộc vào vị trí công việc, đơn vị làm việc và năng lực chuyên môn.
Với sinh viên mới ra trường, mức thu nhập phổ biến dao động khoảng 10-15 triệu đồng/tháng nếu làm việc tại doanh nghiệp, trung tâm nghiên cứu hoặc các dự án môi trường biển. Những vị trí làm việc trong các công ty quốc tế, tổ chức nghiên cứu nước ngoài hoặc lĩnh vực dầu khí - năng lượng biển có thể có thu nhập cao hơn.
Sau vài năm kinh nghiệm, đặc biệt nếu có khả năng nghiên cứu chuyên sâu, sử dụng tiếng Anh tốt hoặc thành thạo các công nghệ phân tích dữ liệu, GIS, viễn thám, mức lương có thể đạt từ 20-35 triệu đồng/tháng.
Đối với những người theo hướng nghiên cứu khoa học hoặc giảng dạy, thu nhập có thể đi kèm các dự án nghiên cứu, hợp tác quốc tế hoặc công trình khoa học chuyên môn.
Điểm chuẩn ngành Hải dương học 2025: Có trường lấy tới 26 điểm
Hiện nay, ngành Hải dương học tại Việt Nam chưa được đào tạo quá phổ biến nên số lượng trường tuyển sinh không nhiều như các ngành hot khác. Một số trường đào tạo ngành hoặc nhóm ngành liên quan đến khoa học biển, hải dương học, tài nguyên môi trường biển thường có mức điểm chuẩn dao động từ khoảng 15–24 điểm tùy tổ hợp xét tuyển và phương thức tuyển sinh.
Tại Trường Đại học Khoa học Tự nhiên - Đại học Quốc gia TP.HCM, nhóm ngành liên quan đến Hải dương học và khoa học biển nhiều năm gần đây có mức điểm chuẩn thuộc nhóm khá ổn định trong khối khoa học tự nhiên. Năm 2025, ngành Hải dương học của trường ghi nhận mức điểm khoảng trên 20 điểm theo phương thức xét điểm thi tốt nghiệp THPT. Đây cũng là một trong những cơ sở đào tạo Hải dương học lâu đời và uy tín nhất cả nước.
Tại Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường TP.HCM, các ngành liên quan đến quản lý biển, môi trường biển và tài nguyên nước năm 2025 có mức điểm chuẩn dao động khoảng 15-19 điểm tùy ngành. Đây là nhóm ngành được nhiều thí sinh quan tâm trong bối cảnh nhu cầu nhân lực về môi trường và tài nguyên biển tăng lên trong vài năm gần đây.
Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường Hà Nội cũng đào tạo các ngành gần với Hải dương học như Khí tượng thủy văn, Quản lý tài nguyên và môi trường nước. Năm 2025, mức điểm chuẩn của nhóm ngành này phổ biến từ khoảng 16-21 điểm tùy phương thức xét tuyển và tổ hợp môn.
Sinh viên ngành hải dương-khí tượng-thủy văn của Trường ĐH Khoa học tự nhiên-ĐH Quốc gia TP.HCM tham quan phòng thí nghiệm sinh học phân tử. (Ảnh: Báo Thanh Niên)
Ở khu vực miền Trung, Trường Đại học Nha Trang là một trong những trường có thế mạnh về lĩnh vực biển, thủy sản và khoa học đại dương. Một số ngành liên quan đến công nghệ biển, quản lý tài nguyên biển và thủy sản năm 2025 có mức điểm chuẩn dao động khoảng 15-22 điểm.
Tại Trường Đại học Thủy lợi, nhóm ngành liên quan đến kỹ thuật tài nguyên nước, môi trường nước và khoa học biển cũng ghi nhận mức điểm chuẩn khoảng 20-24 điểm trong năm 2025, đặc biệt ở các tổ hợp xét tuyển khối A và A01.
Trường Đại học Khoa học Tự nhiên – Đại học Quốc gia Hà Nội hiện cũng đào tạo nhiều ngành gần với Hải dương học như Khoa học môi trường, Khí tượng và khí hậu học, Thủy văn học. Các ngành này năm 2025 có mức điểm chuẩn tương đối cao, phổ biến từ khoảng 22-26 điểm tùy chương trình đào tạo.
Ngoài ra, một số cơ sở đào tạo khác cũng có các chương trình liên quan đến khoa học biển và môi trường biển như Trường Đại học Cần Thơ, Trường Đại học Hải Phòng hay Trường Đại học Bách khoa – Đại học Đà Nẵng với mức điểm chuẩn thường dao động từ khoảng 15-23 điểm tùy ngành và phương thức xét tuyển.
Theo xu hướng tuyển sinh vài năm gần đây, các ngành liên quan đến khoa học biển, môi trường và tài nguyên đại dương chưa có mức cạnh tranh quá cao so với Công nghệ thông tin, AI hay Kinh tế. Tuy nhiên, đây lại là nhóm ngành được đánh giá giàu tiềm năng trong tương lai khi Việt Nam đẩy mạnh phát triển kinh tế biển và nghiên cứu biến đổi khí hậu.
Thí sinh quan tâm tới ngành Hải dương học nên theo dõi trực tiếp đề án tuyển sinh và thông báo điểm chuẩn chính thức trên website của từng trường để cập nhật chính xác nhất, bởi mỗi trường có thể thay đổi chỉ tiêu và phương thức xét tuyển theo từng năm.
Tổng hợp
Nhật Linh
