Trong thời đại điện thoại thông minh và Internet xuất hiện trong hầu hết mọi gia đình, trẻ em ngày càng được tiếp xúc với các thiết bị số từ rất sớm. Nhiều phụ huynh cho rằng con còn nhỏ, chưa biết đọc, chưa biết gõ chữ nên khó có thể chủ động tìm kiếm những nội dung không phù hợp. Tuy nhiên, chỉ với tính năng tìm kiếm bằng giọng nói, trẻ vẫn có thể tiếp cận Internet một cách dễ dàng nếu không có sự giám sát của người lớn.
Chẳng hạn, một phụ huynh mới đây chia sẻ hình ảnh lịch sử tìm kiếm trên YouTube của một bé khoảng 5 tuổi. Anh không khỏi "đứng hình" khi thấy hàng loạt cụm từ tìm kiếm đều hướng đến những nội dung không phù hợp với trẻ nhỏ.
Anh không khỏi "đứng hình" khi thấy hàng loạt cụm từ tìm kiếm đều hướng đến những nội dung không phù hợp với trẻ nhỏ. (Ảnh: FBNV)
Trẻ không biết chữ vẫn có thể tìm kiếm bằng giọng nói
Không ít phụ huynh chú ý đến chi tiết các cụm từ này nhiều khả năng được thực hiện thông qua tính năng tìm kiếm bằng giọng nói trên YouTube, thay vì gõ bằng bàn phím. Nhiều người bất ngờ vì một đứa trẻ khoảng 5 tuổi đã có thể sử dụng chức năng này để tìm kiếm những nội dung không phù hợp với lứa tuổi.
Điều đáng lưu ý là ở độ tuổi khoảng 5, trẻ chưa có đủ khả năng tự hình thành nhu cầu tìm kiếm những nội dung nhạy cảm nếu chưa từng tiếp xúc hoặc nghe nhắc đến trước đó. Những từ khóa trẻ sử dụng thường đến từ môi trường xung quanh, có thể là lời nói của người lớn, bạn bè, video trên các nền tảng trực tuyến, mạng xã hội hoặc những nội dung vô tình xuất hiện khi sử dụng thiết bị thông minh.
Thực tế, ngày càng nhiều trẻ nhỏ được tiếp cận điện thoại và các thiết bị thông minh từ sớm nhưng thiếu sự đồng hành của người lớn. Trong khi đó, ở lứa tuổi mầm non, tính tò mò là một đặc điểm phát triển tự nhiên. Chỉ cần bắt gặp hoặc nghe thấy một từ ngữ lạ, trẻ hoàn toàn có thể thử nói lại vào công cụ tìm kiếm như một cách khám phá, chứ chưa nhận thức được bản chất của nội dung.
Trong khi đó, các thuật toán gợi ý của nền tảng video có thể tiếp tục đề xuất những nội dung tương tự sau mỗi lần tìm kiếm hoặc xem, khiến trẻ dễ tiếp cận các video không phù hợp nếu không được kiểm soát.
Dù xuất phát từ nguyên nhân nào, đây cũng là lời nhắc để các bậc cha mẹ quan tâm hơn đến cách con sử dụng thiết bị điện tử, thường xuyên kiểm tra lịch sử tìm kiếm, kích hoạt các chế độ bảo vệ trẻ em và đồng hành cùng con trong quá trình tiếp cận môi trường số, thay vì mặc định rằng "con còn nhỏ nên chưa biết gì".
Cha mẹ nên làm gì?
Theo các chuyên gia, thay vì chỉ cấm đoán sau khi phát hiện sự việc, phụ huynh cần chủ động tạo môi trường sử dụng Internet an toàn cho trẻ.
Trước hết, không nên giao điện thoại cho trẻ sử dụng một mình trong thời gian dài. Khi cần cho con xem video, cha mẹ nên chọn sẵn nội dung phù hợp và theo dõi trong quá trình trẻ sử dụng.
Bên cạnh đó, nên kích hoạt các chế độ dành cho trẻ em như YouTube Kids hoặc chế độ hạn chế nội dung, đồng thời tắt lịch sử xem và thường xuyên kiểm tra lịch sử tìm kiếm để kịp thời phát hiện những dấu hiệu bất thường.
Điều quan trọng hơn cả là xây dựng thói quen trò chuyện cởi mở với con. Nếu phát hiện trẻ tìm kiếm những nội dung nhạy cảm, cha mẹ không nên quát mắng hay khiến con xấu hổ. Thay vào đó, hãy nhẹ nhàng hỏi xem con đã nghe những từ đó ở đâu, vì sao lại muốn tìm kiếm, từ đó giải thích bằng ngôn ngữ phù hợp với lứa tuổi.
Trẻ nhỏ học hỏi rất nhanh từ môi trường xung quanh. Những cuộc trò chuyện của người lớn, video trên mạng xã hội, anh chị lớn trong gia đình hay bạn bè ở trường đều có thể trở thành nguồn khiến trẻ tò mò.
Bởi vậy, điều cần thiết không chỉ là kiểm soát chiếc điện thoại, mà còn là đồng hành cùng con trong những lần đầu tiếp xúc với Internet. Việc giám sát phù hợp, hướng dẫn đúng cách và tạo môi trường số an toàn sẽ giúp trẻ phát triển nhận thức lành mạnh, đồng thời hạn chế nguy cơ tiếp cận các nội dung không phù hợp ngay từ những năm đầu đời.
Hiểu Đan
