Lá vối có những đặc tính gì?
BSCKII Huỳnh Tấn Vũ, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM (cơ sở 3), cho biết cây vối có tên khoa học là Cleistocalyx operculatus, thuộc họ Sim (Myrtaceae), thường sinh trưởng ở vùng nhiệt đới. Tại Việt Nam, cây vối mọc hoang hoặc được trồng phổ biến.
Cây thường cao khoảng 5-6 m, lá có cuống dài 1-1,5 cm, phiến lá dai và cứng. Hoa vối gần như không có cuống, màu lục nhạt hoặc trắng; quả hình trứng, đường kính khoảng 7-12 mm, bên trong có dịch. Lá, cành non và nụ vối đều có mùi thơm đặc trưng, dễ chịu.
Từ lâu, người dân đã sử dụng nhiều bộ phận của cây vối như lá, nụ, vỏ và rễ để nấu nước uống. Trong đó, lá vối được dùng phổ biến nhất.
Theo bác sĩ Vũ, lá vối có tác dụng kiện tỳ, giúp ăn ngon và hỗ trợ tiêu hóa. Chất đắng, chát trong lá vối có thể kích thích tiết dịch tiêu hóa; chất tanin góp phần bảo vệ niêm mạc ruột. Tinh dầu trong lá vối có đặc tính kháng khuẩn nhưng không gây hại cho các vi khuẩn có ích trong đường ruột.
Đáng chú ý, theo tài liệu nghiên cứu của GS Đỗ Tất Lợi, lá và nụ vối chứa chất kháng sinh thực vật, có khả năng ức chế nhiều loại vi khuẩn gây bệnh, bao gồm cả vi khuẩn Gram âm và Gram dương.
“Trong y học cổ truyền, vối có vị hơi chát, tính mát, không độc, được sử dụng với mục đích thanh nhiệt, giải biểu, tiêu trệ và sát khuẩn. Dân gian thường dùng các bộ phận của cây vối để hỗ trợ chữa đầy bụng, khó tiêu, tiêu chảy, mụn nhọt, viêm đại tràng mạn tính và lỵ trực trùng”, bác sĩ Vũ cho hay.
Lá vối được sử dụng trong nghiên cứu tổng hợp hạt nano kháng khuẩn
Không chỉ được biết đến trong đời sống và y học cổ truyền, lá vối còn là nguyên liệu được các nhà khoa học Việt Nam quan tâm nghiên cứu.
Ngày 2/9/2026, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam thông tin Cục Sở hữu trí tuệ đã cấp Bằng độc quyền Giải pháp hữu ích số 4323 cho quy trình tổng hợp xanh hạt nano selen có hoạt tính kháng khuẩn, sử dụng dịch chiết lá vối (Cleistocalyx operculatus L.) làm tác nhân khử.
Đây là kết quả nghiên cứu của PGS.TS Nguyễn Thị Mai Phương và các cộng sự tại Viện Sinh học, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam.
Theo nhóm nghiên cứu, selen là nguyên tố vi lượng cần thiết đối với cơ thể người, tham gia cấu tạo và hoạt hóa một số enzyme, protein có chức năng chống oxy hóa, đồng thời đóng vai trò trong hoạt động của hệ miễn dịch và quá trình chuyển hóa hormone tuyến giáp.
Trong lĩnh vực y sinh, hạt nano selen được quan tâm nhờ những đặc tính như khả năng sinh khả dụng và độc tính có thể thấp hơn một số dạng selen vô cơ. Tuy nhiên, các phương pháp tổng hợp bằng kỹ thuật hóa học hoặc vật lý có thể đòi hỏi điều kiện phản ứng phức tạp và phát sinh chất thải. Vì vậy, tổng hợp xanh bằng nguyên liệu có nguồn gốc thực vật đang trở thành hướng nghiên cứu đáng chú ý.
Nhóm nghiên cứu lựa chọn lá vối bởi dịch chiết loại lá này chứa các hợp chất polyphenol và flavonoid. Những hợp chất sinh học trên đóng vai trò tác nhân khử tiền chất selen thành selen nguyên tố, đồng thời tham gia ổn định bề mặt hạt nano, giúp hạn chế việc sử dụng thêm các tác nhân hóa học tổng hợp.
Việc được cấp Bằng độc quyền Giải pháp hữu ích ghi nhận tính mới và khả năng áp dụng của quy trình, đồng thời mở ra hướng nghiên cứu tận dụng nguồn nguyên liệu thực vật sẵn có tại Việt Nam để phát triển vật liệu nano thân thiện với môi trường.
Ngọc Minh
