Trẻ nhỏ thường được dạy phải biết chia sẻ với bạn bè, sẵn sàng giúp đỡ người khác và không nên quá tính toán. Đây là những bài học cần thiết trong quá trình hình thành tính cách. Tuy nhiên, bên cạnh việc biết cho đi, trẻ cũng cần hiểu rằng lòng tốt luôn cần đi cùng với ranh giới. Có những thứ liên quan đến sức khỏe, sự riêng tư, tài sản và trách nhiệm cá nhân mà trẻ không nên tùy tiện đưa cho người khác sử dụng.
 |
| Ảnh minh hoạ (vecteezy) |
1. Đồ dùng vệ sinh cá nhân
Khăn mặt, bàn chải đánh răng, đồ lót hay các vật dụng tiếp xúc trực tiếp với cơ thể không nên dùng chung. Việc sử dụng chung những món đồ này có thể làm tăng nguy cơ lây nhiễm vi khuẩn, nấm hoặc một số bệnh truyền nhiễm. Trẻ có thể được hướng dẫn từ chối một cách đơn giản: “Đây là đồ dùng cá nhân của tớ, cậu dùng đồ riêng nhé”.
2. Bài tập và sách bài tập để chép
Khi bạn không làm được bài, việc đưa toàn bộ bài của mình cho bạn chép có thể giúp giải quyết vấn đề trước mắt nhưng không giúp bạn hiểu bài. Thay vào đó, trẻ có thể hướng dẫn cách làm, cùng thảo luận hoặc nhờ giáo viên hỗ trợ. Giúp bạn học tốt khác với làm bài thay cho bạn.
3. Đồ vật có giá trị cao
Điện thoại, máy tính bảng, đồng hồ thông minh hay những món đồ sưu tầm đắt tiền đều có thể trở thành nguyên nhân của những rắc rối không đáng có nếu bị mất hoặc hư hỏng. Trẻ chưa có khả năng tự chịu trách nhiệm tài chính nên tốt nhất không nên tùy tiện cho bạn bè mượn những tài sản có giá trị lớn.
4. Thuốc và thực phẩm chức năng
Đây là nhóm đồ vật cần đặc biệt thận trọng. Mỗi người có tình trạng sức khỏe, tiền sử dị ứng và nhu cầu sử dụng thuốc khác nhau. Vì vậy, trẻ không nên tự ý đưa thuốc của mình cho bạn uống, kể cả những loại tưởng như thông thường. Khi bạn cảm thấy không khỏe, cách phù hợp là báo giáo viên, phụ huynh hoặc nhân viên y tế.
5. Giấy tờ tùy thân và thông tin cá nhân
Thẻ học sinh, giấy tờ tùy thân hoặc những tài liệu chứa thông tin cá nhân không nên tùy tiện cho người khác sử dụng. Trẻ cần hiểu rằng những thông tin như họ tên, ngày sinh, số giấy tờ hay hình ảnh giấy tờ cá nhân đều cần được bảo vệ.
6. Mật khẩu và tài khoản cá nhân
Mật khẩu tài khoản học tập, mạng xã hội hay trò chơi điện tử cũng không phải thứ nên chia sẻ với bạn bè. Một khi người khác có quyền truy cập, tài khoản có thể bị thay đổi, mất dữ liệu hoặc sử dụng vào những việc mà chủ tài khoản không biết. Trẻ cần được dạy rằng mật khẩu là thông tin riêng tư.
7. Xe và phương tiện cá nhân
Việc cho bạn mượn phương tiện đi lại không đơn giản như cho mượn một món đồ chơi. Nếu người sử dụng chưa đủ kỹ năng hoặc xảy ra sự cố, cả hai bên có thể gặp vấn đề về an toàn và trách nhiệm. Vì vậy, trẻ có quyền từ chối nếu cảm thấy việc cho mượn phương tiện không an toàn.
8. Tiền bạc
Trẻ có thể giúp bạn trong những tình huống nhỏ, chẳng hạn chia sẻ một phần đồ ăn khi bạn quên mang tiền. Nhưng việc thường xuyên cho vay, mượn tiền hoặc đưa cho bạn số tiền lớn lại là chuyện khác. Cha mẹ nên giúp con hiểu rõ giá trị của tiền và biết tìm người lớn hỗ trợ khi vấn đề vượt quá khả năng giải quyết của mình.
9. Những món đồ có giá trị kỷ niệm
Một món quà bố mẹ tặng, món đồ của ông bà để lại hay món đồ chơi mà trẻ đặc biệt yêu quý có thể không có giá trị lớn về tiền bạc nhưng lại mang ý nghĩa tinh thần rất lớn. Những món đồ không thể dễ dàng thay thế như vậy tốt nhất nên được giữ gìn cẩn thận, thay vì đem cho người khác mượn.
10. Bí mật và sự riêng tư của người khác
Khi một người bạn kể cho trẻ một chuyện riêng tư, điều đó đồng nghĩa với việc họ đang trao gửi sự tin tưởng. Trẻ cần biết phân biệt giữa chia sẻ để tìm kiếm sự giúp đỡ và tiết lộ bí mật của người khác để mua vui. Tuy nhiên, nếu bí mật liên quan đến việc trẻ bị đe dọa, bạo lực hoặc có nguy cơ gây tổn hại, trẻ cần nói với một người lớn đáng tin cậy thay vì giữ kín bằng mọi giá.
11. Tên tuổi và uy tín của chính mình
Trẻ cũng cần hiểu rằng không nên cho người khác “mượn tên” để làm những việc sai trái, đứng ra nhận lỗi thay hoặc bảo lãnh cho hành động mà mình không hiểu rõ. Biết giúp đỡ bạn bè không đồng nghĩa với việc chịu trách nhiệm thay cho hành vi của người khác.
Điều quan trọng nhất mà cha mẹ có thể dạy con không phải là “đừng cho ai mượn bất cứ thứ gì”, mà là biết điều gì có thể chia sẻ và điều gì cần giữ ranh giới. Một đứa trẻ tử tế vẫn có thể nói “không” khi cần thiết; biết giúp người khác nhưng cũng biết bảo vệ sức khỏe, tài sản, thông tin cá nhân và trách nhiệm của chính mình.
Trong quá trình lớn lên, khả năng từ chối một yêu cầu không phù hợp cũng quan trọng không kém việc biết giúp đỡ người khác. Đó là một kỹ năng xã hội mà trẻ cần được học dần từ những tình huống rất nhỏ trong đời sống hằng ngày.
Bảo Tín (Theo QQ)
