Một “người kể chuyện văn hóa” bằng âm nhạc
Sinh năm 1986 tại Đắk Lắk, Dương Cầm – tên thật là Đỗ Ngọc Cầm – không phải là cái tên xa lạ với giới chuyên môn. Anh từng hai lần được vinh danh tại Giải Cống hiến 2018 với các hạng mục “Nhạc sĩ của năm” và “Nhà sản xuất của năm”, khẳng định vị thế của một nghệ sĩ đa năng: vừa sáng tác, vừa sản xuất, vừa có khả năng định hình tổng thể một sản phẩm âm nhạc.
Nhưng phải đến khi bước vào địa hạt nhạc kịch, Dương Cầm mới thực sự bộc lộ rõ nhất “tham vọng nghệ thuật” của mình.
Không chọn con đường an toàn là Việt hóa các tác phẩm kinh điển quốc tế, anh kiên định theo đuổi một hướng đi khó hơn: xây dựng nhạc kịch thuần Việt, từ chất liệu đến tinh thần. Trong cách làm của anh, âm nhạc không chỉ để nghe hay để xem đơn thuần, mà trở thành một phương tiện kể chuyện – nơi văn hóa, lịch sử và tâm lý người Việt được tái tạo bằng ngôn ngữ đương đại.
Chính vì vậy, nhiều người gọi anh là một “người kể chuyện văn hóa” bằng âm nhạc – một danh xưng không mang tính mỹ miều, mà phản ánh đúng bản chất sáng tạo của anh.
Dấu ấn đậm nét nhất trong hành trình ấy chính là Giấc mơ Chí Phèo – vở nhạc kịch được xem là bước ngoặt của sân khấu đương đại. Lấy cảm hứng từ tác phẩm kinh điển của Nam Cao, vở diễn không chỉ dừng lại ở việc chuyển thể, mà thực sự “tái sinh” câu chuyện bằng một hình thức hoàn toàn mới. Âm nhạc hiện đại hòa quyện với các yếu tố truyền thống, từ cấu trúc giai điệu đến cách dàn dựng sân khấu, tạo nên một tổng thể vừa quen vừa lạ.
Điều đáng nói là, “Giấc mơ Chí Phèo” không phải sản phẩm của một khoảnh khắc ngẫu hứng. Nó là kết quả của cả một quá trình tích lũy dài hơi, bắt đầu từ những thử nghiệm trước đó như Trở về (2015), Hà Nội Ngày, tháng, năm (2018) hay Tôi đọc báo sáng nay (2021). Chỉ đến khi vở diễn này ra đời, giấc mơ về một nhạc kịch hoàn chỉnh đúng nghĩa mới thực sự thành hình.
Thành công của tác phẩm không chỉ nằm ở nghệ thuật. Việc liên tục “cháy vé” tại các suất diễn, đặc biệt tại Nhà hát Hồ Gươm, cho thấy một tín hiệu quan trọng rằng, khán giả Việt đã sẵn sàng đón nhận nhạc kịch nội địa.
Không phải ngẫu nhiên khi “Giấc mơ Chí Phèo” giành giải Xuất sắc tại Liên hoan ca múa nhạc chuyên nghiệp toàn quốc, và tiếp tục được vinh danh ở hạng mục “Tinh hoa sân khấu” tại giải thưởng Tinh hoa Việt 2025. Quan trọng hơn, nó trở thành một điểm sáng của văn hóa Hà Nội, góp phần vào câu chuyện lớn hơn: phát triển công nghiệp văn hóa Thủ đô.
Với “Giấc mơ Chí Phèo”, nhạc sĩ Dương Cầm và ekip đang từng ngày để biến nhạc kịch “Made in Vietnam” có tâm, có tầm, sẵn sàng bước ra thị trường lớn – hoàn toàn có thể trở thành một giấc mơ có thật.
“Ấn tượng Cống hiến”: Sự ghi nhận cho một tầm nhìn
Giải thưởng “Ấn tượng Cống hiến” năm nay vì thế mang ý nghĩa đặc biệt. Nó không chỉ dành cho một tác phẩm cụ thể, mà cho cả một hệ giá trị mà Dương Cầm theo đuổi: sự tiên phong, tính kỷ luật và khát vọng nâng tầm nghệ thuật Việt.
Ở góc độ chuyên môn, giá trị cống hiến của anh nằm ở khả năng kết hợp nhiều yếu tố tưởng chừng rời rạc: âm nhạc hàn lâm, dàn dựng sân khấu quy mô lớn, biểu diễn live … Tất cả được đặt trong một cấu trúc chặt chẽ, tạo nên những “tác phẩm tổng hợp” mang tính hệ thống, chứ không chỉ là một chương trình biểu diễn đơn lẻ.
Ở góc độ chiến lược, điều quan trọng hơn là việc nam nhạc sĩ đang từng ngày góp phần vào việc đặt nền móng cho một hệ sinh thái nhạc kịch thuần Việt – điều mà trước đây vẫn bị xem là quá xa vời trong bối cảnh thị trường giải trí trong nước.
Giải thưởng lần này, vì thế, có thể xem như một “vòng nguyệt quế” xứng đáng cho hành trình bền bỉ ấy.
Tại Lễ trao giải Cống hiến lần thứ 20 năm nay, Dương Cầm không chỉ là người được vinh danh, mà còn đảm nhận vai trò Giám đốc âm nhạc.
Đây không phải lần đầu anh đảm nhiệm vị trí này, trước đó, anh từng là Giám đốc âm nhạc của lễ trao giải Cống hiến 2018. Nhưng ở cột mốc 20 năm, vai trò này mang một ý nghĩa khác: vừa là người kiến tạo không gian nghệ thuật cho sự kiện, vừa là nhân vật trung tâm của chính đêm vinh danh.
Ánh Lê
