Apple đang khuyến khích nhân viên đưa trí tuệ nhân tạo (AI) vào sâu hơn trong công việc, từ lập trình đến các hoạt động vận hành nội bộ. Thế nhưng, cùng lúc đó, hãng lại bắt đầu siết chặt số tiền mà nhân viên được phép chi cho những công cụ này, trong bối cảnh chi phí AI ngày càng trở thành vấn đề cần kiểm soát.
Theo những người am hiểu quyết định nội bộ, tháng trước Apple đã âm thầm giảm hạn mức chi tiêu AI mỗi ngày của một số kỹ sư từ 300 USD xuống còn 200 USD. Công ty hiện cân nhắc tiếp tục hạ mức này xuống chỉ còn 100 USD/ngày đối với một số nhóm kỹ thuật.
Các bộ phận ngoài khối kỹ thuật cũng không nằm ngoài đợt điều chỉnh. Nhiều nhóm vốn có hạn mức 100 USD/ngày có thể bị giảm xuống chỉ còn 25 USD. Những nhân viên cần sử dụng AI với cường độ cao hơn vẫn có thể xin cấp ngân sách ngoại lệ, nhưng phải được lãnh đạo cấp cao phê duyệt.
Động thái này cho thấy Apple đang phải giải quyết một bài toán không đơn giản: làm thế nào để tận dụng AI nhằm tăng năng suất mà không để chi phí sử dụng công nghệ vượt khỏi tầm kiểm soát.
Các công cụ AI thường tính phí dựa trên token, đơn vị dữ liệu mà mô hình xử lý khi nhận yêu cầu và tạo câu trả lời. Những mô hình tiên tiến thường có chi phí cao hơn, trong khi các tác vụ phức tạp như viết hoặc sửa lỗi mã nguồn có thể tiêu tốn lượng token rất lớn. Vì vậy, một kỹ sư sử dụng AI thường xuyên có thể tạo ra hóa đơn đáng kể cho doanh nghiệp.
Tại Apple, nhân viên hiện được tiếp cận nhiều dịch vụ AI như Claude của Anthropic, ChatGPT của OpenAI và Gemini của Google. Tuy nhiên, một số nhóm đã được hướng dẫn chuyển sang các mô hình ít tốn kém hơn hoặc sử dụng AI chạy trực tiếp trên thiết bị, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào những dịch vụ đám mây đắt đỏ.
Phản ứng của nhân viên trước quyết định này không đồng nhất. Một số người cho rằng rất ít nhân viên thực sự sử dụng hết hạn mức 300 USD mỗi ngày trước đây, nên việc cắt giảm sẽ không tạo ra nhiều khác biệt. Ngược lại, những người khác xem đây là dấu hiệu cho thấy Apple đang bước vào giai đoạn thắt chặt chi phí trên diện rộng, làm dấy lên lo ngại về khả năng tái cơ cấu và sa thải nhân sự.
Những lo ngại này xuất hiện khi CEO mới John Ternus đang thúc đẩy Apple vận hành tinh gọn hơn, với ít tầng quản lý hơn. Một số bộ phận của công ty cũng đã thuê đơn vị tư vấn bên ngoài để đánh giá hiệu quả hoạt động, khiến nhân viên thêm bất an về những thay đổi có thể xảy ra trong thời gian tới.
Đáng chú ý, việc cắt ngân sách AI nội bộ diễn ra đúng lúc tổng chi phí dành cho nghiên cứu và phát triển của Apple tăng mạnh. Trong năm tài chính 2026, khoản chi này tăng 32%, chủ yếu do chi phí hạ tầng và AI. Tổng chi phí hoạt động của hãng cũng tăng 22%, lên 75,5 tỷ USD, tương đương 16% doanh thu thuần.
Hiện chưa rõ Apple sẽ tiết kiệm được bao nhiêu từ việc hạ hạn mức sử dụng AI, đặc biệt khi một bộ phận nhân viên vốn không dùng hết ngân sách được cấp. Tuy nhiên, nếu các đợt cắt giảm tiếp tục được triển khai, những người thường xuyên sử dụng AI sẽ phải xin thêm ngân sách hoặc chuyển sang các công cụ rẻ hơn.
Apple cũng không phải trường hợp cá biệt. Microsoft đã siết hạn mức chi tiêu AI nội bộ, Tesla áp dụng giới hạn 200 USD mỗi tuần cho nhân viên, còn Uber giới hạn mức sử dụng một số công cụ lập trình AI ở 1.500 USD mỗi tháng. Meta cũng triển khai ngân sách token và khuyến khích nhân viên chuyển sang các công cụ AI do chính công ty phát triển.
Những động thái này cho thấy các tập đoàn công nghệ đang chuyển từ giai đoạn khuyến khích nhân viên thử nghiệm AI sang kiểm soát chặt chẽ hơn hiệu quả và chi phí sử dụng. Với Apple, thách thức không chỉ là đưa AI vào nhiều công đoạn hơn, mà còn phải bảo đảm khoản đầu tư này thực sự mang lại hiệu quả tương xứng.
Nguyễn Hải
