Một dòng chữ trên Instagram và ba tuần ồn ào
Ngày 3/8, Việt Nam thắng Indonesia 3-0 ngay trên sân Pakansari ở Bogor, trước gần 30.000 khán giả chủ nhà đã mua hết vé từ trước. Sau trận, trung vệ Justin Hubner đăng lên Instagram một dòng nhắc lại rằng đối phương đã quên những gì Indonesia từng làm với họ ở vòng loại World Cup.
Dòng chữ đó châm ngòi cho một đợt công kích kéo dài nhiều ngày trên mạng xã hội, tới mức Liên đoàn Bóng đá Indonesia phải lên tiếng yêu cầu các tuyển thủ thận trọng khi phát ngôn để tránh làm căng thẳng quan hệ giữa người hâm mộ hai nước. Một trận đấu vòng bảng, một dòng trạng thái, và cả một liên đoàn quốc gia phải ra chỉ đạo.
Không có sự kiện tương đương nào giữa Việt Nam và Thái Lan trong cùng giai đoạn.
Indonesia có thứ Thái Lan không còn cung cấp được: nhân vật phản diện
Trước mỗi trận gặp Việt Nam, các diễn đàn Indonesia đều nhắc tên Đoàn Văn Hậu với thái độ vừa dè chừng vừa khó chịu, coi anh như biểu tượng của lối chơi rắn. Ở chiều ngược lại, người hâm mộ Việt Nam vẫn nhớ cú xoạc của Pratama Arhan với Nguyễn Tuấn Anh ở vòng loại World Cup 2022, và pha ăn vạ của Marc Klok trong trận bán kết AFF Cup 2022.
Cựu tuyển thủ Indonesia Erol Iba, người khoác áo đội tuyển giai đoạn 2006 đến 2009, còn công khai khuyên các đàn em trên báo Bola Sport rằng đừng để bị Việt Nam khiêu khích khi hai đội gặp nhau. Ở cấp độ trẻ, trận U19 hai nước hồi tháng 6 kết thúc bằng một vụ xô xát bên đường biên liên quan tới mấy chai nước đặt gần khu kỹ thuật.
Mỗi cuộc kình địch cần nhiên liệu, và nhiên liệu ở đây không phải trình độ mà là sự khó chịu. Indonesia cung cấp thứ đó đều đặn, trận nào cũng có, còn Thái Lan thì đã ngừng từ lâu.
Việt Nam bây giờ cũng có nhập tịch, và điều đó khiến câu chuyện thành tấm gương soi
Tại ASEAN Cup 2026, đội tuyển Việt Nam có 3 cầu thủ nhập tịch gốc Brazil là Nguyễn Xuân Son, Đỗ Hoàng Hên và Nguyễn Tài Lộc, cùng nhóm cầu thủ mang hai dòng máu gồm Đặng Văn Lâm, Patrik Lê Giang và Ngô Đăng Khoa. Riêng Patrik Lê Giang nhận quốc tịch ngày 13/5 năm nay rồi lập tức chiếm suất bắt chính, đẩy Đặng Văn Lâm xuống ghế dự bị.
Indonesia gọi hơn 10 cầu thủ nhập tịch hoặc gốc nước ngoài, phần lớn mang dòng máu Hà Lan. Chính huấn luyện viên John Herdman của họ cũng nhầm khi cho rằng Việt Nam có tới 5 cầu thủ gốc Brazil, dù con số thực tế là 3.
Chỗ này mới là điểm khiến tranh luận nóng hơn tất cả những mùa trước. Khi cả hai bên cùng dùng một công cụ, mọi lời chê trách đối phương đều có nguy cơ dội ngược vào chính mình, và người hâm mộ buộc phải tự trả lời câu hỏi giới hạn nằm ở đâu. Một tuyển thủ sống và thi đấu nhiều năm trong nước thì khác thế nào với một cầu thủ được gọi về từ giải châu Âu, và khác đến mức nào thì mới đáng gọi là hai mô hình khác nhau. Truyền thông Thái Lan trong giai đoạn này thậm chí khen cách làm của Việt Nam là bền hơn cách làm của Indonesia, một nhận xét càng đổ thêm dầu vào cuộc tranh cãi.
Cuộc cãi nhau với Indonesia vì thế không còn là chuyện thắng thua trên sân. Đó là cuộc tranh luận về việc một đội tuyển quốc gia nên được xây bằng gì.
Thái Lan không yếu đi, chỉ là người Việt hết sợ họ
Cần nói rõ để không ai nhầm. Tại ASEAN Cup 2026, Thái Lan toàn thắng cả 5 trận vòng bảng, nối dài mạch bất bại dưới thời Anthony Hudson lên 11 trận, rồi vào chung kết thứ ba liên tiếp sau khi loại Singapore với tổng tỉ số 4-3. Xét riêng phong độ tại giải năm nay, họ không hề kém đội nào.
Thứ đã thay đổi nằm ở phía khán giả Việt Nam. Trong bốn năm gần đây, Việt Nam thắng Thái Lan ở cả ba trận chung kết mà hai bên gặp nhau, gồm chung kết SEA Games 2022, hai lượt chung kết ASEAN Cup 2024 với tổng tỉ số 5-3, và chung kết SEA Games 33 hồi tháng 12 năm ngoái ngay tại Bangkok. Một đối thủ bị đánh bại ba lần liên tiếp ở đúng trận quan trọng nhất thì không còn giữ được vai trò gây sợ hãi, dù bảng thành tích của họ vẫn đẹp.
Người trẻ Việt không ngừng nói về Thái Lan vì Thái Lan đi xuống. Họ ngừng nói vì mối quan hệ đó đã được giải quyết xong, và những gì còn lại chỉ là sự tôn trọng dành cho một đối thủ ngang cơ.
Đối thủ được chọn theo mức độ khó chịu, không theo mức độ mạnh
Indonesia bị loại ngay từ vòng bảng ASEAN Cup 2026 với vị trí thứ ba, kém Việt Nam 3 điểm và kém Singapore 1 điểm, lần thứ hai liên tiếp không vượt qua vòng bảng. Ngay sau trận hòa Singapore 1-1 khiến họ dừng bước, các cầu thủ Indonesia đứng dưới khán đài cãi nhau với chính cổ động viên nhà, và một đoạn video ghi lại cảnh Jens Raven tát Shayne Pattynama giữa lúc hỗn loạn.
Một đội bóng vừa bị loại sớm, thua Việt Nam 0-3, và tự làm loạn trong nội bộ, vẫn tiếp tục là đề tài được bàn nhiều hơn đội đang chuẩn bị đá chung kết với Việt Nam. Nghịch lý đó nói khá nhiều về cách một thế hệ chọn kẻ thù cho mình. Sự kình địch bây giờ không sinh ra từ bảng tỉ số mà sinh ra từ dòng bình luận, từ câu trả lời phỏng vấn, từ một dòng trạng thái đăng lúc nửa đêm.
Thế hệ trước chọn đối thủ dựa trên việc ai đánh bại mình nhiều nhất. Thế hệ này chọn đối thủ dựa trên việc ai làm mình khó chịu nhất trên màn hình điện thoại.
Ngày hôm nay, đối thủ thật sự đứng đó
Tối 19/8 tại Mỹ Đình, Việt Nam thắng Malaysia 2-0 nhờ cú đúp của Xuân Son, khép lại cặp bán kết với tổng tỉ số 4-0 sau hai lượt và giành quyền đá chung kết với Thái Lan. Chiến thắng đó nối dài mạch bất bại lên 23 trận, chuỗi dài nhất mà một đội tuyển Đông Nam Á từng có, và kỷ lục cũ thuộc về chính đội bóng đang chờ ở trận cuối. Lượt đi diễn ra ngày 22/8 trên đất Thái, lượt về ngày 26/8 tại Hà Nội.
Trong khi đó, Indonesia đã về nước từ ngày 7/8 sau khi bị loại ở vòng bảng. Suốt hai tuần kể từ lúc đội bóng ấy rời giải, phần lớn năng lượng tranh cãi của người hâm mộ Việt Nam trên mạng xã hội vẫn xoay quanh họ, quanh dòng đăng của Justin Hubner, quanh chuyện nhập tịch, quanh những pha vào bóng từ các mùa giải đã qua.
Một đội tuyển bị loại sớm chiếm nhiều dung lượng thảo luận hơn đội sắp bước vào trận chung kết cùng mình. Điều đó không nói rằng người hâm mộ đang lơ là, mà nói rằng hai mối quan hệ này đã tách hẳn làm hai loại. Với Thái Lan là sự tôn trọng dành cho một đối thủ ngang cơ đã đánh nhau đủ nhiều để không còn gì phải chứng minh. Với Indonesia là thứ đang ở giai đoạn nóng nhất, chưa phân định xong, và mỗi trận gặp nhau lại thêm một lớp ký ức mới.
Thế hệ trước đo đối thủ bằng số lần bị đánh bại. Thế hệ này đo bằng số lần bị chọc tức. Cách đo nào cũng tạo ra một kẻ đối địch thực thụ, chỉ khác ở chỗ đối thủ kiểu cũ nằm trên bảng thành tích và cũng có ngày được giải quyết xong, còn kẻ mới chỉ nằm trên những bản tin và có lẽ sẽ còn lâu mới kết thúc.
HP
