Con nghiện game là điều nhiều cha mẹ lo lắng, nhưng hậu quả thực sự của nó đôi khi vượt xa mọi sự hình dung.
Một trường hợp được chia sẻ trong phóng sự của VTV mới đây khiến nhiều phụ huynh chú ý: Một thiếu niên 17 tuổi đã điều trị chứng tâm thần phân liệt, rối loạn tư duy trong 3 năm, sau khi tình trạng nghiện trò chơi trực tuyến xuất hiện từ đầu năm lớp 9. Có những ngày, em dành tới 8 tiếng đắm chìm trong thế giới game. Điều đáng nói là trong một thời gian dài, bố mẹ không hề biết con đang chơi game với mức độ như vậy.
Cậu bé đóng cửa phòng. Bố mẹ nghĩ con đang học, đang ôn thi. Cho đến khi những biểu hiện bất thường xuất hiện ngày càng rõ, gia đình mới nhận ra phía sau khoảng thời gian tưởng như “con đang học trong phòng” là một thế giới khác mà con đã chìm vào quá sâu.
"Chơi đêm đến 5h sáng, nó làm cho mình đắm chìm, phấn khích", bệnh nhân chia sẻ.
Đến lúc con nói với bố rằng "có người theo dõi nó, có camera trên trời theo dõi nó", gia đình mới thực sự hoang mang. Bố của bệnh nhân kể, con lúc thì nói có người này, lúc lại nói có người kia theo dõi mình. Ban đầu, ông không nghĩ nhiều, thậm chí vẫn cho rằng con vốn ngoan, không có vấn đề gì đáng lo. Có những đêm con chơi game suốt đêm, nhưng gia đình cũng không biết mức độ nghiêm trọng của việc đó.
VTV cũng dẫn trường hợp một học sinh lớp 8 khác. Em liên tục ném đồ, muốn đi đánh nhau, mất tập trung và được gia đình đưa vào điều trị từ tháng 2 năm nay vì các biểu hiện loạn thần, trầm cảm. Trước đó, em ngày càng chìm vào mạng xã hội và trò chơi điện tử, thường xuyên nói với bố mẹ rằng mình có những "nhiệm vụ" trong game phải thực hiện.
Mẹ em cho biết con dường như đặt mình vào thế giới của nhân vật trong game. Gia đình từng không nghĩ mọi chuyện có thể đi xa đến vậy và cũng không biết con đã chơi game lén lút như thế nào.
Khi thế giới ảo chi phối thực tại
Theo các bác sĩ, người nghiện game thường trải qua 3 biểu hiện đặc trưng:
- Mất kiểm soát: Không quản lý được thời gian và tần suất, sẵn sàng thức xuyên đêm.
- Ưu tiên tuyệt đối: Đặt trò chơi điện tử lên trên mọi sinh hoạt, học tập và tương tác xã hội.
- Bất chấp hậu quả: Tiếp tục chìm đắm trong game dù nhận thấy rõ những tác động tiêu cực đến sức khỏe và tâm lý.
Quá trình điều trị cho các bệnh nhân này vô cùng gian nan, phải kết hợp giữa hóa dược, liệu pháp tâm lý xã hội và các phương pháp can thiệp não bộ. Quan trọng hơn, quá trình này còn giúp người bệnh từng bước tìm lại bản thân, xây dựng động lực quay về với đời sống thực và hình thành khả năng kiểm soát để tránh tái sử dụng.
Bởi khi một đứa trẻ đã quá phụ thuộc vào thế giới ảo, việc đơn giản thu điện thoại hay cấm máy tính đôi khi không giải quyết được phần gốc của vấn đề. Trẻ cần trở lại với những điều ngoài màn hình: giấc ngủ, việc học, vận động, bạn bè, gia đình, những sở thích khác và cảm giác mình có một cuộc sống thực sự đáng để tham gia.
Bố mẹ thực sự biết con đang làm gì sau cánh cửa phòng đóng kín hay chưa?
Bi kịch của gia đình người cha trên là lời cảnh tỉnh sâu sắc dành cho các bậc phụ huynh. Sự quan tâm đến con cái không chỉ dừng lại ở việc cung cấp một không gian yên tĩnh hay tin tưởng vào sự "ngoan ngoãn" bề ngoài, mà cần sự đồng hành, thấu hiểu và quan sát sát sao những thay đổi tâm lý nhỏ nhất của con trẻ trước khi quá muộn.
Cha mẹ cần biết con chơi game bao lâu, chơi những gì, chơi với ai và quan trọng nhất là game đang đứng ở vị trí nào trong cuộc sống của con. Bởi một trò chơi vẫn có thể chỉ là một trò chơi khi đứa trẻ còn làm chủ được nó.
Nhưng khi thế giới ảo bắt đầu thay thế đời sống thật, khi con thức đến 5 giờ sáng để chơi, khi những "nhiệm vụ" trong game trở nên quan trọng hơn mọi việc xung quanh, đó không còn đơn thuần là chuyện giải trí. Ranh giới từ nghiện game đến lệch lối sống có thể không xa như nhiều cha mẹ vẫn nghĩ.
Để bảo vệ con trước những bẫy ngầm từ không gian ảo, sự chủ động đồng hành từ gia đình đóng vai trò quyết định:
- Quản lý thiết bị và thời gian: Thiết lập quy định rõ ràng về thời lượng giải trí (không quá 1–2 tiếng/ngày). Tuyệt đối không để trẻ mang điện thoại, máy tính vào phòng ngủ riêng khi đến giờ ngủ.
- Kết nối thực tế và hoạt động thể chất: Động viên trẻ tham gia các môn thể thao, nghệ thuật hoặc hoạt động ngoại khóa. Gia đình cần tạo không gian cởi mở để trẻ giải tỏa áp lực thay vì tìm đến game.
- Quan sát sát sao các thay đổi tâm lý: Cha mẹ cần chú ý những biểu hiện như thức khuya thường xuyên, tính tình dễ kích động, học lực sụt giảm hoặc có các phát ngôn bất thường để kịp thời đưa con đi tư vấn, khám tâm lý chuyên khoa.
Một đứa trẻ có thể cần một khoảng không riêng tư khi lớn lên, nhưng điều đó không có nghĩa bố mẹ nên hoàn toàn đứng ngoài thế giới của con. Bởi phía sau một cánh cửa đóng kín có thể chỉ là một đứa trẻ đang chơi game. Nhưng cũng có thể là một đứa trẻ đang dần đánh mất khả năng bước ra khỏi thế giới ảo mà chính em cũng không nhận ra.
Đừng đợi đến khi những dấu hiệu bất thường trở nên quá rõ ràng mới bắt đầu tìm hiểu xem con đã ở đâu trong thế giới ấy.
Hiểu Đan (tổng hợp)
