Nỗi sợ hãi của ông Trump
Đó là chiều thứ Sáu Tuần Thánh ở Nhà Trắng. Cánh Tây gần như vắng lặng. Ngay sau khi Tổng thống Trump hay tin một chiếc máy bay của Mỹ bị bắn rơi tại Iran và 2 phi công đang mất tích, ông đã quát mắng các trợ lý suốt nhiều giờ đồng hồ, tờ Wall Street Journal (WSJ) đưa tin.
"Châu Âu chẳng giúp gì cả", ông Trump lặp đi lặp lại điều đó.
Những người từng trao đổi với ông Trump cho biết, hình ảnh cuộc khủng hoảng con tin Iran năm 1979, một trong những thất bại chính sách quốc tế lớn nhất của một nhiệm kỳ tổng thống thời hiện đại, có lẽ đang hiển hiện rõ rệt trong tâm trí nhà lãnh đạo Mỹ.
“Nếu nhìn vào những gì đã xảy ra với Jimmy Carter… với những chiếc trực thăng và các con tin, chuyện đó đã khiến họ mất chức”, ông Trump từng nói hồi tháng 3. “Thật là một mớ hỗn độn”.
Ông Trump đã yêu cầu quân đội phải đưa các phi công mất tích về ngay lập tức. Nhưng Mỹ đã không hiện diện trên bộ tại Iran kể từ sau cuộc khủng hoảng con tin, và họ cần tìm cách thâm nhập vào địa hình hiểm trở trong khi lẩn tránh quân đội nước này.
Một quan chức cấp cao của chính quyền Mỹ cho biết, các trợ lý đã để Tổng thống ở ngoài phòng họp trong khi họ nhận tin cập nhật từng phút, bởi họ cho rằng sự nóng ruột của ông sẽ không giúp ích gì. Họ chỉ báo cáo với ông vào những thời điểm có ý nghĩa quyết định.
Một phi công nhanh chóng được cứu thoát, nhưng phải đến tối thứ Bảy, ông Trump mới nhận được tin phi công thứ hai đã được giải cứu trong một chiến dịch đầy rủi ro. Hơn 2 giờ sáng, ông Trump mới đi ngủ.
Nguồn tin của WSJ cho hay, ông Trump cũng đang đối mặt với nỗi sợ hãi của chính mình khi ra lệnh cho binh sĩ tiến vào nơi nguy hiểm, nơi một số người sẽ bị thương và một số sẽ không bao giờ trở về nhà, giống như những vị tổng thống thời chiến khác.
Ông đã phản đối việc cử binh sĩ Mỹ đi chiếm đảo Kharg, điểm khởi đầu cho 90% lượng dầu xuất khẩu của Iran. Mặc dù được đảm bảo rằng nhiệm vụ sẽ thành công và việc chiếm giữ khu vực này sẽ giúp Mỹ tiếp cận eo biển, ông lo ngại thương vong của Mỹ sẽ cao đến mức không thể chấp nhận được. "Họ sẽ là những mục tiêu sống", ông Trump nói.
Ngôn ngữ đưa Iran đến bàn đàm phán?
Tuy nhiên, Tổng thống Trump vẫn đưa ra những tuyên bố đầy rủi ro mà không có ý kiến từ nhóm an ninh quốc gia, cho rằng việc tỏ ra bất ổn có thể giúp thúc giục người Iran đàm phán.
Sáu giờ sau chiến dịch giải cứu thành công, nhà lãnh đạo Mỹ đã trở lại với một canh bạc táo bạo khác nhằm nới lỏng sự kìm kẹp của Iran đối với đòn bẩy quyền lực nhất của họ: Eo biển Hormuz.
“Hãy mở cái eo biển chết tiệt đó ra… hoặc các người sẽ phải sống trong địa ngục”, ông Trump đăng trên mạng xã hội vào sáng ngày lễ Phục sinh, đồng thời đính kèm một lời cầu nguyện Hồi giáo.
Sau bài đăng của ông Trump, các trợ lý đã phải tiếp nhận hàng loạt cuộc gọi từ các nghị sĩ Đảng Cộng hòa và các nhà lãnh đạo Cơ Đốc giáo. Họ hỏi rằng, tại sao ông Trump lại nói “Tạ ơn Thánh Allah” vào sáng lễ Phục sinh?
Khi một cố vấn hỏi ông về bài đăng, Trump thừa nhận chính ông tự nảy ra ý tưởng nhắc đến Thánh Allah. Ông nói rằng, mình muốn tỏ ra bất ổn, cho là điều đó có thể đưa người Iran vào bàn đàm phán. Nhưng ông cũng lo ngại về các hệ lụy. “Dư luận đang phản ứng thế nào?”, ông hỏi các cố vấn.
Vào ngày thứ Ba sau lễ Phục sinh, ông Trump đã đưa ra tối hậu thư kịch tính nhất trong nhiệm kỳ tổng thống của mình, tuyên bố rằng nếu Iran không đạt được một thỏa thuận trong vòng 12 giờ, cả một nền văn minh sẽ phải diệt vong.
Các quan chức chính quyền cho biết, một lần nữa, bài đăng này mang tính ngẫu hứng và không nằm trong bất kỳ kế hoạch an ninh quốc gia nào.
Đằng sau hậu trường, các trợ lý hàng đầu coi động thái này là một cách để thúc đẩy đàm phán trong một cuộc xung đột mà vị tổng thống đã sẵn sàng kết thúc. Ngoại trưởng Marco Rubio nói riêng với những người khác rằng đó là thứ ngôn ngữ thực sự có thể đưa người Iran đến bàn đàm phán.
Nơi chỉ có "máu và cát", cùng bài toán làm khó 7 đời tổng thống tiền nhiệm
Quyết định dấn thân vào cuộc chiến của ông Trump đã gây ngạc nhiên cho nhiều người hiểu rõ ông nhất. Chỉ có “máu và cát”, ông từng nói với các cố vấn trong nhiệm kỳ đầu tiên khi mô tả khu vực này, giải thích lý do tại sao ông không muốn bị lôi kéo vào bất kỳ xung đột nào ở Trung Đông.
Tuy nhiên, sau một buổi thông tin tình hình đầy thuyết phục vào tháng 2 từ Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu tại Phòng Tình huống, và các cuộc trò chuyện lặp đi lặp lại với một nhóm đồng minh, ông Trump tin rằng quân đội Mỹ sẽ thực hiện thành công, đặc biệt sau những gì Washington làm ở Venezuela.
Dù tranh cử với lời hứa chấm dứt các cuộc chiến ở nước ngoài, ông Trump lại đặt cược rằng mình có thể dùng sức mạnh không quân và hải quân Mỹ để giải quyết bài toán an ninh quốc gia vốn đã làm khó 7 đời tổng thống tiền nhiệm.
Giờ đây, một lệnh ngừng bắn bấp bênh, một tuyến giao thương huyết mạch bị phong tỏa suốt nhiều tuần và một chính quyền Iran với những nhà lãnh đạo mới cứng rắn hơn, tất cả đang đe dọa kéo dài một chiến dịch mà ông Trump từng nhiều lần khẳng định sẽ chỉ diễn ra trong 6 tuần, một thời hạn đã bị bỏ lỡ kể từ khi xung đột bắt đầu vào ngày 28/2.
Các quốc gia châu Âu và liên minh NATO đã từ chối tham gia chiến dịch Iran của ông Trump và từ chối can thiệp vào vấn đề eo biển bằng vũ lực, một điều khiến ông Trump không hài lòng.
Ông trở nên giận dữ với Thủ tướng Anh Keir Starmer vì đã chậm trễ trong việc cho phép lực lượng Mỹ sử dụng các căn cứ của Anh. Sau cuộc gặp với Tổng thư ký NATO Mark Rutte hồi đầu tháng này, ông Trump nói với các quan chức rằng, đó chủ yếu là lãng phí thời gian vì ông Rutte không thể ép buộc các thành viên của mình giúp đỡ.
Phong cách chớp nhoáng của ông Trump chưa bao giờ bị thử thách trong một cuộc xung đột quân sự kéo dài như thế này.
Eo biển Hormuz là một nguồn cơn đặc biệt gây thất vọng.
Theo WSJ, trước khi xung đột bắt đầu, ông Trump nói với nhóm của mình rằng chính phủ Iran có khả năng sẽ thoái lui trước khi đóng cửa eo biển, và ngay cả khi Tehran cố gắng, quân đội Mỹ vẫn có thể xử lý được. Nguồn thạo tin cho biết, một số cố vấn của tổng thống đã rất bất ngờ khi lưu thông tàu chở dầu bị đình trệ quá nhanh sau khi bắt đầu ném bom.
Bản thân ông Trump cũng kinh ngạc khi thấy eo biển dễ dàng bị đóng cửa. Chỉ cần 1 người với 1 chiếc máy bay không người lái là có thể đóng cửa nó - ông Trump đã nói như vậy, bày tỏ sự bực bội muộn màng khi nhận ra tuyến đường thủy huyết mạch quá dễ bị tổn thương.
Vào cuối tháng 3, khoảng một tuần trước khi người Iran bắn rơi máy bay Mỹ, ông Trump đã ra lệnh cho đội đàm phán của mình tìm cách bắt đầu các cuộc thảo luận, nguồn thạo tin của WSJ cho hay.
Đến đầu tháng 4, giá xăng đã tăng thêm hơn 1 USD mỗi gallon, và các nhà lãnh đạo ngành năng lượng lo ngại rằng thị trường vẫn chưa định giá đúng rủi ro mà cuộc xung đột đang gây ra cho nguồn cung dầu. Theo nguồn tin của WSJ, Tổng thống Mỹ, thông qua sức mạnh cá nhân của mình, đã làm tốt việc trấn an để giảm giá dầu, nhưng thực tế sẽ sớm ập đến.
Việc eo biển Hormuz bị đóng cửa làm tắc nghẽn khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu, khiến các giám đốc điều hành năng lượng sớm trở nên lo lắng. Họ sợ rằng chiến tranh sẽ đẩy giá cả lên cao hơn nhiều so với đánh giá của Nhà Trắng nếu tình hình tiếp tục leo thang.
Những người gần gũi với Trump cho biết ông đang dao động giữa áp lực kinh tế và mục tiêu quân sự. Ông đã bắt đầu suy ngẫm về viễn cảnh hành động quân sự có thể biến thành một thảm họa như thế nào.
Thi Anh (Theo WSJ)
