Phần lớn chúng ta - nếu không muốn nói là tất cả, đều đi làm vì kiếm tiền. Đương nhiên, đó không hẳn là lý do duy nhất, nhưng chắc chắn là gạch đầu dòng không bao giờ thiếu trong danh sách “động lực cày cuốc”.
Dẫu vậy, để đến mức ốm không dám nghỉ - dù chỉ là nghỉ phép, thì hẳn cũng là điều không bình thường cho lắm. Tâm sự của cô vợ trong câu chuyện dưới đây là 1 trường hợp như vậy. Lý do cô không dám nghỉ phép đơn giản là… chi tiêu hàng tháng hơi nhiều, mất 1 ngày công thôi là có thể tháng đó lao đao rồi.
Cô viết: ”Nhà em có 2 bạn nhỏ, 1 bạn hơn 2 tuổi (28 tháng) đã đi trẻ, 1 bạn mới 8 tháng. Đây là chi tiêu 1 tháng của nhà em, tháng nào nhiều thì có thể tới 40 triệu. Nhờ mọi người xem giúp và góp ý cho em xem có giảm được chỗ nào không, chứ em đi làm mà ốm cũng không dám xin nghỉ phép nữa”.
Nhìn 1 lượt các khoản chi tiêu trong bảng phía trên, có thể thấy vợ chồng cô không mất tiền thuê nhà. Nhiều người cho rằng đây là 1 lợi thế. Các khoản chi có thể gom thành nhóm như sau:
- Tiền ăn (bao gồm ăn uống hàng ngày và ăn ngoài vào cuối tuần): 7,5 triệu đồng
- Chi phí cho con (bao gồm tiền học, bỉm sữa, vitamin): 5,5 triệu đồng
- Chi phí thiết yếu (bao gồm điện, nước, mua sắm đồ dùng như nước giặt, nước xả, mắm muối gia vị): 4 triệu đồng
- Thuê giúp việc: 8 triệu đồng
- Chi tiêu cá nhân của chồng: 2 triệu đồng
- Chi tiêu cá nhân của vợ: 1, 5 triệu đồng
- Đi lại: 1,5 triệu đồng
- Hiếu hỷ: 2 triệu đồng
Với cách chi tiêu như vậy, phần lớn đều đồng tình khuyên cô: Bớt khoản thuê giúp việc, giảm tiền ăn lẫn tiền tiêu vặt của chồng, đồng thời xem lại chi phí điện nước cũng như mua sắm đồ dùng thiết yếu hàng tháng.
“Nhìn qua thì thấy có vẻ cả 2 bé nhà bạn đều đi học rồi, nên xem lại khoản thuê giúp việc. Nếu cả 2 vợ chồng đều đi làm không kịp về sớm đón con rồi chăm con tầm giờ chiều thì thuê giúp việc cố định theo giờ thôi, chắc tốn 5 triệu/tháng là cùng, coi như dư được 3 triệu” - Một người khuyên.
“Nhà 4 người, 2 bé đi học, vợ chồng đi làm mà điện nước cả tháng tận 3 triệu thì hơi nhiều không mom? Với tiền ăn cũng giảm được, cả nhà ăn 1 tháng hết 7,5 triệu, dư dả thì không nói chứ đang muốn tiết kiệm thì mình thấy nhiều” - Một người khác gợi ý.
“Tháng chi cỡ 40 triệu thì thu nhập gia đình chắc cũng không tệ, nếu không khó khăn quá về tài chính thì em nghĩ cũng không cần giảm quá đâu, các mục chi em thấy cũng không có gì lố quá. Chưa kể chị em phụ nữ mà tháng tiêu vặt 1,5 triệu là ít ấy, có khi chẳng đủ quần áo, thực phẩm chức năng với đồ skincare. Còn muốn tiết kiệm thì cắt khoản giúp việc là hợp lý nhất rồi, còn lại cũng chẳng có chỗ nào thừa nữa” - Một người khác bày tỏ.
Làm sao để tối ưu chi tiêu và tiết kiệm được tiền?
1. Ưu tiên nhu cầu thiết yếu, đặt giới hạn cho phần “không thiết yếu”
Tối ưu chi tiêu nên bắt đầu từ việc phân biệt rõ đâu là thứ cần chi và bắt buộc phải có, đâu là “không sắm cũng chẳng sao” - chính là những khoản không thiết yếu. Nhiều người không thực sự tiêu hoang, chỉ là họ không biết đặt giới hạn cho những khoản nằm ở nhóm thứ 2.
Khi bạn ưu tiên nhu cầu thiết yếu trước, bạn tạo một khung tài chính rõ ràng: tiền nhà, tiền ăn, hoá đơn, di chuyển,... những khoản không thể cắt giảm. Tiếp theo, bạn đặt trần chi tiêu cho nhóm không thiết yếu, ví dụ tối đa là 10% thu nhập.
Khung này giúp bạn thoải mái tiêu trong phạm vi cho phép mà không sợ vượt kiểm soát. Việc ấn định giới hạn không phải để siết chặt hay khiến cuộc sống khổ sở, mà để bản thân tiêu có chủ đích và biết điểm dừng.
2. Tiết kiệm trước, chi tiêu sau
Đôi khi, khó hoặc không tiết kiệm được không phải vì thu nhập thấp, mà tư duy còn dư bao nhiêu thì tiết kiệm chừng đó. Cách này hầu như không hiệu quả, bởi nhu cầu mua sắm luôn nảy sinh liên tục, và con người vốn dễ bị cảm xúc chi phối.
Muốn tối ưu chi tiêu, bạn cần đảo ngược quy trình: trích tiền tiết kiệm trước khi tiêu. Hãy thiết lập chuyển khoản tiết kiệm tự động ngay khi nhận lương, ví dụ 15-20% thu nhập.
Khi tiền tiết kiệm được tách khỏi tiền chi tiêu, bạn sẽ không nhìn thấy nó, không nghĩ đến nó, và giảm hẳn nguy cơ tiêu nhầm vào khoản lẽ ra để dành.
3. Theo dõi chi tiêu theo tuần để điều chỉnh kịp thời
Nhiều người chỉ tổng kết chi tiêu vào cuối tháng, nhưng lúc ấy mọi thứ đã muộn: bạn không thể điều chỉnh các khoản đã phát sinh, và thường chỉ biết thở dài vì tiêu quá tay. Cách hiệu quả hơn nhiều là theo dõi và đánh giá theo tuần.
Mỗi cuối tuần, bạn chỉ cần dành 10 phút xem lại: tuần này tiêu bao nhiêu cho ăn uống, di chuyển, giải trí? Có khoản nào phát sinh bất thường không? Nếu vượt ngân sách, bạn ngay lập tức điều chỉnh cho tuần sau, tránh bị “rò rỉ tiền” kéo dài cả tháng.
Cách theo dõi này cũng giúp bạn nhận diện thói quen xấu: mua đồ theo cảm xúc, ăn ngoài quá nhiều, chạy theo ưu đãi… Khi bạn thấy con số rõ ràng trước mắt, não bộ sẽ tự động cảnh báo mỗi khi chuẩn bị chi tiêu không cần thiết. Theo dõi chi tiêu theo tuần vừa giúp bạn giữ kỷ luật tài chính, vừa có thể điều chỉnh kịp thời trước khi quá muộn.
Ngọc Linh
