Thận là cơ quan lọc máu thầm lặng, có thể suy giảm chức năng đến 70-80% mà không hề có triệu chứng rõ ràng. Nhiều người lầm tưởng rằng chỉ cần uống nhiều nước và không nhịn tiểu, ít dùng bia rượu là đủ để bảo vệ thận. Tuy nhiên, chính những kiểu ăn sáng phổ biến và tưởng chừng vô hại dưới đây lại đang âm thầm tạo áp lực khủng khiếp, đẩy nhanh quá trình "tàn phá" cơ quan này:
Mì ăn liền
Mì ăn liền được xem là món sáng “quốc dân” nhờ giá rẻ, chế biến nhanh. Tuy nhiên, ước tính mỗi gói mì ăn liền chứa trung bình 4,3 g muối, tương đương khoảng 1.700 mg natri, chiếm tới 85% giới hạn natri Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến nghị mỗi ngày cho người trưởng thành khỏe mạnh.
Một nghiên cứu trên The Journal of Nutrition chỉ ra rằng những người ăn mỳ ăn liền từ 2 lần trở lên mỗi tuần có nguy cơ cao mắc hội chứng chuyển hóa, bao gồm cao huyết áp, béo phì và đường huyết cao.
Mì ăn liền được xem là món sáng “quốc dân” nhờ giá rẻ, chế biến nhanh.
Rau muối và trứng muối
Nhiều người nghĩ rằng nếu không thể nhịn ăn thì có thể chọn bữa sáng “nhanh - gọn - no” như rau muối, trứng muối hay bánh bột chiên ăn kèm cháo nóng. Tuy nhiên, đây lại là những món chứa hàm lượng natri cao bất thường. Chỉ một miếng rau muối nhỏ cũng có thể chứa hơn một phần ba lượng muối khuyến nghị cho cả ngày.
Khi nạp quá nhiều natri, thể tích máu tăng lên, buộc thận phải làm việc nhiều hơn để lọc. Lâu dần, điều này làm tăng huyết áp, gây tổn thương các tiểu động mạch và dẫn đến xơ cứng cầu thận.
Đồ chiên rán, dầu mỡ
Quẩy chiên, bánh rán, bánh tiêu hay các loại thức ăn nhanh chiên ngập dầu là món khoái khẩu, nhưng lại là gánh nặng lớn cho thận.
Thực phẩm giàu chất béo bão hòa, chất béo chuyển hóa đòi hỏi gan phải hoạt động quá mức để chuyển hóa lipid, dễ dẫn đến gan nhiễm mỡ. Tình trạng gan bị quá tải sẽ gây rối loạn chuyển hóa, tạo áp lực gián tiếp lên chức năng lọc máu của thận. Đặc biệt, nhiệt độ cao khi chiên rán có thể sản sinh ra các chất độc hại như acrylamide, làm tăng gánh nặng lọc thải và gây tổn hại nhu mô thận lâu dài.
Thịt chế biến sẵn
Theo Heathline, xúc xích, giò chả, lạp xưởng thường xuất hiện trong bánh mì hoặc xôi mặn, những món ăn sáng phổ biến tại đô thị. Muối trong các sản phẩm này không chỉ tạo vị mà còn đóng vai trò là chất bảo quản chính.
Ước tính 100 g xúc xích hoặc giò chả có thể chứa từ 800 đến 1.200 mg natri. Ngoài ra, việc sử dụng natri nitrit trong chế biến còn làm tăng áp lực lên cầu thận khi tiêu thụ thường xuyên.
Viện Dinh dưỡng Quốc gia khuyến cáo người tiêu dùng nên thay thế các thực phẩm này bằng nguồn đạm tươi như thịt nạc luộc, ức gà hoặc trứng luộc để giảm gánh nặng cho gan, thận và bảo vệ hệ tim mạch bền vững.
Natri nitrit trong chế biến còn làm tăng áp lực lên cầu thận khi tiêu thụ thường xuyên.
Món nhiều đường
Bánh ngọt, bánh kem, bánh mì sandwich với mứt, hoặc nước ép trái cây đóng hộp là cách khởi đầu ngày mới đầy "ngọt ngào" nhưng cũng đầy rủi ro.
Việc tiêu thụ đường tinh luyện (đặc biệt là Fructose) quá mức vào buổi sáng gây tăng đường huyết đột ngột. Thận phải làm việc liên tục để tái hấp thụ và đào thải lượng đường dư thừa này. Thói quen này dẫn đến tình trạng kháng insulin, thúc đẩy bệnh tiểu đường (nguyên nhân hàng đầu gây suy thận) và trực tiếp gây quá tải, làm xơ hóa và suy giảm khả năng lọc của cầu thận.
Ăn quá nhiều protein
Việc tiêu thụ lượng protein lớn buộc thận phải hoạt động mạnh để xử lý chất thải chuyển hóa. Người khỏe mạnh nếu duy trì chế độ ăn giàu protein lâu dài cũng có thể khiến ống thận quá tải, dẫn đến tăng protein niệu. Điều này càng đáng lo hơn ở người trung niên, người cao tuổi hoặc người có nguy cơ suy thận.
Bánh mì
Nhiều người cho rằng bánh mì hay ngũ cốc là lựa chọn lành mạnh, ít muối. Thực tế, theo Heathline, muối được sử dụng khá nhiều trong bột bánh để tạo cấu trúc và kéo dài thời gian bảo quản.
Một lát bánh mì gối thông thường chứa khoảng 150-200 mg natri. Nếu ăn một ổ bánh mì kẹp đầy đủ với bơ mặn, patê và nước tương, lượng natri có thể lên tới 2.500 mg, vượt ngưỡng khuyến nghị chỉ trong một bữa sáng.
Chuyên gia dinh dưỡng khuyên nên chọn bánh mì nguyên hạt, hạn chế các loại sốt mặn và nước tương khi ăn kèm.
Dùng sữa, trà, cà phê thay thế bữa sáng
Nhiều người dùng cà phê đặc, trà hoặc chỉ uống sữa tươi để thay thế bữa ăn sáng chính.
Caffeine trong cà phê/trà là chất lợi tiểu mạnh, gây mất nước và điện giải nhanh chóng, buộc thận phải điều chỉnh cân bằng nội môi một cách cấp bách. Việc này gây áp lực lên mao mạch thận, làm tổn thương chức năng thận theo thời gian. Nếu chỉ uống sữa tươi thay bữa sáng (đặc biệt sữa nguyên kem), lượng protein và phốt pho cao trong sữa cũng có thể gây gánh nặng chuyển hóa lớn cho thận khi không có các chất dinh dưỡng khác cân bằng.
Caffeine trong cà phê/trà là chất lợi tiểu mạnh, gây mất nước và điện giải nhanh chóng.
Ăn đồ thừa để lâu
Một thói quen ít được để ý là ăn đồ thừa đã hâm nóng nhiều lần. Buổi sáng vội, nhiều người chọn hâm lại cơm và thức ăn từ hôm trước. Không chỉ giảm ngon miệng, thức ăn để lâu, nhất là rau lá xanh - có thể tăng nồng độ nitrit lên gấp 2-3 lần sau 12 giờ, thậm chí vượt mức an toàn. Nạp nitrit kéo dài gây tổn thương cầu thận và ống thận, phá hủy cấu trúc nephron.
Ngoài ra, việc đun nóng nhiều lần hộp đựng bằng nhôm hoặc thép kém chất lượng có thể giải phóng kim loại nặng. Chúng tích tụ dần trong cơ thể và làm tăng nguy cơ nhiễm độc thận.
