Bác sĩ Đoàn Dư Mạnh, thành viên Hội Bệnh Mạch máu Việt Nam, cho biết đây là một trong những trường hợp khiến ông chú ý khi thăm khám. Bệnh nhân mới 30 tuổi, có thói quen tập luyện thể dục thể thao thường xuyên và khá quan tâm đến chế độ dinh dưỡng. Tuy nhiên, kết quả kiểm tra sức khỏe định kỳ tại cơ quan lại cho thấy gan đã nhiễm mỡ độ 3.
Theo chia sẻ của bệnh nhân, gần như ngày nào anh cũng dành thời gian luyện tập thể thao để duy trì vóc dáng săn chắc. Trong ăn uống, chàng trai cũng lựa chọn những thực phẩm được cho là tốt cho sức khỏe. Đáng chú ý, hai loại trái cây anh thường xuyên sử dụng là táo và chuối.
Trường hợp này cho thấy việc tập luyện đều đặn hay lựa chọn thực phẩm lành mạnh chưa chắc đã đồng nghĩa với việc cơ thể hoàn toàn tránh được các vấn đề chuyển hóa. Khẩu phần ăn, tổng lượng năng lượng nạp vào và tình trạng sức khỏe chuyển hóa cũng là những yếu tố cần được quan tâm.
Theo bác sĩ Mạnh, trái cây là nguồn cung cấp vitamin, khoáng chất, chất chống oxy hóa và chất xơ có lợi cho sức khỏe. Tuy nhiên, trái cây cũng chứa các loại đường tự nhiên như fructose, glucose và sucrose. Nếu tiêu thụ quá nhiều trong thời gian dài, đặc biệt khi tổng năng lượng nạp vào vượt nhu cầu của cơ thể, thói quen này có thể góp phần làm tăng nguy cơ rối loạn chuyển hóa.
Trong đó, fructose được chuyển hóa chủ yếu tại gan. Khi cơ thể tiếp nhận quá nhiều fructose, đặc biệt từ các nguồn đường bổ sung và đồ uống chứa nhiều đường, gan có thể tăng quá trình chuyển hóa lượng đường dư thừa thành chất béo. Lâu dài, quá trình này có thể góp phần làm tăng triglyceride trong máu và thúc đẩy tình trạng tích tụ mỡ tại gan.
Bác sĩ Mạnh phân tích: “Fructose là một loại đường có trong trái cây, được chuyển hóa chủ yếu tại gan. Khi tiêu thụ quá mức có thể thúc đẩy quá trình tổng hợp chất béo, làm tăng triglyceride và khiến mỡ tích tụ trong gan”.
Bên cạnh fructose, glucose và sucrose trong thực phẩm cũng có thể làm tăng đường huyết sau ăn. Nếu tình trạng kháng insulin và rối loạn chuyển hóa kéo dài, người bệnh có nguy cơ gặp thêm các vấn đề như tăng đường huyết lúc đói, tăng HbA1c và rối loạn mỡ máu.
Ăn trái cây thế nào để hạn chế nguy cơ gan nhiễm mỡ?
Theo bác sĩ Mạnh, người trưởng thành nên ăn khoảng 200-300g quả chín mỗi ngày. Nếu ăn quá nhiều trái cây, cơ thể có thể tiếp nhận lượng đường và năng lượng vượt nhu cầu, góp phần gây thừa cân, béo phì và làm tăng nguy cơ rối loạn chuyển hóa.
Đặc biệt, không nên dùng trái cây để thay thế hoàn toàn các bữa ăn chính hoặc cắt giảm tinh bột một cách cực đoan. Một chế độ ăn cân đối giữa tinh bột, chất đạm, chất béo lành mạnh, rau xanh và trái cây, kết hợp vận động thường xuyên, vẫn là cách bền vững để kiểm soát cân nặng và phòng ngừa các bệnh chuyển hóa.
Người dân cũng nên ăn đa dạng các loại trái cây, hạn chế tiêu thụ quá nhiều những loại quả có hàm lượng đường cao. Nếu thích ăn chuối, có thể lựa chọn chuối vừa chín tới thay vì chuối chín quá, đồng thời chú ý đến khẩu phần. Nên ưu tiên ăn trái cây nguyên quả thay vì uống nước ép để tận dụng lượng chất xơ và hạn chế việc nạp đường quá nhanh.
Đối với người đã được chẩn đoán gan nhiễm mỡ, bác sĩ khuyến cáo cần kết hợp nhiều biện pháp để cải thiện tình trạng bệnh:
- Tăng cường rau xanh, các loại đậu, cá và thực phẩm giàu chất xơ; Hạn chế bánh kẹo, đồ uống có đường, mỡ động vật và thực phẩm chiên rán.
- Tăng cường thể dục mỗi ngày: Hoạt động thể chất vẫn có lợi cho việc giảm mỡ gan ngay cả khi cân nặng chưa giảm đáng kể.
- Hạn chế tối đa rượu bia.
Đáng chú ý, gan nhiễm mỡ có thể diễn tiến âm thầm, không gây triệu chứng rõ rệt ở giai đoạn đầu. Vì vậy, ngay cả những người trẻ có vóc dáng cân đối, thường xuyên tập thể dục và ăn uống lành mạnh vẫn cần chú ý kiểm tra sức khỏe định kỳ, đặc biệt khi có các yếu tố nguy cơ chuyển hóa.
Ngọc Minh
