LTS: Cuối năm là thời điểm nhu cầu mua sắm, đi lại, tìm kiếm việc làm tăng cao. Cùng với đó, không gian mạng trở thành “mảnh đất màu mỡ” để các đối tượng lừa đảo tung ra hàng loạt chiêu trò tinh vi, đánh thẳng vào tâm lý háo hức, cả tin và mong muốn có thêm những cơ hội "chạy nước rút" tăng thu nhập, tìm kiếm cơ hội sinh lợi hoặc giảm giá, ưu đãi vv... khi Tết cận kề.
Từ vé máy bay, tour du lịch giá rẻ, quà Tết, tiền hỗ trợ, trúng thưởng tất niên đến những lời mời gọi “việc nhẹ, lương cao”… các kịch bản lừa đảo không mới nhưng liên tục biến tướng, khoác lên lớp vỏ công nghệ, lợi dụng mạng xã hội và trí tuệ nhân tạo. Chỉ một cú nhấp chuột, một lần chuyển khoản thiếu kiểm chứng, hay sơ sảy vì cả tin là nạn nhân có thể sập bẫy.
Trước thực trạng đó, PV ĐS&PL thực hiện tuyến bài “Bóc trần những chiếc bẫy lừa bủa vây dịp cuối năm”, nhằm nhận diện các kịch bản lừa đảo phổ biến cận Tết, phân tích thủ đoạn dưới góc nhìn của nhiều chuyên gia và cơ quan công an, đồng thời đưa ra những nguyên tắc "vàng", kỹ năng giúp người dân chủ động tự bảo vệ mình, để Tết đến trọn vẹn niềm vui thay vì nỗi lo bị lừa đảo.
Kính mời độc giả đón xem. Trân trọng!
Cảnh giác với thủ đoạn "tung mồi nhử" dịp cuối năm
Những ngày cuối năm, chị N.T.H. (trú tại Hà Nội) chỉ mong mua được tấm vé máy bay để kịp về quê sum họp cùng gia đình sau một năm làm việc xa nhà. Trên mạng xã hội, một tài khoản tự giới thiệu là đại lý vé uy tín đăng quảng cáo “vé sát giờ, giá tốt, cần chốt nhanh”. Người bán trả lời tin nhắn liên tục, thúc giục chuyển khoản giữ chỗ vì “vé đang có người hỏi".
Tin rằng mình chỉ cần nhanh tay hơn một chút để không lỡ chuyến về quê, chị H. chuyển tiền. Chỉ vài phút sau, toàn bộ liên lạc bị chặn, tài khoản biến mất. Vé không có, tiền cũng không còn. “Lúc đó tôi chỉ nghĩ đến việc về nhà cho kịp Tết, không kịp kiểm tra gì thêm”, chị H. nói.
Câu chuyện của chị H. là một trong rất nhiều trường hợp nạn nhân của lừa đảo dịp cận Tết. Cuối năm luôn là giai đoạn con người phải đối diện với nhiều quyết định cùng lúc: mua sắm, đi lại, thanh toán, tìm thêm thu nhập, xử lý các khoản tài chính tồn đọng. Khi nhịp sống bị đẩy nhanh, khả năng kiểm chứng thông tin lại giảm đi. Chính sự vội vàng, tâm lý “xử lý cho xong trước Tết” đã trở thành điểm yếu để tội phạm lừa đảo khai thác.
Các đối tượng lừa đảo lợi dụng nhu cầu cuối năm của người dân để lừa đảo. Ảnh minh họa.
Thông tin thêm với PV, chị C.L.O (trú tại phường Yên Nghĩa, TP Hà Nội) vẫn chưa hết bàng hoàng khi nhớ lại, chính con gái mình rơi vào bẫy lừa tìm việc làm thêm cận Tết.
“Con gái tôi đang là học sinh lớp 12. Trong 1 lần lướt mạng xã hội, cháu có thấy bài viết tuyển cộng tác viên trên mạng lương tốt mà không tốn nhiều thời gian nên đã tham gia với hy vọng có thêm thu nhập dịp cuối năm. Một tài khoản chủ động liên hệ, giới thiệu công việc online đơn giản, lương trả theo hoa hồng sản phẩm. Ban đầu, cháu được nhận những khoản tiền nhỏ, đúng hẹn, đủ để tạo lòng tin.
Khi được yêu cầu “nâng cấp tài khoản” bằng cách chuyển một khoản tiền lớn hơn để nhận nhiệm vụ có hoa hồng cao, cháu đã dùng hết tiền tiết kiệm của mình tham gia. Đến khi chuyển tiền xong, phía bên kia báo tài khoản đang bị treo cần chuyển thêm để rút tiền hoa hồng. Lúc này, cháu liên tục thúc giục tôi chuyển tiền cho cháu làm thêm. Thấy nghi ngờ về công việc của cháu, tôi kiểm tra và phát hiện đây là thủ đoạn của nhóm đối tượng lừa đảo. Biết bị lộ, toàn bộ nhóm làm việc biến mất. Mọi thứ diễn ra rất nhanh”, chị O nhớ lại.
Đến bây giờ chị O vẫn chưa hết bàng hoàng khi chính người thân của gia đình mình lại là nạn nhân của bẫy lừa đảo.
Lừa đảo gia tăng chiêu trò dịp cận Tết
Theo nhận định của cơ quan chức năng, thời gian cận Tết Nguyên đán luôn là "mùa cao điểm" của các loại hình lừa đảo trên không gian mạng. Các đối tượng thường giả mạo doanh nghiệp, cơ quan nhà nước hoặc người quen để tạo lòng tin, sau đó chiếm đoạt tài sản.
Thông tin về vấn đề này,chuyên gia Ngô Minh Hiếu - Giám Đốc mạng lưới Chống lừa đảo; thành viên Liên minh Niềm tin số cho biết, thủ đoạn lừa đảo ngày càng đa dạng, từ vé máy bay giá rẻ, tour du lịch "siêu khuyến mãi", cho đến các chiêu trò nhận quà Tết, hỗ trợ tiền mặt, trúng thưởng hay việc làm thêm tại nhà… Các đối tượng lừa đảo không tạo ra nhu cầu mới, mà bám chặt vào những nhu cầu “rất đời thường ấy” để giăng bẫy.
“Càng gần Tết, các đối tượng lừa đảo càng hoạt động tinh vi với đủ mọi chiêu trò và chủ yếu đánh vào tâm lý người dân. Tâm lý này thường là những nhu cầu quen thuộc của bất kì ai …”, chuyên gia An ninh mạng Ngô Minh Hiếu phân tích thêm.
Chuyên gia Ngô Minh Hiếu. (Ảnh: Trọng Phú)
Thực tế cho thấy, nhiều nạn nhân không hề thiếu hiểu biết hay nhẹ dạ. Ngược lại, không ít người có trình độ, có kinh nghiệm sử dụng công nghệ, thậm chí từng đọc, từng nghe rất nhiều cảnh báo về lừa đảo. Nhưng trong bối cảnh cuối năm, khi tâm lý gấp gáp chi phối hành vi, những cảnh báo ấy dễ dàng bị đẩy xuống sau một quyết định “làm nhanh cho kịp việc”.
Trao đổi thêm với PV Đời sống và Pháp luật, luật sư Phạm Hồng Kiên – Giám đốc Công ty Luật Cán Cân Việt cho hay, điểm chung của lừa đảo dịp cận Tết là đánh vào trạng thái cảm xúc của nạn nhân. Đó có thể là sự háo hức được về quê, mong muốn có thêm tiền chi tiêu, hy vọng nhận được khoản hỗ trợ hay niềm tin vào “vận may cuối năm”. Khi cảm xúc lấn át lý trí, ranh giới cảnh giác trở nên mong manh.
Một số nạn nhân khác cho biết, họ rơi vào bẫy vì tin rằng những thông tin nhận được “quá giống thật”. Từ cách nói chuyện chuyên nghiệp, logo doanh nghiệp, văn bản thông báo cho đến các đường link, ứng dụng được thiết kế tinh vi. Trong bối cảnh công nghệ phát triển nhanh, việc giả mạo danh tính trên không gian mạng ngày càng dễ dàng, khiến người dùng phổ thông khó phân biệt nếu không kiểm tra kỹ.
Luật sư Phạm Hồng Kiên.
Đáng lo ngại hơn, hậu quả của lừa đảo không chỉ dừng lại ở số tiền bị chiếm đoạt. Nhiều nạn nhân còn bị lộ thông tin cá nhân, tài khoản ngân hàng, dữ liệu định danh. Với họ, Tết không chỉ là nỗi lo thiếu tiền chi tiêu, mà còn là cảm giác bất an kéo dài, lo sợ thông tin của mình tiếp tục bị lợi dụng.
“Các vụ việc xảy ra cho thấy, lừa đảo dịp cuối năm không phải là hiện tượng cá biệt, mà đã trở thành một “vòng lặp” quen thuộc mỗi khi Tết đến gần. Thực tế cho thấy, phía sau mỗi vụ lừa đảo là một “kịch bản” được tính toán kỹ lưỡng, đánh trúng từng nhu cầu rất cụ thể của người dân trong dịp cận Tết. Tùy thời điểm, tội phạm lựa chọn cách tiếp cận khác nhau, khi thì nhắm vào nhu cầu đi lại, lúc đánh vào tâm lý mua sắm, khi lại lợi dụng mong muốn có thêm thu nhập hay hy vọng vào những khoản tiền hỗ trợ cuối năm”, luật sư Kiên nhấn mạnh.
Đáng chú ý, các kịch bản này không tồn tại riêng lẻ mà thường được lặp lại theo “mùa”, chỉ thay đổi hình thức thể hiện cho phù hợp với xu hướng và công nghệ mới. Nhiều nạn nhân cho biết, chỉ đến khi đối chiếu lại với các vụ việc khác, họ mới nhận ra mình đã rơi vào những chiếc bẫy từng được cảnh báo trước đó.
Nhận diện được các kịch bản lừa đảo phổ biến chính là bước đầu tiên để người dân tự bảo vệ mình trước khi quá muộn. Tuy nhiên, trong bối cảnh thông tin thật - giả đan xen và các chiêu trò ngày càng tinh vi, việc phân biệt đâu là bẫy, đâu là nhu cầu giao dịch bình thường không hề đơn giản.
Những “kịch bản” lừa đảo phổ biến nhất dịp cận Tết sẽ được ĐS&PL chỉ rõ trong bài 2 của Tuyến bài “Những kịch bản bẫy lừa bủa vây dịp cuối năm”, qua đó giúp người dân nhận diện sớm các dấu hiệu bất thường để tránh “sập bẫy” trong thời điểm nhạy cảm cuối năm.
Kính mời độc giả tiếp tục đón đọc!
