Theo Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024, nguyên tắc khi vượt xe là phải thực hiện từ bên trái. Đây là quy tắc nhằm đảm bảo tầm nhìn và hạn chế xung đột giữa các phương tiện.
Tuy nhiên, pháp luật vẫn cho phép vượt bên phải trong một số tình huống đặc biệt. Cụ thể, người lái xe có thể vượt phải khi xe phía trước đã bật tín hiệu rẽ trái hoặc đang rẽ trái, khi gặp xe điện di chuyển giữa đường hoặc khi xe chuyên dùng đang làm việc khiến không thể vượt bên trái.
Vấn đề nằm ở chỗ nhiều người nhầm lẫn rằng cứ “trống là vượt”, dẫn đến việc vượt phải trong những tình huống không được phép. Trên thực tế, nếu không thuộc các trường hợp nêu trên, hành vi này vẫn bị xem là vi phạm.
Mức phạt tăng mạnh: Có thể lên tới 22 triệu đồng, trừ điểm GPLX
Theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP, lỗi vượt phải sai quy định với ô tô có thể bị phạt từ 4 đến 6 triệu đồng, kèm theo việc trừ 2 điểm giấy phép lái xe. Với xe máy, mức phạt dao động từ 600.000 đến 800.000 đồng.
Tuy nhiên, mức xử phạt sẽ tăng nặng nếu hành vi này gây tai nạn giao thông. Khi đó, người điều khiển ô tô có thể bị phạt tới 20-22 triệu đồng, còn xe máy từ 10-14 triệu đồng. Đồng thời, cả hai trường hợp đều bị trừ tới 10 điểm giấy phép lái xe.
Ngay cả khi vượt đúng phía, người điều khiển phương tiện vẫn phải tuân thủ đầy đủ các điều kiện an toàn. Xe xin vượt cần phát tín hiệu bằng đèn hoặc còi, đồng thời bảo đảm phía trước không có chướng ngại vật, không có xe đi ngược chiều (đối với đường hai chiều) trong đoạn đường dự kiến vượt.
Ngoài ra, xe phía trước không được có dấu hiệu đang vượt phương tiện khác và phải chủ động đi sát về bên phải để nhường đường. Khi có xe xin vượt, nếu đủ điều kiện an toàn, phương tiện phía trước cần giảm tốc độ, tạo điều kiện cho xe sau vượt và không được cản trở.
Bên cạnh đó, luật cũng quy định rõ các tình huống không được vượt như trên cầu hẹp, đoạn đường cong, đỉnh dốc có tầm nhìn hạn chế, khu vực giao nhau hoặc giao cắt với đường sắt, hay khi thời tiết xấu, mặt đường không bảo đảm an toàn.
Đây đều là những khu vực tiềm ẩn rủi ro cao, nơi chỉ một pha xử lý thiếu chính xác cũng có thể dẫn đến va chạm nghiêm trọng.
Trong bối cảnh cơ chế trừ điểm giấy phép lái xe đang được siết chặt, việc mất điểm không chỉ là con số mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến quyền tiếp tục điều khiển phương tiện.
Nhìn rộng hơn, vượt phải sai quy định không chỉ là một lỗi giao thông đơn lẻ, mà còn phản ánh thói quen lái xe thiếu kiên nhẫn và chủ quan. Khi mật độ phương tiện ngày càng dày đặc, mỗi quyết định vượt ẩu đều có thể phải trả giá không chỉ bằng tiền, mà bằng chính sự an toàn của người trong cuộc.
Phương Anh (Tổng hợp)
