Hãng thông tấn AP ngày 9/7 đưa tin, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã bay một phần hành trình từ Hội nghị thượng đỉnh NATO ở Thổ Nhĩ Kỳ về nước trên chuyên cơ Air Force One màu xanh nhạt cũ thay vì chiếc máy bay phản lực màu đỏ, trắng và xanh hải quân mới được Qatar tặng và tân trang lại mà ông đã sử dụng lúc đến Thổ Nhĩ Kỳ. Đây là một sự thay đổi bất ngờ diễn ra ngay khi Mỹ và Iran một lần nữa bắt đầu tấn công lẫn nhau.
Tổng thống Trump không đưa ra nhiều thông tin chi tiết về việc đổi máy bay, thay vào đó nói rằng ông bay trên chiếc chuyên cơ cũ "vì hoài niệm", và cho biết cả hai máy bay sẽ hạ cánh ngoài lịch trình tại căn cứ không quân Hoàng gia Anh Mildenhall - một căn cứ được quân đội Mỹ sử dụng - trên đường trở về Mỹ.
Theo AP, việc thay đổi máy bay đã làm dấy lên những câu hỏi an ninh mới về chiếc chuyên cơ mới mà Mỹ đã chi 400 triệu USD để nâng cấp. Hình ảnh về chiếc máy bay do Qatar tặng được chụp kể từ khi ra mắt cho thấy nó không được trang bị một số hệ thống phát hiện và đối phó tên lửa giống như các chuyên cơ cũ hơn.
Tổng thống Trump lên chiếc máy bay phản lực mới tại Mildenhall, và chiếc chuyên cơ lập tức cất cánh đến Căn cứ Liên hợp Andrews ở ngoại ô Washington sau khi ông chào hỏi các binh sĩ đóng quân tại Mildenhall.
“Chúng tôi vừa hạ cánh và thấy chiếc Air Force One mới, chiếc máy bay đã được đưa đến căn cứ RAF Mildenhall trước đó, để chúng tôi có thể giới thiệu với các quân nhân tuyệt vời [tại đó], theo đề nghị của toàn bộ căn cứ”, ông Trump viết trên mạng xã hội. “Họ rất phấn khởi.”
Ông cho biết việc dừng chân tại Mildenhall “là trên đường trở về Mỹ từ Thổ Nhĩ Kỳ, hầu như không có sự thay đổi nào về đường bay.”
Trong suốt chuyến bay, Tổng thống Trump đã phủ nhận với các phóng viên đi cùng rằng những lo ngại về an ninh liên quan đến Iran là yếu tố khiến ông phải sử dụng hai máy bay khi về Mỹ. Khi được hỏi liệu ông có biết về bất kỳ thông tin đáng tin cậy nào về mối đe dọa từ phía Iran đối với chuyên cơ Air Force One hay không, ông Trump đã lảng tránh câu hỏi.
“Tôi luôn bị đe dọa. Tôi là mục tiêu số 1 của họ”, ông nói, lặp lại những bình luận hôm 8/7 rằng ông là một trong những mục tiêu ám sát hàng đầu của Iran.
Iran và Thổ Nhĩ Kỳ có chung đường biên giới.
Khi được hỏi liệu việc thiếu các hệ thống đối phó có đóng vai trò trong việc thay thế chuyên cơ của Tổng thống Mỹ hay không, Không quân Mỹ đã chuyển câu hỏi cho Nhà Trắng.
“Chiếc Air Force One mới là một máy bay hiện đại bậc nhất, được trang bị các giao thức an ninh cấp cao nhằm đảm bảo an toàn cho Tổng thống [Mỹ] và các nhân viên của ông”, phát ngôn viên Nhà Trắng Steven Cheung cho biết trong một tuyên bố. “Như Tổng thống đã nói gần đây, có rất nhiều kẻ thù của nước Mỹ đang nhắm vào ông, và chúng tôi sử dụng mọi công cụ trong tầm tay — bao gồm cả việc đánh lạc hướng và gây hiểu nhầm — để đối phó với những mối đe dọa đó.”
Bộ phát đáp của Air Force One đã bị tắt
AP đưa tin, Tổng thống Trump đã rời Thổ Nhĩ Kỳ trên một trong những chiếc Boeing VC-25A đời cũ, loại máy bay chuyên chở các Tổng thống Mỹ trong suốt 35 năm qua. Các ứng dụng theo dõi chuyến bay không thể giám sát bộ phát đáp của chuyên cơ này trong giai đoạn đầu của hành trình sau khi cất cánh, cho thấy nó đã bị phi hành đoàn tạm thời vô hiệu hóa - một biện pháp an ninh được sử dụng khi chuyên chở Tổng thống Mỹ đến và đi từ các môi trường rủi ro cao như vùng chiến sự, chứ không phải là một đồng minh lớn của NATO đang tổ chức một hội nghị thượng đỉnh đã được lên kế hoạch từ lâu.
Các chuyến bay của những nhà lãnh đạo thế giới khác cũng được trang bị thiết bị định vị có thể theo dõi, bao gồm cả các chuyến bay từ Đức và Anh.
Dữ liệu theo dõi chuyến bay cho thấy chiếc Boeing 747-800 sang trọng do Qatar tặng, được cải tiến để chở Tổng thống Trump, đã cất cánh từ Thổ Nhĩ Kỳ vào sáng 8/7 và hạ cánh xuống căn cứ không quân Anh RAF Mildenhall vào chiều cùng ngày.
Iran sở hữu một số tên lửa và máy bay không người lái có tầm bắn đủ để thực hiện chuyến bay khoảng 1.300 km từ biên giới của nước này đến Thổ Nhĩ Kỳ, bao gồm một số máy bay không người lái Shahed và tên lửa đạn đạo Shahab. Tuy nhiên, theo Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) có trụ sở tại Mỹ, Iran không sở hữu vũ khí có khả năng tấn công hiệu quả nước Anh ở tầm bắn khoảng 4.000 km.
Không quân Mỹ - đơn vị giám sát hoạt động của phi đội máy bay phục vụ Tổng thống Mỹ - trước đó từng tuyên bố rằng họ phải ưu tiên thực hiện một số nâng cấp và thay đổi cần thiết để đưa máy bay phản lực của Qatar - còn được gọi là máy bay "cầu nối" - vào hoạt động.
Không quân Mỹ lập luận rằng việc chuyển đổi nhanh chóng chiếc máy bay phản lực này được thực hiện "mà không chấp nhận bất kỳ rủi ro nào liên quan đến an ninh, an toàn hoặc thông tin liên lạc bảo mật", nhưng cũng thừa nhận rằng "một số sửa đổi kỹ thuật phức tạp cần thiết cho chiếc máy bay Air Force One cuối cùng đã bị loại bỏ khỏi chiếc máy bay 'cầu nối' một cách có chủ ý".
Nhà phân tích cấp cao Jeremiah Gertler của công ty tư vấn hàng không và quốc phòng Teal Group trước đó từng nói với AP rằng việc thiếu các hệ thống đối phó, cũng như số lượng ăng-ten liên lạc dường như ít hơn, cho thấy chiếc máy bay phản lực của Qatar phù hợp hơn để hoạt động bên trong nước Mỹ.
Chuyến bay đầu tiên của Tổng thống Trump trên chiếc chuyên cơ mới của Qatar là đến bang Bắc Dakota hồi tuần trước.
Theo AP, những chuyên cơ Air Force One nguyên bản được chế tạo từ gần cuối Chiến tranh Lạnh (1991) và được gia cố để chống lại tác động của vụ nổ hạt nhân, đồng thời bao gồm một loạt các tính năng an ninh, chẳng hạn như những biện pháp đối phó với tên lửa và phòng điều hành trên máy bay.
Các máy bay phản lực này cũng được trang bị khả năng tiếp nhiên liệu trên không trong trường hợp khẩn cấp, mặc dù tính năng này chưa từng được sử dụng khi có Tổng thống Mỹ trên máy bay.
Việc cải tiến hai máy bay Boeing để thay thế vĩnh viễn cho mẫu Air Force One cũ đã bị trì hoãn tiến độ và dự kiến sẽ được bàn giao vào năm 2028.
Duy Nguyễn
Theo AP
