Phái đoàn Mỹ xuất hiện tại Belarus: 3 giờ đàm phán, 7 phút công khai và "thỏa thuận bí mật" đe dọa Kremlin

Đài TST (Nga) đưa tin, cuộc gặp giữa phái đoàn Mỹ do đặc phái viên John Coale dẫn đầu với Tổng thống Alexander Lukashenko tại Belarus vào tháng 3 vừa qua đã thu hút nhiều sự chú ý của giới quan sát.

Chuyến thăm diễn ra trong bối cảnh quan hệ giữa Minsk và Washington xuất hiện những tín hiệu mới, làm dấy lên đồn đoán về khả năng hai bên từng bước cải thiện quan hệ, trong khi Belarus vẫn duy trì liên kết chặt chẽ với Nga.

3 giờ đàm phán kín - 7,5 phút công khai

Theo truyền thông Belarus, phần trao đổi công khai giữa Tổng thống Alexander Lukashenko và phái đoàn Mỹ chỉ kéo dài khoảng 7,5 phút. Ngay sau đó, hai bên bước vào phiên đàm phán kín kéo dài hơn 3 giờ.

Sự chênh lệch lớn về thời lượng này cho thấy phần nội dung chính của cuộc gặp nằm ở các trao đổi phía sau cánh cửa đóng kín, trong khi phần công khai chủ yếu mang tính định hướng và phát tín hiệu chính trị.

Trong phần mở đầu, Tổng thống Alexander Lukashenko cho biết Belarus sẵn sàng thảo luận không chỉ các vấn đề song phương mà còn cả những vấn đề toàn cầu. Ông đề cập trực tiếp đến tình hình Ukraine và Trung Đông, cho thấy Minsk đang tìm cách mở rộng phạm vi đối thoại với Washington.

Ngoài ra, phía Belarus cũng bày tỏ sẵn sàng trao đổi về các vấn đề "nhạy cảm" hơn, trong đó có khả năng đóng vai trò trung gian trong một số hồ sơ quốc tế. Đồng thời, hai bên đề cập tới việc khôi phục các kênh ngoại giao, bao gồm cả việc từng bước nối lại hoạt động của các cơ quan đại diện.

Những điểm đáng chú ý

Sau cuộc đàm phán, Belarus thông báo ân xá cho 250 người bị kết án liên quan đến các hành vi bị xếp vào nhóm "cực đoan". Theo Minsk, quyết định này được đưa ra dựa trên yếu tố nhân đạo và đề nghị từ gia đình.

Tổng thống Alexander Lukashenko khẳng định Belarus không có "tù nhân chính trị", mà chỉ có những trường hợp vi phạm pháp luật. Đồng thời, ông cũng để ngỏ khả năng tiếp tục có thêm các quyết định ân xá trong thời gian tới.

Ở chiều ngược lại, đặc phái viên Mỹ John Coale cho biết Washington đang tiến hành các bước để nới lỏng một phần lệnh trừng phạt đối với Belarus.

Một số tổ chức tài chính như Belinvestbank, Ngân hàng Phát triển và Bộ Tài chính Belarus được xem xét gỡ bỏ hạn chế. Ngoài ra, các doanh nghiệp lớn trong lĩnh vực kali như Belarusian Potash Company và Belaruskalij cũng có thể được đưa ra khỏi danh sách trừng phạt.

Phía Mỹ trước đó cũng từng đề cập khả năng giảm bớt các biện pháp hạn chế đối với hãng hàng không Belavia.

Theo ông Coale, tình hình quan hệ giữa hai nước đã "cải thiện đáng kể", đồng thời hai bên đang tiếp tục thảo luận các vấn đề song phương. Ông cũng cho biết khả năng tổ chức cuộc gặp trực tiếp giữa lãnh đạo hai nước đang được chuẩn bị.

Tuy nhiên, việc khôi phục đầy đủ hoạt động của Đại sứ quán Mỹ tại Minsk vẫn chưa có mốc thời gian cụ thể, dù cả hai bên đều coi đây là một bước đi quan trọng.

"Thỏa thuận lớn" với Mỹ và mối đe dọa với Kremlin

Sau các cuộc tiếp xúc tại Minsk, phía Belarus cho biết Tổng thống Alexander Lukashenko đang xúc tiến một "thỏa thuận lớn" với Mỹ. Động thái này cho thấy hai bên không chỉ dừng ở các bước đi ngắn hạn, mà đang hướng tới một khuôn khổ hợp tác rộng hơn.

Ngoài ra, phía Mỹ cũng cho biết Belarus có thể tham gia một số cơ chế quốc tế do Washington thúc đẩy, trong đó có cái gọi là "Hội đồng Hòa bình". Tuy nhiên, những chi tiết cụ thể về vai trò của Minsk trong các cơ chế này vẫn chưa được làm rõ.

Hai bên cũng thảo luận về tình hình Trung Đông, trong đó có vấn đề Iran. Theo phía Mỹ, quan điểm của Belarus được đánh giá là có giá trị tham khảo, do khác biệt so với cách tiếp cận của phương Tây.

Đáng chú ý, theo thông tin từ phía Mỹ, tổng số người được thả trong các cuộc đàm phán với Belarus đã vượt quá 500 người, và Washington kỳ vọng con số này có thể tiếp tục tăng trong thời gian tới.

Tuy nhiên, các động thái cải thiện quan hệ giữa Minsk và Washington cũng vấp phải phản ứng từ Liên minh châu Âu. Trong khi Mỹ xem xét nới lỏng trừng phạt, EU lại có xu hướng gia tăng sức ép đối với Belarus, cho thấy sự khác biệt trong cách tiếp cận giữa các bên phương Tây.

Trong bối cảnh đó, việc Belarus thúc đẩy "thỏa thuận lớn" với Mỹ được đánh giá là bước đi mang tính thăm dò. Minsk có thể tận dụng cơ hội này để giảm áp lực kinh tế và mở rộng dư địa chiến lược, nhưng đồng thời vẫn phải duy trì cân bằng trong quan hệ với Nga – đối tác then chốt về an ninh và kinh tế.

Với Moscow, diễn biến này rất đáng chú ý. Belarus từ lâu được coi là một mắt xích quan trọng trong không gian an ninh của Nga, cả về quân sự lẫn địa chính trị. Việc Minsk mở rộng tiếp xúc với Washington, dù ở mức thăm dò, có thể làm gia tăng lo ngại về khả năng suy giảm ảnh hưởng của Nga trong khu vực nếu tiến trình này đi xa hơn.

Tuy vậy, giới phân tích cho rằng rủi ro đối với Kremlin trong ngắn hạn vẫn ở mức hạn chế. Belarus phụ thuộc đáng kể vào Nga về kinh tế, năng lượng và an ninh, trong khi các bước đi hiện tại của Minsk chủ yếu mang tính linh hoạt chiến thuật hơn là thay đổi định hướng chiến lược. 

Điều này đồng nghĩa với việc “thỏa thuận lớn”, nếu có, nhiều khả năng sẽ được triển khai theo cách không làm phá vỡ hoàn toàn thế cân bằng hiện tại.

Minh Minh (Theo TST)