25 năm bền bỉ tìm đồng đội giữa rừng sâu
Chiến tranh đã lùi xa, nhưng trên đất Campuchia vẫn còn nhiều cán bộ, chiến sĩ quân tình nguyện và chuyên gia Việt Nam hy sinh khi làm nhiệm vụ quốc tế chưa được trở về với quê hương. Theo thời gian, dấu tích chiến tranh dần bị thiên nhiên và sự đổi thay của địa hình xóa nhòa, khiến công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ ngày càng gian nan.
Mỗi chuyến xe trở về mang theo những người con của Tổ quốc sau nhiều thập niên nằm lại trên đất bạn Campuchia, khép lại hành trình tìm kiếm đầy gian nan của những người lính Đội K72 trên đất bạn Campuchia.
Trong hành trình ấy, Đội K72 thuộc Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố Đồng Nai (tiền thân là Đội K72 thuộc Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Bình Phước) đã trở thành biểu tượng của lòng tri ân và sự bền bỉ. Năm 2026 đánh dấu tròn 25 năm đơn vị được thành lập và thực hiện nhiệm vụ trên đất bạn Campuchia.
Suốt 25 năm, những bước chân người lính K72 đã in dấu trên khắp các cánh rừng thuộc các tỉnh Kratie, Kampong Thom, Mondulkiri... Từ năm 2001 đến ngày 16/7/2026, đơn vị đã tìm kiếm, quy tập được 4.013 hài cốt liệt sĩ, góp phần đưa hàng nghìn người con ưu tú của Tổ quốc trở về với đất mẹ sau nhiều thập niên nằm lại nơi đất khách.
Thượng tá Vũ Văn Thọ, Đội trưởng Đội K72 cho biết, trong đợt 2, giai đoạn XXV (mùa khô 2025-2026), đơn vị chủ động phối hợp với các cơ quan, lực lượng của Campuchia khảo sát, xác minh thông tin về mộ liệt sĩ; đồng thời bảo đảm tốt công tác hậu cần, kỹ thuật và chăm lo sức khỏe bộ đội trong suốt quá trình thực hiện nhiệm vụ.
Cán bộ, chiến sĩ Đội K72 hành quân vào khu vực tìm kiếm hài cốt liệt sĩ tại đất nước Campuchia. Suốt 25 năm qua, những bước chân của các anh đã vượt hàng nghìn ki-lô-mét đường rừng, kiên trì thực hiện hành trình đưa đồng đội trở về với đất mẹ.
Theo Thượng tá Vũ Văn Thọ, địa bàn tìm kiếm trải rộng, nhiều khu vực vùng sâu, vùng xa đã thay đổi địa hình sau nhiều năm. Nhiều nơi từng có mộ liệt sĩ nay đã được khai phá, xây dựng hoặc trồng cây lâu năm. Nhân chứng ngày càng ít, giao thông khó khăn, thời tiết khắc nghiệt khiến công tác tìm kiếm, quy tập càng thêm gian nan.
"Dù vậy, mỗi tọa độ, gốc cây, bờ suối hay bìa rừng đều được chúng tôi đối chiếu cẩn trọng với bản đồ tác chiến, tài liệu lịch sử và lời kể của nhân chứng. Có những ký ức rất mờ nhạt của người dân địa phương nhưng với chúng tôi vẫn là 'manh mối vàng'", Thượng tá Vũ Văn Thọ chia sẻ.
Trong quá trình cất bốc, từng di vật như chiếc tăng, võng, bình tông, đôi dép cao su, chiếc lược hay cây bút đều được nâng niu, bởi đó có thể là dấu tích cuối cùng giúp xác định danh tính liệt sĩ.
Đoàn Ban Chuyên trách Chính phủ Campuchia, tổ chức MIA và Đội K72/Bộ CHQS Tp.Đồng Nai khảo sát thực địa tại huyện Snuol, tỉnh Kratie (Campuchia), phối hợp xác minh thông tin phục vụ công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ Việt Nam.
Ngày 30/11/2025, tại phum Cơ Rư Xây Che, xã Ta Panh (huyện Kampong Svay, tỉnh Kampong Thom), từ nguồn tin của vị sư trụ trì và người dân địa phương, Đội K72 khoanh vùng nghi vấn trong khuôn viên chùa Cơ Rư Xây Che. Khi đào đến lớp đất thứ ba, cán bộ, chiến sĩ phát hiện và cất bốc được hài cốt của 4 liệt sĩ.
Trung sĩ Trương Ngọc Lợi, Tiểu đội trưởng Đội K72, cho biết mỗi chuyến công tác đều để lại những ký ức khó quên. Có những đợt, đơn vị phải băng rừng hàng chục ki-lô-mét, dựng lán giữa rừng sâu để xác minh từng nguồn tin.
"Các bác hy sinh khi làm nhiệm vụ quốc tế trên đất Campuchia khi tuổi đời chỉ mười tám, đôi mươi như chúng tôi hôm nay. Sau nhiều năm, chúng tôi mới có thể tìm thấy và đưa các bác trở về với đất mẹ", Trung sĩ Lợi xúc động chia sẻ.
Theo anh, mỗi khi phát hiện những mảnh xương đầu tiên hay một kỷ vật còn sót lại, mọi vất vả đều tan biến. Bởi mỗi lần tìm thấy hài cốt là thêm một liệt sĩ được trở về với quê hương, gia đình sau nhiều năm nằm lại nơi đất bạn.
Mỗi di vật đều mang giá trị đặc biệt
Bên cạnh ý chí của những người lính, sự hỗ trợ của chính quyền, lực lượng vũ trang và nhân dân Campuchia là yếu tố quan trọng góp phần làm nên thành công của Đội K72 trong suốt 25 năm qua.
Từng lớp đất được bóc tách cẩn trọng, từng hài cốt và di vật được nâng niu trong quá trình quy tập của Đội K72 trên đất Campuchia, với mong muốn không bỏ sót bất kỳ người con nào của Tổ quốc.
Ngay từ khi thực hiện nhiệm vụ tại các tỉnh Kratie và Kampong Thom, Đội K72 xác định công tác dân vận, đối ngoại là nhiệm vụ trọng tâm. Đơn vị thường xuyên phối hợp với chính quyền địa phương và doanh nghiệp Việt Nam tại Campuchia tuyên truyền về ý nghĩa của công tác quy tập hài cốt liệt sĩ, đồng thời khám bệnh, cấp thuốc, tặng quà cho người dân có hoàn cảnh khó khăn.
Chính những hoạt động đó đã tạo dựng niềm tin, nhận được sự hỗ trợ tích cực của người dân Campuchia. Nhiều người không chỉ cung cấp thông tin mà còn trực tiếp dẫn đường, cùng cán bộ, chiến sĩ băng rừng tìm kiếm hài cốt liệt sĩ.
Tiêu biểu như ông Sók Phẹ, ở xã Xa Ray Cha, huyện Snoul, tỉnh Kratie, nhiều năm đồng hành cùng Đội K72, góp phần giúp đơn vị quy tập hơn 300 mộ liệt sĩ. Hay ông Tăng Y, công tác tại Tiểu khu Quân sự tỉnh Kampong Thom, đã cung cấp nguồn tin chính xác, giúp quy tập 55 hài cốt liệt sĩ tại một trường tiểu học trên địa bàn.
Nhờ sự phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng hai nước, hồ sơ, tọa độ, mẫu phẩm hài cốt và di vật đều được quản lý, bảo quản, bàn giao đúng quy định.
Song song với công tác quy tập, Đồng Nai cũng đang đẩy mạnh số hóa dữ liệu và lấy mẫu sinh phẩm ADN đối với các phần mộ chưa rõ hoặc thiếu thông tin tại 12 nghĩa trang liệt sĩ trên địa bàn, tạo điều kiện thuận lợi cho việc xác định danh tính liệt sĩ trong thời gian tới.
Cán bộ, chiến sĩ Đội K72 phối hợp với lực lượng chức năng Campuchia cẩn trọng cất bốc hài cốt liệt sĩ được phát hiện trong quá trình tìm kiếm, quy tập, góp phần đưa các anh hùng liệt sĩ trở về với đất mẹ sau nhiều thập niên nằm lại nơi đất bạn.
Theo Phó Chủ tịch UBND thành phố Đồng Nai Nguyễn Thị Hoàng, từ ngày 26/3 đến 30/6/2026, tại hai tỉnh Kratie và Kampong Thom, Đội K72 đã khảo sát, thu thập thông tin, khai quật và quy tập được 62 hài cốt liệt sĩ, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ đợt 2, giai đoạn XXV (mùa khô 2025-2026).
Lãnh đạo UBND thành phố đề nghị Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố - Cơ quan Thường trực Ban Chỉ đạo 515 tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, tăng cường phối hợp với các cơ quan, đơn vị và doanh nghiệp, đặc biệt phát huy hiệu quả hợp tác với Công ty Metfone trong công tác tìm kiếm, thu thập thông tin về liệt sĩ hy sinh tại Campuchia.
Không chỉ miệt mài tìm kiếm trên đất bạn, sau khi hoàn thành nhiệm vụ quốc tế, cán bộ, chiến sĩ Đội K72 vẫn tiếp tục hành trình quy tập hài cốt liệt sĩ tại Đồng Nai.
Khi trở về nước, từ nguồn tin của người dân về khu vực ấp Măng Cải, xã Lộc Tấn, Tp.Đồng Nai cán bộ, chiến sĩ Đội K72 lại tiếp tục lên đường khảo sát và kiên trì đào từng lớp đất dưới cái nắng gay gắt của miền Đông Nam Bộ. Có những hôm quá giờ trưa, bữa ăn chỉ đơn giản là cơm nắm và nước uống ngay tại hiện trường để không làm gián đoạn quá trình tìm kiếm.
Sự kiên trì ấy được đền đáp khi đơn vị phát hiện một ngôi mộ tập thể với hai hài cốt liệt sĩ cùng nhiều di vật còn sót lại. Trong đó, chiếc bình tông bằng kim loại khắc ngôi sao năm cánh trở thành chi tiết quan trọng, mở thêm hy vọng xác định danh tính các liệt sĩ.
Mỗi hài cốt liệt sĩ được phát hiện đều được cán bộ, chiến sĩ Đội K72 và lực lượng phối hợp nâng niu, cất bốc cẩn trọng, thể hiện sự tri ân sâu sắc đối với những người đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.
Thượng tá Dương Đức Doanh, Chính trị viên Đội K72 cho biết mỗi di vật đều mang giá trị đặc biệt, có thể là manh mối giúp kết nối thông tin với thân nhân liệt sĩ. Vì vậy, đơn vị chủ động phối hợp với các cơ quan chức năng, hội cựu chiến binh và cơ quan báo chí kêu gọi người dân cung cấp thông tin liên quan đến liệt sĩ hoặc địa điểm an táng.
Từ những nguồn tin tiếp nhận được, phạm vi tìm kiếm tại xã Lộc Tấn tiếp tục được mở rộng và Đội K72 đã quy tập thêm 9 hài cốt liệt sĩ.
Theo Thượng tá Dương Đức Doanh, công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ luôn đối mặt với nhiều khó khăn. Có những đợt đào hàng chục hố nhưng không thu được kết quả hoặc phải nhiều lần kiểm chứng do thông tin từ nhân chứng chưa chính xác.
"Dù vậy, cán bộ, chiến sĩ Đội K72 chưa bao giờ nản lòng. Với chúng tôi, mỗi mét vuông đất được đào lên không chỉ là thực hiện nhiệm vụ mà còn là hành trình tri ân, với mong muốn đưa các anh trở về với quê hương và gia đình", Thượng tá Doanh chia sẻ.
Cây bút máy khắc hình đôi chim bồ câu và chữ Tiến Quy tại xã Minh Đức.
Thượng tá Vũ Văn Thọ, Đội trưởng Đội K72, Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố Đồng Nai cho biết: Đến sáng ngày 15/7/2026 sau những ngày khảo sát, đơn vị đã phát hiện khu vực mộ tập thể có nhiều di vật của liệt sĩ tại xã Minh Đức. Đội K72 phát hiện nhiều di vật của liệt sĩ như: 1 khẩu súng AK, 6 cây bút (trong đó có 1 bút mực, 4 bút bi, 1 bút chì), 2 bình tông, 4 đôi dép, 1 mẩu dây đai lưng cùng nhiều di vật khác.
Đặc biệt, cây bút mực có khắc 2 chữ “Tiến Quy” cùng nhiều hình đôi chim bồ câu còn khá rõ nét. Đội K72 đang tiến hành mở rộng khu vực tìm kiếm, sau khi có kết luận và chỉ đạo của cơ quan chức năng sẽ tiến hành quy tập các hài cốt liệt sĩ trong thời gian sớm nhất.
25 năm đã trôi qua, hành trình của Đội K72 vẫn chưa dừng lại. Mỗi hài cốt được tìm thấy không chỉ giúp một gia đình vơi đi nỗi chờ đợi mà còn góp phần gìn giữ đạo lý "uống nước nhớ nguồn", thể hiện trách nhiệm của các thế hệ hôm nay đối với những người đã hy sinh vì độc lập, tự do của dân tộc, đồng thời tiếp tục vun đắp tình hữu nghị Việt Nam - Campuchia.
