Ung thư vòm họng được mệnh danh là "kẻ sát nhân thầm lặng" bởi vị trí khối u nằm sâu trong hốc mũi họng, cực kỳ khó phát hiện ở giai đoạn đầu. Theo số liệu từ GLOBOCAN 2022, thế giới ghi nhận hơn 120.000 ca mắc mới mỗi năm, trong đó khu vực Đông Nam Á và Trung Quốc chiếm tỷ lệ cao nhất. Đáng lo ngại hơn, có đến 70% bệnh nhân chỉ được chẩn đoán khi bệnh đã ở giai đoạn tiến triển, khiến tỷ lệ tử vong tăng cao.
Xiao Liu, một nam thanh niên chỉ mới 26 tuổi (Bắc Kinh, Trung Quốc) cũng là "nạn nhân" của ung thư vòm họng. Câu chuyện của anh gióng lên hồi chuông cảnh tỉnh về sự chủ quan với các triệu chứng và tốc độ "tàn phá cơ thể" của loại ung thư này.
Ban đầu, anh chỉ bị nghẹt mũi và ù tai nhẹ, vốn dễ bị nhầm lẫn với viêm mũi thông thường. Sau 2 tháng tự uống thuốc không khỏi, đến bệnh viện, mùi hăng nồng tỏa ra từ khoang miệng đã tố cáo tình trạng nghiêm trọng. Kết quả nội soi xác nhận Xiao Liu mắc ung thư vòm họng giai đoạn 4B, di căn nhiều nơi.
Để không rơi vào bi kịch như chàng trai trẻ, các chuyên gia cảnh báo 5 nhóm đối tượng sau cần đặc biệt thận trọng:
1. Nhóm người có chế độ ăn nhiều đồ muối chua
Bác sĩ Luo Yi thuộc Trung tâm Y tế số 1 thuộc Bệnh viện Đa khoa Quân đội Giải phóng Nhân dân Trung Quốc cho biết, đây là nhóm rủi ro hàng đầu.
Thói quen tiêu thụ thực phẩm chứa nhiều nitrosamine như cá muối, thịt xông khói, dưa khú đẩy cao nguy cơ ung thư vòm họng. Các hợp chất này được cơ quan nghiên cứu ung thư quốc tế xếp vào nhóm gây ung thư mạnh. Đặc biệt, thói quen ăn đồ muối từ khi còn nhỏ và ăn quá nhiều làm tăng nguy cơ mắc bệnh lên gấp nhiều lần khi trưởng thành.
2. Nhóm người thường xuyên tiếp xúc với hóa chất công nghiệp
Những người làm việc trong môi trường chứa nồng độ formaldehyde cao (như xưởng gỗ, dệt may, sản xuất nhựa) hoặc hít phải khói bụi hóa chất, bụi gỗ công nghiệp mỗi ngày. Theo Tiến sĩ Chen Qiuyan, Trưởng khoa Phẫu thuật Vòm họng tại Trung tâm Ung thư Đại học Tôn Trung Sơn (Trung Quốc), các chất này khi hít vào sẽ bám trực tiếp lên niêm mạc vòm họng, gây ra các biến đổi tiền ung thư kéo dài.
3. Nhóm người hút thuốc, uống nhiều rượu bia
Người hút thuốc trực tiếp đưa hàng nghìn hóa chất độc hại vào tàn phá niêm mạc họng và phá hủy mã di truyền của tế bào. Với người uống rượu, cồn đóng vai trò như chất tẩy rửa làm mòn lớp màng bảo vệ, đồng thời tạo ra độc tố ngăn chặn cơ thể sửa chữa các sai sót DNA.
Đặc biệt, Tiến sĩ Chen Qiuyan nhắc: Nếu kết hợp cả hai, rượu sẽ trở thành dung môi hòa tan độc chất trong khói thuốc, giúp chúng thẩm thấu sâu và nhanh hơn, tạo ra đòn tấn công kép khiến tế bào vòm họng đột biến ác tính với tốc độ không thể kiểm soát.
4. Nhóm có yếu tố di truyền và tiền sử gia đình
Nếu trong gia đình có người thân trực hệ như bố mẹ hoặc anh chị em mắc ung thư vòm họng, nguy cơ của bạn sẽ cao hơn người bình thường. Bác sĩ Luo Yi cảnh báo: Nếu tố gen di truyền kết hợp với thói quen sinh hoạt chung trong gia đình là "ngòi nổ" cho căn bệnh này phát triển.
5. Nhóm người nhiễm virus Epstein Barr (EBV)
Virus Epstein Barr lây truyền chủ yếu qua nước bọt, thường gặp khi dùng chung đồ cá nhân hoặc tiếp xúc gần. EBV được xem là yếu tố bệnh căn quan trọng nhất liên quan đến ung thư vòm họng.
Phần lớn người nhiễm có thể kiểm soát virus nhờ hệ miễn dịch. Tuy nhiên, Tiến sĩ Chen Qiuyan cho biết ở những người có tế bào biểu mô vòm họng nhạy cảm, virus có thể tồn tại kéo dài và gây biến đổi ác tính theo thời gian.
Để phòng ngừa, các bác sĩ khuyên bạn nên duy trì chế độ ăn uống cân bằng, bổ sung nhiều trái cây giàu vitamin C để giúp bảo vệ niêm mạc và ức chế sự hình thành các hợp chất gây ung thư. Hãy chủ động thực hiện nội soi vòm họng định kỳ nếu bạn nằm trong danh sách rủi ro cao để bảo vệ sức khỏe của chính mình.
Nguồn và ảnh: The Paper, Health China
Ngọc Ái
