Nhật Bản đang muốn có tàu ngầm hạt nhân
Cuộc tranh luận của Nhật Bản về việc sở hữu tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân đã tạo ra bước tiến đáng chú ý trong năm qua, khi lựa chọn này dần chuyển từ thảo luận mang tính lý thuyết sang cân nhắc thực tế.
Những chiếc tàu ngầm như vậy có thể mang lại năng lực vượt trội so với hạm đội 26 tàu chạy bằng năng lượng thông thường hiện tại của Tokyo. Cuộc thảo luận về việc bổ sung tàu ngầm hạt nhân vào hạm đội vẫn đang tiếp diễn, và các phát biểu gần đây của các quan chức chính phủ cho thấy Tokyo ngày càng coi đây là một vấn đề nghiêm túc trong chính sách quốc phòng.
Theo trang Naval News, Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Bản Shinjiro Koizumi cho biết tại một cuộc họp báo gần đây rằng Nhật Bản sẽ không loại trừ khả năng sở hữu tàu ngầm hạt nhân trong quá trình rà soát ba tài liệu an ninh và quốc phòng cốt lõi của đất nước. Đó là Chiến lược An ninh Quốc gia, Chiến lược Quốc phòng Quốc gia và Chương trình Tăng cường Quốc phòng, tất cả dự kiến sẽ được sửa đổi vào cuối năm nay.
Bộ trưởng Koizumi đưa ra phát biểu trên sau khi một quan chức Hải quân Mỹ được cho là đã bày tỏ sự ủng hộ đối với việc Nhật Bản cân nhắc mua tàu ngầm hạt nhân. Đồng thời, người đứng đầu Bộ Quốc phòng Nhật Bản nhấn mạnh rằng hiện chưa có quyết định cuối cùng nào được đưa ra và chính phủ không làm việc theo một kết luận định sẵn.
Ông Koizumi cũng nêu rõ những ưu và nhược điểm chính của tàu ngầm hạt nhân so với tàu ngầm chạy bằng động cơ thông thường. Lợi thế của tàu ngầm hạt nhân bao gồm tốc độ cao hơn, khả năng lặn liên tục và hoạt động trên biển trong thời gian dài hơn nhiều. Trong khi đó, nhược điểm bao gồm độ ồn dưới nước lớn hơn, chi phí đắt đỏ của hệ thống động lực hạt nhân, yêu cầu trình độ chuyên môn cao để vận hành và bảo trì, cũng như kích thước thân tàu lớn hơn để chứa hệ thống động lực hạt nhân.
Cuộc tranh luận hiện tại bắt nguồn từ khuyến nghị vào tháng 9 năm 2025 của một hội đồng chuyên gia tư vấn cho Bộ Quốc phòng Nhật Bản. Hội đồng này đã kêu gọi xem xét các hệ thống động lực thế hệ mới cho các tàu ngầm tương lai được trang bị hệ thống phóng thẳng đứng và tên lửa tầm xa.
Họ nhấn mạnh sự cần thiết của các tàu ngầm có khả năng lặn kéo dài và hoạt động ở khoảng cách xa. Mặc dù khuyến nghị không đề cập trực tiếp đến động lực hạt nhân, nhưng vấn đề tàu ngầm hạt nhân sau đó đã trở thành một phần trọng tâm của cuộc tranh luận.
Thảo luận kể từ đó tiếp tục đà gia tăng. Bản thân ông Koizumi đã nêu ra khả năng chuyển từ động cơ diesel-điện sang năng lượng hạt nhân vào cuối năm 2025, trong khi lãnh đạo Lực lượng Tự vệ Trên biển Nhật Bản (JMSDF) cũng thừa nhận những ưu thế vận hành của tàu ngầm hạt nhân, đặc biệt là về tầm hoạt động bền bỉ và tốc độ.
Khả năng mua thế nào?
Tuy nhiên, việc nhận thức được ưu thế tiềm năng của công nghệ này không đồng nghĩa với việc Nhật Bản đã quyết định mua chúng. Tokyo sẽ phải giải quyết những rào cản lớn về pháp lý, chính trị và kỹ thuật.
Luật Cơ bản về Năng lượng Nguyên tử của Nhật Bản giới hạn việc sử dụng năng lượng hạt nhân chỉ cho các mục đích hòa bình, tạo ra những dấu hỏi về khung pháp lý dành cho tàu chiến chạy bằng năng lượng hạt nhân. Một chương trình tàu ngầm hạt nhân cũng đòi hỏi cơ sở hạ tầng mới, nhân lực chuyên trách và các hệ thống phục vụ bảo trì lò phản ứng cũng như quản lý nhiên liệu hạt nhân.
Tờ Defense Express lưu ý rằng cuộc tranh luận đang diễn ra nhanh hơn trong bối cảnh môi trường an ninh tại Đông Á ngày càng xấu đi. Nga đã đưa ra các đe dọa hạt nhân đối với Nhật Bản và tiếp tục tiến hành các hoạt động lai, trong khi Trung Quốc chỉ trích gay gắt đợt tăng cường quân sự của Nhật Bản. Cùng lúc đó, Triều Tiên thường xuyên thực hiện các đợt thử nghiệm vũ khí trong khu vực.
Hàn Quốc cũng đã tiến lên với chương trình tàu ngầm hạt nhân của riêng mình, trong khi Triều Tiên đang phát triển tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân. Chương trình của Seoul đã vượt qua giai đoạn khái niệm thuần túy, khi luật pháp đang được chuẩn bị để thành lập khung pháp lý và mua sắm cho chương trình Jangbogo-N. Hàn Quốc đặt mục tiêu hạ thủy tàu ngầm tấn công hạt nhân đầu tiên vào giữa những năm 2030.
Cục diện phát triển tại khu vực có thể khiến năng lực tương tự ngày càng trở nên hấp dẫn đối với Nhật Bản. Dù vậy, bất kỳ chương trình tàu ngầm hạt nhân nào của Nhật Bản cũng sẽ mất nhiều năm phát triển và đòi hỏi những thay đổi lớn về cơ sở hạ tầng, nhân lực lẫn năng lực công nghiệp.
Lực lượng Tự vệ Trên biển Nhật Bản hiện vận hành 26 tàu ngầm, tất cả đều chạy bằng năng lượng thông thường. Hạm đội này bao gồm 9 tàu ngầm lớp Oyashio với lượng giãn nước khi nổi khoảng 2.750 tấn, 12 tàu ngầm lớp Sōryū với lượng giãn nước khoảng 2.900 tấn, và 5 tàu ngầm lớp Taigei với lượng giãn nước khoảng 3.000 tấn.
Quốc Vinh (Theo Defense Express)
