Khi biết người thân mắc xơ gan, nhiều gia đình lập tức thay đổi thực đơn theo hướng kiêng khem tối đa. Thịt, cá, trứng hay sữa bị cắt giảm, thậm chí loại bỏ hoàn toàn khỏi bữa ăn với suy nghĩ gan đã suy yếu nên cần được "nghỉ ngơi".
Tuy nhiên, theo ThS. Nguyễn Hoàng Tước, Điều dưỡng trưởng Trung tâm Tiêu hóa - Gan mật, Bệnh viện Bạch Mai, thực tế điều trị cho thấy không ít người bệnh nhập viện trong tình trạng suy kiệt, sụt cân nghiêm trọng, thậm chí hôn mê do suy dinh dưỡng vì chế độ ăn quá khắt khe.
Sai lầm nhiều gia đình mắc phải khi chăm người bệnh xơ gan
Xơ gan là bệnh lý mạn tính khiến chức năng gan suy giảm dần theo thời gian. Ở giai đoạn đầu, bệnh thường diễn biến âm thầm với các biểu hiện như mệt mỏi, chán ăn, đầy bụng hoặc đau tức nhẹ vùng hạ sườn phải.
Khi bệnh chuyển sang giai đoạn nặng hơn, người bệnh có thể xuất hiện vàng da, vàng mắt, phù chân, cổ trướng, dễ chảy máu chân răng, chảy máu cam hoặc giảm trí nhớ.
Theo chuyên gia, nhiều người cho rằng bệnh nhân xơ gan cần hạn chế tối đa chất đạm để giảm gánh nặng cho gan. Đây là quan niệm chưa đúng.
Trên thực tế, đa số người bệnh xơ gan vẫn cần được bổ sung đầy đủ protein từ thịt, cá, trứng, sữa, tôm, đậu phụ và các thực phẩm giàu dinh dưỡng khác để duy trì khối cơ và thể trạng. Chỉ trong một số trường hợp đặc biệt như hôn mê gan, bác sĩ mới điều chỉnh lượng đạm phù hợp.
Người bệnh xơ gan nên ăn uống thế nào?
Thay vì kiêng khem quá mức, các chuyên gia khuyến cáo người bệnh nên chia nhỏ khẩu phần thành 5-6 bữa mỗi ngày để giảm áp lực chuyển hóa và duy trì năng lượng ổn định.
Bữa ăn cần tăng cường rau xanh, trái cây chín mềm, thực phẩm giàu chất xơ, đồng thời bảo đảm nguyên tắc ăn chín uống sôi và lựa chọn thực phẩm có nguồn gốc rõ ràng.
Đặc biệt, một ly sữa hoặc bữa phụ trước khi đi ngủ có thể giúp hạn chế nguy cơ hạ đường huyết vào ban đêm - tình trạng khá phổ biến ở người bệnh xơ gan.
Điều quan trọng hơn cả: Ăn nhạt
Nếu không cần kiêng đạm quá mức thì việc hạn chế muối lại là nguyên tắc rất quan trọng đối với người bệnh xơ gan.
Các chuyên gia khuyến nghị lượng muối nên dưới 5g mỗi ngày. Việc tiêu thụ quá nhiều muối có thể khiến tình trạng phù nề và cổ trướng trở nên nghiêm trọng hơn.
Người bệnh nên ưu tiên các món luộc, hấp hoặc hầm mềm. Trong khi đó, dưa cà muối, cá khô, thực phẩm đóng hộp, xúc xích, mì ăn liền và các loại thực phẩm chế biến sẵn cần được hạn chế vì chứa hàm lượng muối cao.
Với những trường hợp có giãn tĩnh mạch thực quản, thức ăn nên mềm và dễ nuốt để giảm nguy cơ xuất huyết tiêu hóa.
5 điều gia đình cần ghi nhớ
Thứ nhất, người bệnh xơ gan cần tuyệt đối tránh rượu bia, thuốc lá và không tự ý sử dụng thuốc nam, thuốc bắc hoặc các sản phẩm không rõ nguồn gốc.
Thứ hai, duy trì chế độ ăn nhạt nhưng vẫn bảo đảm đủ năng lượng và dinh dưỡng, đặc biệt không nên cắt giảm chất đạm quá mức nếu không có chỉ định của bác sĩ.
Thứ ba, theo dõi sức khỏe hằng ngày thông qua các chỉ số như cân nặng, vòng bụng, lượng nước tiểu và mức độ tỉnh táo để phát hiện sớm những bất thường.
Thứ tư, đưa người bệnh đến cơ sở y tế ngay khi xuất hiện các dấu hiệu nguy hiểm như nôn ra máu, đi ngoài phân đen, sốt cao, lơ mơ hoặc bụng chướng nhanh bất thường.
Thứ năm, tái khám đúng lịch hẹn để được đánh giá chức năng gan, điều chỉnh phác đồ điều trị và phát hiện sớm các biến chứng.
Theo ThS. Nguyễn Hoàng Tước, chế độ dinh dưỡng hợp lý, vận động phù hợp, tránh rượu bia và tuân thủ lịch tái khám là những yếu tố quan trọng giúp người bệnh xơ gan duy trì chất lượng cuộc sống và hạn chế nguy cơ biến chứng.
Lan Hương (theo Trang thông tin Bệnh viện Bạch Mai)
