Phần cuối bài lại là những lời về công ơn thánh thần được tạc vào tâm. Dọc bờ biển Việt Nam, vẫn còn những làng chài giữ nguyên nếp sống ấy, nơi người ta ra khơi rồi trở về, và mỗi năm vẫn làm lễ tạ ơn biển.
Câu hát về hội Nghinh Ông và tín ngưỡng của người đi biển
Điều khiến ca khúc được nhắc tới nhiều không chỉ nằm ở giai điệu. Ngay trong đoạn đầu, người nghe bắt gặp một câu rất cụ thể là "đi hội Nghinh Ông với em", kèm hình ảnh thuyền ghe nối nhau đủ màu sắc và tiếng trống chiêng cùng tuồng ca vang lên.
 |
| Lễ hội Nghinh ông. Ảnh: VTV |
Đến phần kết, ca khúc lấy lại một đoạn trong bài "Kiên Giang mình đẹp lắm" của nhạc sĩ Lê Giang, mở đầu bằng câu "nghề đánh cá an nhàn nơi sóng biển". Nhưng đọc trọn đoạn mới thấy đây không phải lời ca ngợi một nghề nhàn hạ. Cả đoạn nói về lòng biết ơn, rằng người đi biển được yên ổn là nhờ có đấng thiêng che chở, nên khi có cái ăn thì nhớ tới công ơn ấy.
 |
| Ảnh: Đậu Hà |
Đấng thiêng được nhắc tới chính là Cá Ông, hay Nam Hải Đại Tướng Quân theo cách gọi trang trọng, vị thần mà ngư dân ven biển miền Trung và miền Nam tin rằng đã cứu giúp họ giữa sóng gió. Hội Nghinh Ông là lễ hội thờ vị thần này, cũng là dịp lớn nhất trong năm của nhiều làng chài.
Nghĩa là cái "an nhàn" trong câu hát không phải sự nhàn rỗi, mà là sự an yên của người tin rằng mình được che chở khi ra khơi. Và dọc bờ biển Việt Nam, vẫn còn những làng chài giữ được cả hai thứ, vừa là nhịp sống chậm rãi, vừa là nếp tạ ơn biển đã truyền qua nhiều thế hệ.
Hơn 300 năm bám biển và lễ Nghinh Ông mỗi tháng Hai âm lịch
Xuôi về phía Nam, làng chài Phước Hải thuộc khu vực Đất Đỏ, TP.HCM, đã có tuổi đời hơn ba trăm năm, đủ lâu để trở thành một phần ký ức của cả vùng biển này. Bờ biển cát trắng mịn cùng làn nước xanh trong là nét đặc trưng của vùng duyên hải nơi đây, và cuộc sống người dân vẫn gắn chặt với biển cả qua bao đời, từ lúc mặt trời còn chưa ló dạng đến khi hoàng hôn nhuộm đỏ cả một khoảng trời.
 |
| Ảnh: Bình Minh |
Ngôi làng còn giữ được kiến trúc miếu cổ, mái đình rêu phong, cùng nghi lễ Nghinh Ông tạ ơn biển cả được tổ chức vào khoảng tháng hai âm lịch hằng năm với rước kiệu, múa lân, hát bội, náo nhiệt hẳn so với vẻ tĩnh lặng thường ngày.
 |
| Ảnh: Báo ảnh Việt Nam |
Đây cũng chính là khung cảnh mà câu hát trong ca khúc gợi lên, khi thuyền ghe nối nhau và tiếng trống chiêng cùng tuồng ca vang khắp làng. Du khách đến đây có thể dạo quanh chợ cá sớm ngay trên bãi biển, trò chuyện cùng ngư dân hoặc học cách đan lưới. Không có sự tấp nập của những khu nghỉ dưỡng gần đó, Phước Hải giữ cho mình một nhịp sống riêng, nơi nghề biển đi cùng sự thong thả chứ không phải áp lực mưu sinh vội vã.
 |
| Ảnh: Báo ảnh Việt Nam |
 |
| Ảnh: Báo ảnh Việt Nam |
Từ mẻ lưới sớm mai đến những chum mắm đậm vị biển
Cách trung tâm Đà Nẵng khoảng mười lăm cây số về phía Tây Bắc, làng chài Nam Ô nép mình bên cửa sông Cu Đê đổ ra biển, mang vẻ đẹp hoang sơ và trầm lắng hiếm nơi nào còn giữ được giữa một thành phố du lịch đang phát triển từng ngày. Bãi đá rêu xanh, cát mịn cùng những chiếc thuyền thúng là hình ảnh quen thuộc mỗi sớm mai, khi ngư dân bắt đầu một ngày kéo lưới, còn mùi mắm chín thoảng trong gió biển đã trở thành thứ mùi vị gắn liền với cả vùng đất.
 |
| Ảnh: Altara Suites Da Nang |
 |
| Ảnh: Cục du lịch Quốc gia Việt Nam |
 |
| Ảnh: Traveloka |
Nam Ô còn nổi danh với nghề làm nước mắm truyền thống lâu đời và món gỏi cá khiến bao thực khách phương xa phải quay lại lần hai lần ba. Khác với những làng chài đã bị du lịch hóa mạnh, Nam Ô vẫn tách biệt phần nào khỏi sự ồn ào phố thị, giữ được bản sắc nguyên sơ trong từng nếp nhà. Một buổi sáng ở Nam Ô thường bắt đầu chậm rãi, ngư dân dạo bộ trên bãi đá rêu, kéo mẻ lưới đầu ngày rồi trở về lò mắm quen thuộc, chẳng vội vã như những cảng cá lớn nơi phố thị.
 |
| Ảnh: Vietthuongfishsauce |
 |
| Ảnh: MIA.VN |
Cũng như Phước Hải, Nam Ô giữ được nếp tạ ơn biển của người đi biển, chỉ khác ở cách gọi. Người dân địa phương gọi lễ hội truyền thống của làng là Lễ hội Cầu ngư làng Nam Ô, tổ chức vào tháng hai âm lịch hằng năm, trong đó nghi thức Nghinh Ông chính là phần mở đầu trang trọng nhất.
 |
|
Ảnh: Báo Sài Gòn giải phóng |
Trước lễ hội, ngư dân chuẩn bị suốt nhiều ngày liền, tàu thuyền được gom lại, đồ cúng xếp gọn lên bè rồi chờ tàu lớn chở ra khơi đặt giữa biển. Đến phần lễ Nghinh Ông, các ngư dân xếp thành hàng dài, nghiêm trang tham gia lễ cúng và cùng hướng mắt về phía biển khơi. Với người trong làng, đây là dịp bày tỏ lòng biết ơn với thần Nam Hải, tức Cá Ông, vị thần mà họ tin rằng luôn che chở ngư dân trên những chuyến ra khơi. Trong khuôn viên làng còn có Lăng Ông, nơi lưu giữ xương Cá Ông và cũng là chỗ các thế hệ trong làng đưa con cháu tới để kể lại chuyện đi biển của ông cha.
Những năm gần đây, lễ hội có thêm nhiều hoạt động như đua thuyền và đá bóng, thay vì chỉ dừng ở phần cúng lễ như trước. Riêng năm 2025, lần đầu tiên phụ nữ trong làng tham gia dâng lễ.
Khi bình minh lên, cả làng chài rộn ràng theo những chuyến ghe về
Đi thêm một chặng nữa, làng chài Mũi Né nằm nép mình giữa những hàng dừa cao vút, cách trung tâm Phan Thiết khoảng hai mươi hai cây số về phía đông bắc. Đây là nơi hiếm hoi vẫn giữ được nhịp sống dân dã dù nằm ngay cạnh khu du lịch sầm uất bậc nhất Nam Trung Bộ.
 |
| Ảnh: Traveloka |
 |
| Ảnh: KLOOK |
Từ 6 đến 7 giờ sáng là lúc làng chài nhộn nhịp nhất, ghe thuyền cập bến mang theo tôm cua mực cá, những chiếc thuyền thúng sặc sỡ nhấp nhô trên mặt biển tạo nên khung cảnh mà không ống kính nào muốn bỏ lỡ.
Việc đánh bắt ngoài khơi thường do đàn ông đảm nhận, còn phụ nữ trong làng lo khâu sơ chế, tẩm ướp rồi đem hải sản phơi dưới nắng gió Mũi Né để làm nên những mẻ khô đậm đà. Cuộc sống ở đây cứ thế trôi qua theo từng chuyến ra khơi rồi trở về, giản dị và chân chất đến mức nhiều người ví von rằng chỉ cần ngồi một buổi sáng ở làng chài cũng đủ thấy lòng nhẹ hẳn.
 |
| Ảnh: Báo Tuổi Trẻ |
Hơn 400 năm bên biển, những mái ngói đỏ vẫn giữ hồn làng xưa
Ở miền Trung, cái tên dân dã Làng Lò, thuộc khu phố Phú Thọ 3, phường Hòa Hiệp, khu vực từng là tỉnh Phú Yên nay sáp nhập vào Đắk Lắk, đang khiến dân mê xê dịch rục rịch lên kế hoạch nhờ bề dày hơn bốn trăm năm lịch sử. Nét đặc trưng dễ nhận ra nhất của Làng Lò là những dãy nhà mái ngói đỏ nằm san sát, xen giữa hàng dừa và các con ngõ nhỏ hướng thẳng ra biển, kiểu khung cảnh chỉ cần đứng từ xa nhìn xuống đã thấy muốn chụp cả trăm tấm hình.
 |
| Ảnh: Bảo Vương |
Nghề đánh bắt cùng các lễ hội truyền thống vẫn được gìn giữ qua nhiều thế hệ, và ngôi làng hiện đã có đến bảy mươi hai cơ sở lưu trú phục vụ du khách muốn trải nghiệm không gian làng chài nguyên bản.
 |
| Ảnh: Tạp chí Thị trường Tài chính Tiền tệ |
Làng Lò vừa được Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam chọn là một trong năm đại diện tham gia giải thưởng Làng Du lịch tốt nhất thế giới năm 2026 của Tổ chức Du lịch Liên Hợp Quốc, kết quả dự kiến công bố vào quý bốn năm nay. Với dân số hơn mười nghìn người sống trên diện tích chỉ hơn một trăm tám mươi hecta, Làng Lò vẫn giữ được nhịp sống bình dị hiếm thấy, nơi những buổi chiều ngư dân trở về sau chuyến ra khơi ngắn ngày rồi ngồi bên hiên nhà ngắm hoàng hôn buông xuống từng mái ngói đỏ, chậm rãi như thể thời gian ở đây trôi khác hẳn phần còn lại của thế giới.
 |
| Ảnh: Báo Sài Gòn Giải Phóng |
Giữa vịnh Hạ Long, một làng chài vẫn lênh đênh theo con nước
Nằm lọt thỏm trong vùng vịnh Hạ Long, làng chài Cửa Vạn hiện lên như một bức tranh thủy mặc giữa núi non trùng điệp và mặt nước xanh biếc. Hơn ba trăm hộ dân nơi đây vẫn sinh sống trên những ngôi nhà bè nổi kết bằng dây neo, được xem là làng chài lớn và trù phú nhất vịnh.
 |
| Ảnh: Cục du lịch Quốc gia Việt Nam |
Du khách chỉ có thể tiếp cận Cửa Vạn bằng tàu hoặc thuyền nan, thường lồng ghép trong hành trình du thuyền ngủ đêm trên vịnh, để rồi bất ngờ nhận ra giữa mênh mông sóng nước vẫn có một xóm làng đang thở đều đặn từng nhịp.
 |
| Ảnh: Báo Dân trí |
Ngoài việc len lỏi giữa những căn nhà nổi để tìm hiểu cách người dân nuôi cá, làm muối, du khách còn có cơ hội nghe hát ghẹo, hát chèo đường, những làn điệu dân ca đặc trưng của vùng biển này vào những đêm làng vào hội hoặc có đám cưới. Không xe cộ, không tiếng còi, cả làng chỉ có tiếng mái chèo khua nước và tiếng cười nói của ngư dân sau một buổi thả lưới, một khoảng lặng hiếm hoi mà ai đã ghé qua cũng muốn ở lại lâu hơn một chút.
 |
| Ảnh: Cục du lịch Quốc gia Việt Nam |
Thông tin tham khảo
Làng chài Phước Hải
- Địa chỉ: chân núi Minh Đạm, khu vực Đất Đỏ, TP.HCM
- Di chuyển: từ trung tâm Vũng Tàu đi theo đường ven biển hướng Long Hải, qua Dinh Cô và đèo Nước Ngọt Thời điểm lý tưởng: quanh năm, nếu muốn xem lễ hội nên đến đúng dịp Nghinh Ông tháng 2 âm lịch Lễ hội: Nghinh Ông tạ ơn biển cả, có rước kiệu, múa lân, hát bội
Làng chài Nam Ô
- Địa chỉ: cách trung tâm Đà Nẵng khoảng 15km về phía Tây Bắc, ven cửa sông Cu Đê
- Di chuyển: có thể tự chạy xe máy hoặc taxi từ trung tâm Đà Nẵng, khoảng 30 phút Thời điểm lý tưởng: tháng 3 đến tháng 8, nên đến sáng sớm để xem ngư dân kéo lưới
- Lễ hội: Lễ hội Cầu ngư làng Nam Ô, mở đầu bằng nghi thức Nghinh Ông với đoàn thuyền rước sắc và lễ cúng tế tại Lăng Ông
- Đặc sản: nước mắm truyền thống, gỏi cá Nam Ô
Làng chài Mũi Né
- Địa chỉ: đường Huỳnh Thúc Kháng, khu phố 1, phường Mũi Né
- Di chuyển: cách trung tâm Phan Thiết khoảng 22-23km, đi ô tô hoặc xe máy mất 30-45 phút
- Thời điểm lý tưởng: tháng 6 đến tháng 8, mùa khô biển lặng, nên tránh mùa mưa từ tháng 9 đến tháng 11
- Gợi ý: đến sớm khoảng 6-7 giờ sáng để xem chợ cá họp và ghe thuyền cập bến nhộn nhịp nhất
Làng Lò
- Địa chỉ: khu phố Phú Thọ 3, phường Hòa Hiệp, Đắk Lắk (khu vực Phú Yên cũ)
- Đặc điểm: làng chài hơn 400 năm tuổi, hiện có 72 cơ sở lưu trú với 459 phòng
- Thời điểm lý tưởng: tháng 1 đến tháng 8, tránh mùa mưa bão miền Trung từ tháng 9 đến tháng 12
- Gợi ý: nên đặt phòng lưu trú tại làng để trải nghiệm trọn vẹn nhịp sống buổi sáng và hoàng hôn ven biển
Làng chài Cửa Vạn
- Địa chỉ: khu vực Hùng Thắng, Hạ Long, Quảng Ninh, cách bến tàu du lịch khoảng 20km
- Di chuyển: chỉ đến được bằng tàu hoặc thuyền, thường nằm trong tour du thuyền ngủ đêm trên vịnh
- Thời điểm lý tưởng: tháng 4 đến tháng 6, thời tiết nhiều nắng nhưng không quá gắt
- Lưu ý: nên mang theo kính, mũ, kem chống nắng và thuốc chống say sóng nếu đi thuyền dài ngày
NGỌC ÁNH
