LTS: Cuối năm là thời điểm nhu cầu mua sắm, đi lại, tìm kiếm việc làm tăng cao. Cùng với đó, không gian mạng trở thành “mảnh đất màu mỡ” để các đối tượng lừa đảo tung ra hàng loạt chiêu trò tinh vi, đánh thẳng vào tâm lý háo hức, cả tin và mong muốn có thêm những cơ hội "chạy nước rút" tăng thu nhập, tìm kiếm cơ hội sinh lợi hoặc giảm giá, ưu đãi vv... khi Tết cận kề.
Từ vé máy bay, tour du lịch giá rẻ, quà Tết, tiền hỗ trợ, trúng thưởng tất niên đến những lời mời gọi “việc nhẹ, lương cao”… các kịch bản lừa đảo không mới nhưng liên tục biến tướng, khoác lên lớp vỏ công nghệ, lợi dụng mạng xã hội và trí tuệ nhân tạo. Chỉ một cú nhấp chuột, một lần chuyển khoản thiếu kiểm chứng, hay sơ sảy vì cả tin là nạn nhân có thể sập bẫy.
Trước thực trạng đó, PV ĐS&PL thực hiện tuyến bài “Bóc trần những chiếc bẫy lừa bủa vây dịp cuối năm”, nhằm nhận diện các kịch bản lừa đảo phổ biến cận Tết, phân tích thủ đoạn dưới góc nhìn của nhiều chuyên gia và cơ quan công an, đồng thời đưa ra những nguyên tắc "vàng", kỹ năng giúp người dân chủ động tự bảo vệ mình, để Tết đến trọn vẹn niềm vui thay vì nỗi lo bị lừa đảo.
Kính mời độc giả đón xem. Trân trọng!
Cuối năm, nhu cầu mua sắm, đi lại, tìm việc và giao dịch tài chính tăng cao kéo theo hoạt động lừa đảo trên không gian mạng và qua điện thoại bùng phát, với thủ đoạn ngày càng tinh vi, khó nhận diện. Dù đã được cơ quan chức năng liên tục cảnh báo, thực tế vẫn ghi nhận nhiều trường hợp người dân trở thành nạn nhân, không chỉ mất tiền mà còn bị chiếm đoạt thông tin cá nhân, ảnh hưởng lâu dài đến đời sống và công việc.
Trước thực trạng này, các chuyên gia an ninh mạng và cơ quan chức năng nhấn mạnh, việc chủ động trang bị kiến thức, kỹ năng phòng ngừa là “lá chắn” quan trọng nhất để người dân tự bảo vệ mình trước những chiếc bẫy lừa đảo giăng kín dịp cận Tết.
Nguyên tắc vàng để không sập bẫy lừa đảo
Chia sẻ về những “bí kíp” giúp người dân không trở thành nạn nhân của các đối tượng lừa đảo, anh Ngô Minh Hiếu - Giám đốc mạng lưới Chống lừa đảo; thành viên Liên minh Niềm tin số cho biết, trong bối cảnh các chiêu trò lừa đảo liên tục biến tướng, người dân cần nâng cao cảnh giác và tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc an toàn cơ bản. Trước hết, tuyệt đối không tin vào các ưu đãi quá rẻ, bất thường, trái với quy luật thị trường, đặc biệt là vé máy bay, tour du lịch, quà Tết hay các chương trình “trúng thưởng”, “hỗ trợ tiền mặt”.
Ảnh minh họa.
Một nguyên tắc quan trọng khác là không cung cấp mã OTP, mật khẩu ngân hàng, thông tin thẻ cho bất kỳ ai, dưới bất kỳ hình thức nào. Khi mua sắm online, người dân không chuyển khoản cho tài khoản cá nhân nếu chưa xác thực được uy tín người bán; chỉ giao dịch trên website, ứng dụng chính thức và tuyệt đối không nhấp vào các đường link lạ, không tải ứng dụng ngoài kho ứng dụng chính thống.
“Cuối năm là thời điểm sum họp, an vui bên gia đình. Chủ động trang bị kiến thức và giữ vững cảnh giác sẽ giúp mỗi người bảo vệ tài sản của mình, tránh để "mất Tết" vì những cạm bẫy lừa đảo ngày càng tinh vi trên không gian mạng”, chuyên gia Ngô Minh Hiếu cảnh báo.
Chuyên gia an ninh mạng Ngô Minh Hiếu.
Cùng với đó, theo Bộ Công an, để tránh trở thành nạn nhân của các loại tội phạm lừa đảo nói chung và tội phạm lợi dụng không gian mạng để lừa đảo chiếm đoạt tài sản nói riêng, người dân cần tuân thủ và thực hiện Quy tắc “6 Không”. Cụ thể: Không cung cấp thông tin cá nhân, địa chỉ, số điện thoại, số tài khoản ngân hàng của mình cho đối tượng không quen biết; thận trọng rà soát và kiểm tra kỹ thông tin trước khi thực hiện các giao dịch chuyển tiền;
Không kết bạn và nói chuyện với người lạ, đặc biệt là những tài khoản có hình ảnh ngoại hình đẹp và bắt mắt. Tuyệt đối không nhận lời mời tham gia các hội nhóm mà không rõ mục đích đối tượng; Không truy cập, đăng nhập vào các đường dẫn, liên kết, website, ứng dụng hoặc mở tệp đính kèm đến từ người gửi không xác định, không rõ nguồn gốc;
Không cán bộ cơ quan Nhà nước, Bộ Công an, Viện Kiểm sát, Toà án hay đơn vị tài chính nào gọi điện để điều tra qua điện thoại, yêu cầu phải cung cấp thông tin hay đóng tiền; Không thực hiện chuyển khoản trước, tuyệt đối không đặt cọc, chuyển tiền cho các đối tượng lạ trong bất cứ trường hợp nào và Không tham lam những tài sản, món quà không rõ nguồn gốc có thể nhận được một cách dễ dàng, những lợi nhuận “phi thực tế” mà không tốn sức lao động, những lời mời chào, dụ dỗ “việc nhẹ lương cao”.
Khi không may trở thành nạn nhân, cần xử lý ra sao?
Trong trường hợp nghi ngờ hoặc xác định mình đã trở thành nạn nhân của lừa đảo, các chuyên gia khuyến cáo người dân cần giữ bình tĩnh để xử lý kịp thời. Việc đầu tiên là liên hệ ngay với ngân hàng hoặc tổ chức cung cấp dịch vụ thanh toán để yêu cầu khóa, đóng băng tài khoản, nhằm hạn chế tối đa thiệt hại phát sinh.
Song song với đó, nạn nhân cần nhanh chóng thu thập và lưu giữ toàn bộ bằng chứng liên quan như ghi âm cuộc gọi, nội dung tin nhắn, email, hình ảnh, biên lai chuyển tiền… để trình báo cơ quan chức năng. Người dân có thể liên hệ trực tiếp công an địa phương hoặc các đơn vị chuyên trách như Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao để được tiếp nhận, hướng dẫn xử lý.
Các đối tượng lừa đảo lợi dụng nhu cầu cuối năm của người dân để lừa đảo. (Ảnh minh họa).
Cơ quan chức năng cũng đặc biệt lưu ý, nạn nhân tuyệt đối không tin vào các dịch vụ quảng cáo “lấy lại tiền bị lừa” trên mạng xã hội. Đây thực chất là một cái bẫy thứ hai, lợi dụng tâm lý hoảng loạn của người bị hại để tiếp tục chiếm đoạt tài sản. Ngoài ra, việc chia sẻ câu chuyện, thủ đoạn lừa đảo mà bản thân từng gặp phải cũng là cách giúp cảnh báo cộng đồng, góp phần ngăn chặn những vụ việc tương tự tái diễn.
Trong bối cảnh tội phạm lừa đảo trên không gian mạng ngày càng tinh vi, biến hóa liên tục theo công nghệ và tâm lý xã hội, không có “lá chắn” nào an toàn tuyệt đối nếu mỗi người dân thiếu đi sự chủ động và tỉnh táo. Những cảnh báo, nguyên tắc phòng ngừa và hướng dẫn xử lý từ cơ quan chức năng và các chuyên gia không chỉ nhằm giúp người dân tránh rủi ro trước mắt, mà còn góp phần hình thành thói quen an toàn trong môi trường số.
Khi mỗi cá nhân biết tự bảo vệ mình, kịp thời trình báo, chia sẻ thông tin và không im lặng trước tội phạm, đó cũng chính là cách hiệu quả nhất để thu hẹp “đất sống” của các chiêu trò lừa đảo, giữ gìn sự bình yên cho cộng đồng, để Tết đến trọn vẹn niềm vui, thay vì những nỗi lo mất mát vì lừa đảo.
