Thames Barrier: "Người gác đêm" thầm lặng của thành London
Thames Barrier, Đập chắn lũ Thames/Rào chắn Thames, là công trình phòng chống lũ lụt lớn thứ hai trên thế giới (công trình lớn nhất là đập chắn lũ Oosterscheldekering ở Hà Lan); đồng thời là một trong những công trình chắn lũ di động lớn nhất thế giới.
4 thập kỷ qua, nó đã âm thầm bảo vệ cả một vùng trung tâm thủ đô London - vùng này rộng 125 km2 có dân số 1,4 triệu người (tính đến năm 2026), cùng 420.000 bất động sản - khỏi ngập lụt do thủy triều dâng cao.
Đập này được xây dựng để chịu sức mạnh cùng lúc của 9.000 tấn nước.
Trải dài 520 mét ngang sông Thames, Thames Barrier gồm 10 cánh cổng thép, mỗi cánh nặng 3.300 tấn, cao bằng một tòa nhà năm tầng - tổng 10 cánh cổng nặng 33.000 tấn.
Khi thủy triều dâng cao bất thường hoặc có bão lớn, các cửa cống sẽ được nâng lên độ cao tương đương một tòa nhà 5 tầng. Khi thủy triều rút, các cửa van có thể được hạ xuống để cho phép dòng sông chảy về phía Biển Bắc một lần nữa.
Hình ảnh Nữ hoàng Elizabeth II chính thức khánh thành Đập chắn lũ Thames vào ngày 8 tháng 5 năm 1984 - hai năm sau khi công trình phòng chống lũ lụt hoàn thành. Ảnh: Getty Images
Đập này được chính thức khánh thành vào năm 1984 trước sự chứng kiến của Nữ hoàng Elizabeth II. Bà đã mô tả công trình này là một trong những kỳ quan kỹ thuật của thế giới.
Điều khiến hệ thống rào chắn này trở thành một trong những kỳ quan cơ khí vĩ đại nhất thế giới không chỉ nằm ở khối lượng, mà nằm ở cơ chế chuyển động độc nhất vô nhị của nó.
Cơ chế chuyển động có một không hai
Nếu chỉ nhìn từ xa, Rào chắn Thames trông như một chuỗi mái vòm bạc lấp lánh nằm yên tĩnh trên sông. Nhưng ẩn dưới lớp vỏ thép hàng nghìn tấn ấy là một trong những cơ cấu cơ khí tinh vi và độc đáo nhất từng được con người thiết kế để chống lại thiên nhiên: Hệ thống cửa cống hình quạt nâng.
Lần lượt từ trên xuống: Trạng thái Mở - Trạng thái Đóng - Trạng thái điều tiết (mở hé). Nguồn: Dailymail
Trạng thái bình thường (Mở): Các cánh cổng có hình dáng giống như một chiếc gầu múc hình vòng cung. Khi không có bão, chúng nằm ngửa và giấu mình hoàn toàn dưới đáy sông. Điều này giúp lòng sông hoàn toàn thông thoáng để tàu thuyền qua lại bình thường và không làm ảnh hưởng đến dòng chảy tự nhiên hay hệ sinh thái của sông Thames.
Trạng thái khẩn cấp (Đóng): Khi có cảnh báo triều cường hoặc bão lớn từ biển Bắc tràn vào, hệ thống kích thủy lực khổng lồ ở các trụ bê tông hai bên sẽ xoay cánh cổng ngược lên 90 độ. Cánh cổng thép rỗng lúc này sẽ dựng đứng lên như một bức tường thành kiên cố chặn đứng dòng nước dữ.
Trạng thái xả nước (Điều tiết): Cánh cổng còn có thể xoay tiếp thêm một góc nữa để tạo ra một khe hở nhỏ bên dưới, cho phép nước sông từ thượng nguồn thoát ra biển một cách có kiểm soát mà vẫn ngăn được sóng biển tràn vào.
Sức mạnh của các trụ bê tông gánh chịu áp lực
Để giữ được 10 cánh cổng thép nặng tổng cộng 33.000 tấn không bị dòng nước lũ xô đổ, hệ thống loạt trụ bê tông nằm giữa lòng sông cũng là một kỳ tích xây dựng: Chúng được cắm sâu xuống tầng đá phấn kiên cố dưới đáy sông Thames.
Bên trong các trụ này là các phòng máy chứa hệ thống bánh răng xoay và máy bơm thủy lực siêu trọng. Khi vận hành, hệ thống chỉ mất khoảng 10 đến 15 phút để dựng đứng một cánh cổng nặng nghìn tấn.
Thông tin xoay quanh công trình này. Nguồn: Dailymail
Tính đến năm 2026, dù đã vận hành hơn 40 năm (khánh thành năm 1984), Thames Barrier vẫn đang hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ bảo vệ hơn 1,4 triệu người và khối tài sản trị giá hàng trăm tỷ bảng Anh của trung tâm London trước sự cực đoan của biến đổi khí hậu toàn cầu.
Đằng sau cỗ máy thép ấy là cả một đội ngũ con người làm việc không ngừng nghỉ. Đó là đội ngũ tận tụy gồm kỹ sư, chuyên gia dự báo lũ, cố vấn, thợ điện, nhân viên vệ sinh và nhiều người khác, làm việc suốt ngày đêm để vận hành và bảo trì công trình.
Nhiều người trong số họ ví von rằng nếu rào chắn thất bại, hậu quả sẽ là thảm họa thực sự cho cả thành phố.
Cuộc chạy đua với nóng lên toàn cầu - Thames Barrier "hết hạn" năm 2070
Đây là phần khiến câu chuyện trở nên cấp bách. Nghiên cứu của Cơ quan Khí tượng Anh (Met Office) cho thấy các trận mưa lớn mùa hè dự kiến sẽ trở nên dữ dội hơn, và số ngày mưa cực đoan sẽ tăng lên khi Trái đất ấm lên.
Điều này khớp với các báo cáo gần đây hồi đầu năm 2026 về những đợt mưa kéo dài và áp lực lũ lụt lan rộng ở miền nam nước Anh.
Hiện nay, rào chắn này được sử dụng tới 50 lần mỗi năm – nhiều hơn nhiều so với dự kiến ban đầu. Ảnh: Jill Mead/The Guardian
Trước sức ép đó, mạng lưới rào chắn cửa sông Thames hiện đã rất đồ sộ với 330 km tường và đê, 9 rào chắn và cổng lớn, cùng hơn 400 công trình khác - và London đang phải tính toán lại từng mốc thời gian để đảm bảo hệ thống này không bị "hết hạn sử dụng" trước khi nước biển dâng vượt quá khả năng chống đỡ.
Đến năm 2050: Người ta sẽ nâng cao các bờ đê ở phía tây rào chắn. Việc này giúp giảm bớt số lần phải đóng cửa đập, từ đó giảm tải và kéo dài thêm tuổi thọ cho hệ thống.
Giai đoạn 2050 – 2100: Sẽ cần phải nâng cao thêm 0,5 mét nữa do mực nước biển tiếp tục dâng.
Đến năm 2070: Đây là "giới hạn chịu đựng cuối cùng". Nghĩa là hệ thống này chỉ có thể bảo vệ London an toàn đến năm 2070. Theo dự báo, nước biển lúc này sẽ dâng cao đến mức vượt qua đỉnh và tràn qua Thames Barrier hiện tại.
Trang Ly
